On Tottaama Konngol

On Tottaama Konngol, hannde ko aljuma, e no woowiri non aljuma kala. Ko yeewtere udditiinde. Hiɗon njogii ndimaagu naayoraade ɗo mbelaɗon e no mbeliraɗon e nder toɓɓe ɗe njeɗon ɗon e nder jeewte mon On Tottaama Konngol.

E alkamisa ñannde 19 9ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e kaalisiiji ɗi diaspora Afriknaaɓe artirta e nder leyɗeele maɓɓe. Salndu dental ONU toppitiindu jawle ɓamtirɗe demal noddirteendu FIDA, ni holli e nder cimtol wonndema, ɗii ɓuuɗi immorɗi e diaspora Afriknaaɓe, no wuurni hannde ko ɓuri miliyon gooto yimɓe. Hitaande faltiinde, e nder miliyaar 729 kaalisi Dollard artitaaɗii e nder adunaaru ndun, miliyar 124 ɗin fof ko leyɗeele Afrik artiraa. Ɗii kaalisiiji no sowi laabi ɗiɗi ɗi diaspora Afriknaaɓe artiri e nder leyɗeele maɓɓe heɓii duuɓi sappo. Ngol ɓeydagol kaalisi ɗi ɗanniiɓe artirta e nder leyɗe maɓɓe ko Hirnaange e wuddu Afrik ɓuraa taskeede. To banŋe leyɗe hirnaanga Afrik ko Koddiwaar woni hoore. Kaalisi ɗi iwarinaaɓe joɗiiɓe caggal leydi artiri rowani no ɓuri laaɓi nayi artiranooɗi diiɓi yawtiɗu. Ko wano non kadi RD Congo, kaalisi ɗi ɓiɓɓe leydi neldi no fawi miliyar 3 kaalisi Dollard sowuɗi laaɓi joogo artiranooɗi heɓii duuɓi sappo.

Ko holno ɗii kalisiiji ɗi Jaspora Afriknaaɓe artirta e nder leyɗeele maɓɓe wonaa e huutoreede ?

Mbele ɗii kaalisiiji no waawi ɓawtude faggudu leyɗeele Afrik ?

E alarba ñannde 16, 9ɓuru hiɗen yiilora hannde e baŋŋe jannde sukaaɓe e duɗe heeriiɗe e ngol udditugol lekkol e nder leyɗe buy, jannginirɗe goɗɗe e nder fuɗɗotooɗe e lewru arooru udditata. Ardiiɓe Burkina Faso ƴettii hikka pellital kesal anndinngal ko haa honto coggu jannde haani ɓeydaade ka duɗe heeriiɗe.  Coggu ngun no happiree sabe nokku ɗo duɗal ngal woni ɗon,  kaalisi ko ngal darniraa kon e alaaji ɗii duɗal ngal jogii, wondude e kelɗugol jannde nden. Oo sariya keso Burkina Faso saabike ustagol coggu jannde e nder duɗe heeriiɗe ɓurɗe ɗen, huunde nde mawɓe lekkolɓe ɓen weltori sanne. Kono wonande jooma duɗe heeriiɗe ɗen kamɓe oo sariya keso no maapiniɓe nde tawi o aran battinnde e ko ɓe heɓata lewru kala. Ɗum addi uastagol winndugol lekkolɓe ka duɗe maɓɓe.

Ko holno yiiruɗon ngal pellita anndinngal ko haa honto coggu jannde e duɗe heeriiɗe Burkina Faso haani hattude?

Ko holno alhaali on fewndori e nder leyɗeele mon?

Mbele oo sariya keso bantintaa e jannde sukaaɓe winndiiɓe e ɗee duɗe heeriiɗe?

Hannde e talaata ñannde 15, 9ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e coftal ɓanli. Ko pellital juhu ngal sanne ngal ɓiɓɓe Senegal haɓɓanooki fewndo ɗoo. Edouard Mendy, anndinii e alat faltiiɗo pellital makko dartinnde fijangol diɗɗal leydi makko. Oo ayna loggiijo barooɗe Senegal mo duuɓi 34 yahii foftere caggal duuɓi jeetati ɗi o fijani leydi makko. E nder ɗum o fijii pottite 59, o dañii deese ɗiɗi foolotiro fuku koyngal Afrik CAN. E hitaale 2021e 2025 to Cameroun e Maroc. Edouard Mendy tawaama kadi laaɓi ɗiɗi e foolotiro fuku koyngal winndere e hitaande 2022 to Qatar kaŋum e hitaande 2026 to dawlaaji ndentuɗi amerik.

Altine ñannde 14 lewru 9ɓuru hiɗen yeewta hannde ko yowiti e alhaali ŋakkere kuuran maa mi wi’a anngal tabitugol kuuran taskaande e nder yoga e leyɗeele teeŋtini e ɗe hirnaange Afrik. Alhaali on jibinii caɗeele keewɗe ɗee jonte cakkitiiɗe. Wano Mauritanie jokkondirgol yaha ara kuuran on ka laamorde Nouakchott saabike ton seppooji keewɗi jonte yawtuɗe, ko wano non kadi Gambie, biɓɓe leydi yaltii yontere faltiinde ngam hollude mettu ɓernde maɓɓe e waasude tabitugol kuuran on ɗen ɓalɗe. Ɗum saabii hooreejo leydi ndin Adama Barro yaltude waɗa yeewtere ngam ñippu alhaali on.

Hiɗen anndi hay Senegal keeweendi taƴugol kuuran oo teeŋtini e oo sahaa nguleeki jibinii caɗeele keewɗe. Ko non kadi Mali, Burkina Faso Guinee ɓiɓɓe leyɗeele ɗee no heewi wonnde e nder niwre sabu ŋakkere kuuran ma mi wi’a aanngal tabitugol kuuran on.

Ko holno faamirɗon ñakkere kuuran taskaande fewndo ɗoo e nder leyɗeele ɗee

On Tottaama Konngol, hannde ko aljuma, e no woowiri non aljuma kala. Ko yeewtere udditiinde. Hiɗon njogii ndimaagu naayoraade ɗo mbelaɗon e no mbeliraɗon e nder toɓɓe ɗe njeɗon ɗon e nder jeewte mon On Tottaama Konngol.

Alkamisa ñannde 11, 9ɓuru, yewtere men no nawra en haande to banŋe coftal ɓanli, kaalen ko faatii e Mbuuñaari ndi Faransi Fuut okkata hitaande kala, latoowo balon ɓurɗo e battinnde e fuku koyngal e nder adunaaru ndun. Ndii buuñaari balonre kaŋŋe 2026, anndiraande "balon door"totteede ñannde 26, 10ɓuru arooru to Londres. Ko fijoowo homɓe dañata mullere kanŋe nden hikka? Doggol fijooɓe 30to innitaaɓe ko faatii e balonre kanŋe nden hikka ɓannginaama e talaata. Hino jeyaa e maɓɓe Ousmane Dembele dañuɗo mbuuñaari ndi rowani, Kylian Mbappé, Lamine Yamal, Harry Kane. En yeggitaali kadi Lionel Messi tanƴinaaɗo waaway dañude hikka mullere kanŋe mun 9ɓere. Wondude e Lamine Yamal, Jude Bellingham, Rodri. Fijooɓe afiknaaɓe ɗiɗo no tawaa e 30to innitaaɓe ɓen. Achraf Hakimi ɓii Maroc fijoowo e ngal teekodal Paris Saint Germain e oo attaquanjo diɗɗal Senegal Sadio Mané, fijanoowo Al-Nassr FC to Arabie saoudite.

Ko holno yiiruɗon fijooɓe 30to innitaaɓe ko faatii e balonre kanŋe nden hikka?

Ko holno faamirɗon ko tawi kon ko fijooɓe Afriknaaɓe 2ɗo tun tawaa e 30 innaaɓe ɓen fow fii balonre kanŋe nden hikka?

Ko holno yiiruɗon arsike ɓee fijooɓe adriknaaɓe ɗiɗo Sadio Mane e Achraf Hakimi, dañugol mullere kanɗe nden hikka?

E miijo mon ko hombo lomtotoo hikka Ousmane Dembele, ƴettunooɗo ndii mbuuñaari rowani?

Alarba ñande 9 lewru 9ɓuru, hiɗen hewta hannde Senegal. Ko yeewtere ɓuranoonde habbeede laatii ndee yontere. Lebbi tati caggal nde o suɓaa, hooreejo jaagorɓe Senegal, Ahmadou Al Aminou Lô hollitii talaata hanki eɓɓoore ɗowornde guwernaman makko, e yeeso sarɗinkooɓe ɓen. Oo hooreejo guwernaman no yeewtii fii toɓɓe keewɗe ɗe ɓiɓɓe leydi ndin habboriiɓe, wano ko faatii e faggudu, ñamaale Senegal, alhaali balle maa mi wi’a subvention. Himo fodi jokkitagol eɓɓoore hooreejo leydi ndin “Senegal 2050”. Kono tawa o waylay jaɓɓal mayre.

Ko holno yiiruɗon oo politik kuuɓal oo guwernaman Ahmadou Al Aminou Lô? Ko holɗum ɓuri battinde e mon e yeewtere nde hooreejo jaagorɓe waɗi e yeeso sarɗinkooɓe?

Hannde e talaata ñannde 8, 9ɓuru, hiɗen yewta ko faati e alhaali ɗalle ɗe ɗoftaali sariya. Hino taskaa wonndema limoore ɗannortooɓe ɗii laabi ndiyam alaa e ustaade. E oo saha ɗoo leyɗe keewɗe Afrik ko Gambie, Mauritanie, Senegal woni e yaltirde faade Espaañ. Yontere yawtunde ko fawi ɗanniyankooɓe 80to e nder ɓe 127 immorɓe Gammbiya maayii caggal nde laana maɓɓe ɓooyi yiilaade ko timmata lewru e nder mayo ngon. Kono ko ɓe ko 44 tun aynooɓe maaje Espagne waawi yiitude. Lewru fatiindu kadi ko laana waɗornooka ko ɓuri ɗanniyankooɓe 300to yoolii e port Nouadhibou e nder Mauritanie. Laana kan ko immornooka Gambiya. Ko ɓiɓɓe Senegal, Guinee, Gambie e Mali wonnoo e nder makka. Yoga e maɓɓe maayuno, hino tawaa e maɓɓe rewɓe e cukaloy. Ko holno faamirɗon oo alhaali? Holko saabi si ɗanniyankooɓe hino maaya e nder ɗee maaje? E bi’ol Dental Adunaaru ONU limoore ɗanniyankooɓe naatooɓe Erop no ustii sanne kono limoore dannotooɓe mayɓe e maaje ɗen no ɓeyɗii.

Altine ñannde 7 lewru 9ɓuru yeewtere men no nawra en hannde Senegal, nokku to teemeɗɗe teemeɗɗe ɓiɓɓe leydi ndii njalti e asat faltiiɗo e noddaandu kawtal pelle sosiyete siwil e infliyenseerɓe ngam hollude mettu ɓernde maɓɓe e ɓeydagol coggeeli e nder denndaangal luumooji leydi ndin. Fuɗɗorde e coggu teewu, ari e liƴƴi, nebbam, sukkar e ñaameteeji goɗɗi e goɗɗi haa yottii e kuuran e joɓndi cuuɗi fof hino ɓeydii hannde Senegal.

Ko holno coggeeli ɗin fewndori e nder leyɗeele men? Mbelle coggu nguure no ɓeydii ɗii ɗuuɓi sakkitiiɗi ka mon? Ko holno faamirɗon ngol ɓeydagol coggeeli e nder leyɗe ɗen? Nde tawi faandaare ngoo seppo ko ngam ardiiɓe waawa ustude coggu nguure e nder Senegal, mbele orngal ngal ɓe njokki e dow mejaaji renndo ɗii, ngal ɓe noddiri «ɓalde 30 fii coggu haanungu» no wi’e e ɗemngal farasfiire 30 jours pour le juste Prix», aran e battinde?