On Tottaama Konngol

Alarba ñannde 11, 2ɓuru, yewtere men no nawra en hannde Nouakchott laamorgo «Mauritanie», nokku to koolol 6gaɓol tummbondiral ardiiɓe e imminaaɓe leyɗe wonndude e pelle renndo e dow jeewte jam e kisal Afrik no jokki hannde e talaata. Faandaare nden ko ƴettidude pehe ngam falaade caɗeele walla fitinaaji taskaaɗi e nder yoga e leyɗe, gila e ciwle laamu wonndude e kuuɗe kuliyankaaku haa e hare e caɗeele dawro, piiji wonuɗi e battinnde e nder leyɗe ɗen.

Ko pehe holɗe haanaa ɓameede ngam falaade caɗeele wuuraaɗe ɗen e nder leyɗeele men, jam duumiiɗo dañee Afrik ?

Taw si pehe jolayɗe e ngal tummbondiral jam yuɓɓinaangal Mauritanie, aran battinnde e leyɗe ɗen ?

Hannde e talaata 10 lewru 2ɓuru, en kaalan hannde fii resooji yimɓe lelodayɓe e sukaaɓe ɓe hellifaaka, ɓe timminaali hay duuɓi 15. Ɓen no wi’e e ɗemngal faransiire pédophile, geɗe maɓɓe bonɗe ɗee no wi’e pedophilie. Alhaali on no jaali hannde e nder adunaaru ndun. Teeŋtinii e nder duunde Afrik.

Yewtere mun no lolli ɗee balɗe Senegal, caggal nde poliisiiɓe fawi junngo e reseau yimɓe renndayɓe e sukaaɓe ɓe duuɓi mun toowaali. Ɓen yimɓe 14 fow ko hakkunde Dakar e Kaolack nanngaa yontere ƴaɓɓiinde. Reso maɓɓe oo ko wonnooɗo e gollidude e neɗɗo gooto fransinaajo no wi’e Pierre Robert, ñaawaaɗo fawo kaso ka makko.

E miijo mon ko honno ɓee sukaaɓe ɓe hellifaaka waawirte hiweede e ɓee yimɓe waɗooɓe ɗee geɗe bonɗe, walla yidude ?

Hannde e altine ñannde 9, 2ɓuru, hiɗen kaala ko faati e pooɗondiral aafiingal hakkunde janngooɓe e duɗe jaaɓi-hattirde Senegaal e ardiiɓe leydi ndin, sabu anngal yoɓude sukaaɓe ɓee bursuuji maɓɓe lebbi yawtuɗi. Ngal lurral hakkunde ɓee, taskanooma gila lewru 12ɓuru hitaande faltiinde, janngooɓe ɓen yuɓɓinno seppooji e on saa’i, ngam ƴamude hooreeɓe ɓen yoɓude ɓe. Kono alhaali on deƴƴi ɓawto nde ɓe kaaldi. Luural ngal fuɗɗitike kadi ɗee balɗe hakkunde ɗee duɗe jaabi-hattirde e ardiiɓe ɓen, ɗum battinii sanne. Janngooɓe ɓen no holli wonnde haa jooni yo ardiiɓe ɓen yoɓu njoɓdiiji maɓɓe lebbi yawtuɗi ɗin. Kono e bi’ol hooreejo jaagorɓe Senegal Ousmane Sonko ɓe joganaaki ɓe huunde. alaa ko heddii e buursuuji janngooɓe duɗal Cheikh Anta Diop.

Ko holno taskorɗon caɗeele yoɓugol buursuuji ɓee janngooɓe e duɗe jaabi-hattirde Senegal jogii ?

On Tottaama Konngol Hannde e nder ndee yeewtere udditiinde, on kollii miijooji mon e ko faati e kabaaruuji ɗi njiɗɗon artude e mum e nder ndee yontere.

E alkamisa 5 lewru 2ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e alhaali ittude walla riwude eltooɓe diɗɗe fuku koyngal nde ɓe hewtiti ka maɓɓe caggal nde diɗɗal maɓɓe piyaa e foolotiro CAN. Alhaali oo no jaali e nder duunde Afrik. Limoore eltooɓe ittaaɓe e hooreyaaku diɗɗal walla ɓortaaɓe golle caggal nde leydi maɓɓe yiltii e foolotiro CAN, no ɓeydii sanne.

Itti e hitaande 2019 haa e hitaande 2023, ko timmi eltooɓe 19 yo riiwaama. E foolotiro fuku koyngal CAN yuɓɓinaango hikka Maroc, ɗoo kadi eltooɓe tato ittaama. Ɓen ko Brama Traoré eltoowo mo Burkina Faso, Sami Trabelsi eltoowo diɗɗal Tunisie e Thierry Mouyouma mo Gabon.

Tawu si eltoowo no haana itteede sabu diɗɗal makko no waasi yottaade ka ɓiɓɓe leydi ndin habinoo ngal?

E alarba 4 lewru 2ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e alhaali salagol Domingos Pereira e Fernando Dias, lunndiyankooɓe mawɓe ɗiɗo Gine Bisaawo, gollidude e konunkooɓe ardiiɓe laamu faddewu ngun. Ɓee lunndiyankooɓe ɗiɗo ko e aljuma faldiiɗo, hewtiti ka maɓɓe mo kala. Ɗum ko ɓawto nde Domingos Pereira fawaaɗo junngo gila ciwlere laamu waɗunde e lewru 11 hitaande faltiinde woppitaa.

Fernando Dias kañun doguno e on saha fattii ka ambassade Nigeria si o arti yontere yawtunde. Ɓee lunndiyankooɓe mawɓe ɗiɗo, jaɓaali eɓɓooje ɗe ardiiɓe ɓen waɗani ɓe ko faati e okkugol ɓe jaagorɗe tati ngam ɓe jeyeede e Guwerneman on, jonna ɓe kadi julle 10 to suudu sarɗinkooru. Kono Domingos Pereira e Fernando Dias, no holli wonndema ɓe alaa e tuuninde hoore maɓɓe nde tawi jaagorɗe 3 e nder ɗe 22, e julle 10 e nder ɗe 65 to suudu sarɗinkooru alanaaɓe ɓatte politik, e kadi okkataaɓe doole to suudu sarɗiiji. CEDEAO no weltori kañun ndee eɓɓoore, fedde ndee no yiiri ɗum wano feere feewde e jonnitude siwileeɓe laamu ngun.

Hannde e talaata ñannde 3 lewru 2ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e alhaali rafi ndeenaagu taskaangu e nder oogirɗe kaŋŋe, jaman e jawle iriiɗe goɗɗe e nder yoga e leyɗe Afrik. Ujune ujune yimɓe e nder duunde Afrik, no waasude pittaali mun e nder ɗee oogirɗe caggal nde leydi joorti e hoore maɓɓe.

Huunde hollunde wonnde ɗee oggirde ka jawle iriiɗe asirtee juuɗe aldaa e kiwal. Yontere yawtunde, teemeɗɗe teemeɗɗe yimɓe maayi RDC caggal nde leydi mabbi e hoore maɓɓe e nder asugol oogirɗe. Ko masiibo gooto on taskaa Gine, Mali, Senegal e leyɗe goɗɗe, nokkeeli to ardiiɓe leyɗe ɓamata pellite e saayiiji goɗɗi ngam dartingol walla haɗugol golle oogirɗe.

Ko pehe holɗe haanaa ɓameede ngam semmbinde kisal e ndeenaagu gollooɓe e nder oogiirɗe asirɗe jawle iriiɗe ?

E altine ñannde 2 lewru 2ɓuru, hiɗen yewta hannde Burkina Faso, nokku to ardiiɓe laamu faddewu ngu feññini e alkamisa yawtuɗo pellital maɓɓe fusugol denndaangal pelle dawro leydi ndii. Hino anndaa non wonndema golle ɗee pelle politik no wanngaa walla dartinaa Burkina gila ɓee konunkooɓe hewti ka jappere e hitaande 2022.

Laamu ngun no sifori ngal pellital maɓɓe, alhaali ɗuuɗugol walla ɓeydagol limoore pelle dawro ɗen huunde wonunde sabu e bi’ol maɓɓe feccugol ɓiɓɓe leydi ndii, e battinde e renndo ngon. Jaagorɗo halfinaaɗo geɗe nder leydi Emile Zerbo hollii wonndema eɓɓoore sariya yowitiinde e fusugol ɗee pelle politik naɓete to suudu sarɗinkooru ko ɓooya. Himo ɓeydi andinnde wonnde ɓe yidi yo jeye / ronaaɗi pelle dawro fusaaɗe ɗen fow artan laamu ngun.

Ko holɗum ɗum battinta e alhaali dawro Burkina Faso?

Hannde e aljuma, ñannde 30 lewru 1ɓuru 2026 ka Taskaram On Tottaama Konngol en kaalii ko yowitii e alhaali darnde rewɓe e haɓugol tuuɗe poore. Huunde taskaande e nokkeeli ɗuuɗuɗi e nder leyɗeele men, woni ka daaɗe maaje walla e nder majje, ka ngese, ka tuuɗe hibbetee e ka nder galleeji. Ɗum no battinnde sanne e nder adunaaru nduu. Yoga e kulle maaje muli sabu oo poore. 

No jeyaa e ɗen liƴƴi. ɗee tuuɗe poore kaɗi no saabaade waylugol noonanteeri taariindi ndin. Nde tawi ko rewɓe ɓen woni ka ɓennguureeji, ko kamɓe laɓɓinnta, mooɓa tuuɗe hibba, ko ɗum waɗi hiɓe jojii geɓal mawngal e nder habugol ɗee ɗuuɗe poore fii hiwude taariindi ndin.

E miijo mon, ko holɗum debbo kala haani gollude ngam háɓude tuuɗe poore e nder leyɗeele ɗen?

Ko holɗe e pehe rewɓe ɓen haani ɓamude ngam faddaade bone tuuɗe poore?

E alkamisa ñannde 29, 1ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e pellital ngal Njuɓɓudi Afrik toppitiindi fuku-koyngal CAF, ƴetti caggal caɗeele taskonooɗe ñannde kawrital timmal CAN hakkunde Senegal e Marok. Tuggaade e pellital ngal, yagginanɗe taskaama e baŋŋeeji ɗiɗi kala. CAF fawii yagginanɗe e hoore diɗɗal Senegaal sabu ko fijooɓe ɓen yaltunoo kon e nder estaadi on. Pape Thiaw eltoowo diɗɗal ngal fawaama ittugol ujune 100.000 kaalisi Dollard e waasude tawtoreede e kawge 5. Fijooɓe ɗiɗo, Iliman Ndiaye e Ismaila Sarr yagginiraama waasde tawtoreede e kawge ɗiɗi mo kala e maɓɓe sabu geɗe maɓɓe feewde e ñaawoowo kawrital ngal, geɗe ɗe yaadaa e sariya coftal ɓanli. Fedde toppitiinde fuku-koyngal Senegaal kadi yoɓan emmbere ujune 615 kaalisi dolards. Marok kañum kadi fawaama yaggine goɗɗe. Fijooɓe maɓɓe ɗiɗi yagginaama. Achraf Hakimi tawtortaake e tiindondire ɗiɗi, Ismaël Saibari kaŋŋun ko tiindondire tati, wonndude e yoɓugol alamaani mo ujune 100.000 kaalisi dollard. Njuɓɓudi Marok toppitiinde fuku-koyngal fawaama kayre kadi yoɓugol alamaani ujune 315.000 kaalisi dolards.Haysi tawii woodii yaaɗuɓe e ɗee yaggine CAF feewde e diɗɗe ɗee ɗiɗi, woodi ñiñuɓe sanne ngal pellital CAF. Woɓɓe e maɓɓe no holli wonndema yagginanɗe ɗen no tiiɗi sannde . 

Ko holno onon taskorɗon oo alhaali yagginanɗe fawaaɗe  fawaaɗe e diɗɗe Senegaal e Marok sabe nduu jiiɓoldu taskaandu ñannde timmal CAN2025?