On Tottaama Konngol

Yewtere men hannde ko udditiinde hono no waade e aljuma kala. On ƴettay konngol artanon en e kabaaruuji hittude, yawtuɗi e nder yontere ndee.

Hannde toɓɓere ɓuraande e arteede e mun ka yeewtere udditiinde ko suɓngo Pape Leon 14ɓo. Hooreejo diina isayankooɓe suɓaaɗo alkamisa hanki ngam lomtaade Pape Francois.

Alhaali pooɗondiral hakkunde pelle dawro Mali e ardiiɓe leydi ndii ko faatii e pellital wenngugol yogal e pelle dawro Mali, e toɓɓere yowitiinde e waylugol noone ardiigu Togo, waɗa Faure Gnassingbe hooreejo jonnde jaagorɓe tawaama e toɓɓe taskaaɗe e ndee yewtere uddutiinde.

Woɓɓe kadi no feññini ji’anɗe maɓɓe e kawrite ɗiɗaɓal timmoode Ligue de champion yuɓɓinaaɗe e talaata e alarba, wonndude e timmal happaangal e timmoode nduu lewru hakkunde PSG e Inter de Milan

Alkamisa hannde 8 lewru 5ɓuru hitaande 2025, yeewtere men ko e coftal ɓalli. En kaalat ko faati e  foolotiro fuku-koyngal Erop innirteengal "Ligue des champions". Laaɓi gila hanki kiikiiɗe, ko PSG e Inter de Milan tiindondirta ka timmal ngoo foolotiro "Ligue des champions". Ɗuum ko caggal nde PSG fooli hanki Arsenal, loggi ɗiɗi e gootol. 

Ko holno njaɓɓorɗon  nguu poolgu Paris Saint-Germain e dow Arsenal?

Ko holno yiiruɗon kadi ɗiɗaɓal timmoode fijaande e talaata jawtuɗo oo  hakkunde Inter Milan et FC Barcelone?

Enee hakkunde Parisiens e Milanais ko homɓe e ɓee ɗiɗo miijoɗon dañay deesewal ngal ?

E alarba ñannde 7, 5ɓuru, yewtere men no nawra en hannde Vatican, Ko hommbo wonata papjo 267ɓo juulirde katolik’en?  Tumbondiral ngam suɓagol lomto Pape Francois udditii hannde e alarba to Vatican. Kardinooɓe 133to wootay ngam suɓaade pap keso e doggol ngol inɗe 12 e maɓɓe ɓuri lollude.
E miijo mon ko holɗum haani wonnde mbaadi walla darnde oo pap keso suɓeteeɗo?  
 

Taw si o wonay afriknaajo? Ko pap jokkitotooɗo golle Pape Francois waɗuɗo waylo waylooji ɗuuɗuɗi e diina Katolik ‘en faalaɗon kaa ko Pape accirayɗo diina kan wano ka tawro,  hara waylaali huunde.

Ko golle heñoraaɗe holɗe teerii Pape keso on?

E ndee yewtere men hannde talaata ñannde 6, 5ɓuru en kaalan fo faatii e dawro Togo. Ɓayto duuɓbi 20 ɗi Faure Gnassingbe ardii Togo, gila yontere yawtunde wonaa kanko woni hooreejo leydi ndin hannde kadi. Togo naatii e nder repiblik 5waɓo. Noone ardiigu leydi ndii waylaama. Iwi e laamu hooreyaaku arii e laamu sarɗinkooru. Oo siforteeɗo jooni hooreejo kiɗɗo Togo waɗii woondoore ngam laatagol hooreejo “Jonnde Jaagorɓe” Jullere sincaande e hitaande 2024 e battane waylugol dosngal leydi ndii.

Ko kanko jogotoo ko ɓuri e hittude e laamu leydi ndii. Tawa kadi happu alaa e laamu makko.  Kono e bi’ol jeyaaɓe e pelle politik e sosiyete siwil, “Faure Gnassingbé”, ko no heddora e laamu wayliri noone ardiingu leydi ndin.

Ko holno taskorɗon oo alhaali?

Altine ñannde 5, 5ɓuru, yewtere men no nawra en hannde Mali, kaalen ko faati e pooɗondiral aafiingal hakkunde pelle dawro Mali e ardiiɓe leydi ndii. Ɗum ko caggal nde hooreeɓe laamu faddewu nguu ƴetti pellital yontere yawtunde, ko faati e fusugol pelle politik leydi ndii, wonndude e yaanangol hooreejo laamu faddewu Mali Assimi Goita, waɗugol mannda mo duuɓi jowi. E aset yawtunde ndee, ardiiɓe pelle dawro yuɓɓinii seppooji ngam hollude mette maɓɓe e pellital laamu nguu e goodal maɓɓe.
 

Ko holno taskorɗon ngal pooɗondiral hakkunde pelle dawro Mali e ardiiɓe leydi ndii?

E miijo mon ko haa honto ngal pooɗondiral hakkunde pelle ɗee ɗiɗi yaata?

Holko haana waɗeede?

On Tottaama Konngol, hannde ko 1 lewru 5ɓuru, e no kala hitaande ko ñalawma winndereyankeejo teddiniraaɗo golle e nder winndere ndee. Oo ñalawma ko fartaŋŋe wonande denndangal gollooɓe e nder winndere, wadde dente walla kawrite ngam haalde ngoƴa maɓɓe, caɗeele ɗe ɓe nguuri e nder cuuɗi gollirɗi walla entreprisaaji.  Oo ñalawma fuɗɗaa mawnineede ko e hitaande 1886 to Chicago. Gila ndeen haa joni ina jokki.

Ko e ndee toɓɓere kalaten, tedduɓe holno paamirɗon oo ñalawma? Holno golleeji mon ngoori e nder entreprisaaji walla nokkuuje ɗoo ngolloton?

On Tottaama Konngol, to Dowlaaji Dentuuɗi Amerik(USA) timmii lebbi 3 gila nde hooreejo Amerik Donald Trump siifi gartugol mum e nder galle lamorɗe Amerik. E nder ɗii lebbi tati koko, pellite keewɗe ƴettaama, o siifii dekreeji keewɗi. Alhaali faggudu, ɓeydugol saggale duwan.

Falagol ɗanle ɗe ɗoftaaki sariya walla yaltingol ɗanniyankooɓe, dartiingol mballe ndewanooɗe e dow inde pelle winndereyankooje gonɗo e nder winndere ndee, tennti to bannge Afrik. Kala ko Donald Trump foddannoo ɓesnguuli Amerik so moƴƴu, so moƴƴaani homo latiina ɗum.Tedduuɓe caggal nde calminmi on, ko holno pamirɗon ɗii lebbi 3 Donald Trump?

Hannde e nder yewtere On Tottaama Konngol, on holli miijooji mon ko faati e ɗii njannguuji baɗɗi e ɗee balɗe to rewo Banin.  E nder jonnte paltiiɗe, fotde 54 konunkooɓe maayii e njanngu nguu. Fedde kuliyankooɓe JNIM hollitii  wonnde ko kamɓe sabii ɗum. E nder ɗum ardiiɓe Benin  ngoytiima ŋakkere jokkondiral hakkunde maɓɓe e leyɗe kawtalje maɓɓe ɓee.Ko holɗe peeje ɗee leyɗe kaani wadde ngam faalaade ɗii njannguji kuliyankooɓe?

Hannde e nder yeewtere On Tottaama Konngol, On kollii miijooji mon e ko faati e darnde nde dinayankooɓe mbawi jogaade e caɗeele guraaɗe e nder wiindere ndee.  Ɗum ko caggal nde Pape Francois daraninooɗo yimɓe famarɓe doole.

Ko ñannde aset 26 lewru nduu ngonɗen, mawɗo isayankooɓe Pape Francois, wirnaa to nokku ‘’basilik Sainte‑Marie Majeur’’. Kabaaru maayde makko huuɓtidinii e winndere ndee. Ɗum wonaa tan meere, saabi ɗum ko darnde nde o joginoo e ɗii duuɓi 12 ɗi o ardii diine Isayankooɓe. Homo jaggira neɗɗo daraninooɗo yimɓe famarɓe doole, ɗanniyankooɓe, sariya kam e jam e nder winndere ndee. Hannde Pape Francois yahii, tawo homo yaaretenoo e duuɓi 88, kono golle e hallulaaji makko ina keddi, te ma keddo haaleede e nder winndere ndee. E sahaa nde Eglise katolik woni e sunaare, hakkilaaji yimɓe ɓee ina kucci e kaanɗo lomtaade oo Pape Francois. E nder ɓeen, ina tawee Robert Sarah. Tedduɓe, ko holno njiyruɗon darnde Pape Francois e nder nguurndam makko? Holko faada e kaanɗo lomtaade  Pape Francois e sahaa nde adunaaru nduu fof woni e jiiɓru e hol darnde nde diiniyankooɓe ɓee mbaawi jogaade ngam battinde e ɗii sahaaji guraaɗi ?

Tedduuɓe hannde ko aljuma e no kala alguma cakkitiiɗo e lewru. Ko yewtere udditanaade rewɓe. E nder ɗum toɓɓere faati ko e alhaali warngooli  baɗateeɗi faade e rewɓe. E yeru to leydi Gine, e nder lewru 4ɓuru nduu ngonɗen tan, fodde laabi 5 rewɓe mbaraama e nder wertaango leydi ndii. Holno hanaa waɗeende ngam ɗii warngooli ustoo?