On Tottaama Konngol

E oo aljuma, 25 lewru 10ɓuru, e Taskaram men On Tottaama Konngol ko hertinanaaka rewɓe ɓen e aljima sakkitiinde lewru kala. Hannde, en yewtidii e rewɓe fii anndugol no debbo waawirta renndinde golle nder suudu/galle e golle goɗɗe wano golle biro, njeygu maa kuuɗe goɗɗe ka yaasi ɗe jeydaa e golle nder suudu. Dankagol ɓeynguure nden, defa, lawƴa, wuppa, laɓɓina galle ɗen e kala ko farlii mo e nder dewgal makko ngal tawa kadi ko yahoowo golle.

Onon ɓee rewɓe, ko holɗum woni gunndooji (sirru) mon waawude timminde ligge ɗee fof tawa gooto leetaali ?

Keɗoɗen ñoggannde jewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder nde
yontere. Ko Faatumata SI SAAWAANE waɗani en nde.

Hannde e alkamiisa ñannde 24, 10ɓuru, en yewtan ko faati e mulugol maa mi wi’a nattude woodeede hannde, kulle ladde e nder adunaaru nduu tentinii e nder duunde Afrik. Hannde ngurdam kulle ɗee hino hulanaa sanne sabu yoga e majje mutii.  
 

Kulle goɗɗe no saati mulude e nder laddeeji leyɗe men. Ko saabii ɗum, ko golle bani- aadama e bonnude koɗorɗe kulle ɗen, yeru soppugol leɗɗe ladde, sunnugol ladde ɗee, waañugol  walla warugol kulle ɗen e geɗe goɗɗe e goɗɗe.

E miijo mon, ko pehe holɗe haanaa ɓameede hannde ngam hiwude ladde ɗen e reenude kulle ɗen?

Hannde e alarba, ñannde 23, 10ɓuru, yewtere men On Tottaama Konngol no nawra en Caad. “les Transformateurs”, fedde dawro Sikse Masra, hooreejo kiɗɗo jaagorɓe tawtii pelle 15 lumndiiɗe laamu Caad, fellituɗe wonnde ɗe  tawtortaake e suɓngooji sarɗinkooji happaaɗi ñannde 29 lewru 12ɓuru hitaande nde wonuɗen e mun. Ɓee Lumndiyankooɓe no ŋiñi noone no suɓngooji ɗii wonaa e yuɓɓinireede.  Ado ɗum hari oo hooreejo kiɗɗo guwerneman holli tawtoreede e woote ɗen, kono e dow sartiiji ɗi o waɗuno.

Ɗin ko dirtinngol suɓngooji ɗin haa e hitaande aroore, sabu waameeji waɗuɗi hikka e nder Caad. Ndartugol /ƴeewugol kadi cuuɗi halfinaaɗi yuɓɓinngol woote ɗen, nde tawi himo tuumi “ANG” suudu ngenndi toppitiindu yuɓɓinngol suɓngooji ɗin yeddugol sariyaaji leydi ndii fewndo suɓngooji hooreyaaku waɗaaɗi e lewru 5ɓuru yawtundu nduu.

Ko holno yiiruɗon ngal pellital lumndiyankooɓe Caad salagol tawtoreede e ɗii suɓngooji happaaɗi e nder lebbi ɗiɗi?

Ko holɗum ngal pellital waawi battinande suudu sarɗinkooru joɗɗinteendu nduu?

Ko holno yiiruɗon janngo dawro Sikse Masra?

Hannde e Talaata, ñannde 22, 10ɓuru, en kaalan ko faati e alhaali fusugol pelle senndika janngooɓe e duɗe mawɗe Koddiwaar. Hino tawaa e majje "Fesci" nden ko senndika mawɗo janngooɓe e Iniwersiteeji koɗɗiwaar. E bi’ol Guwerneman on, ɓe ƴettii ngal pellital caggal nde ɓe tawi alaaji kaɓirɗi e nokkure to “Fesci” daakii ɗon.

Mi anndinan on kadi wonndema aɗo ɗum hari ardiiɓe senndika janngooɓe Mali fawaama juuɗe, fedde maɓɓe fusaama kamɓe kadi, ɗum ko gila e fuɗɗoonde hitaande nde wonuɗen e mun ɗoo.

Ko holno taskorɗon ngol fusugol senndika janngooɓe Mali e Koddiwaar, e nanngugol kadi hooreeɓe ɓen?

Ko honɗum oo alhaali waawi battinande janngooɓe e duɗe mawɗe leyɗe ɗee?

Ko hombo waawata yewtude jooni e innde janngooɓe ɓee?

Hannde altine 21 lewru 10ɓuru, en kaalan ko faatii e waylugol inɗe nokkeeli wano laabi, ca'e waɗa innde heyre..., innitira tugaale, walla koohooɓe ɓattinɓe e nder taarika leydi maɓɓe walla e nder taarika Afrik. Alhaali teskaaɗo hannde e nder leyɗe Afrik. To Niijeer, hooreeɓe laamu faddewu nguu fellitii yontere faltiinde waylude inɗee nokkuuji ɗuuɗuɗi e nder Ñamey laamorgo leydi ndii.

Ɗiin, ko nokkuuji inniranooɗi hooreeɓe hiiɗɓe Faransi gila e saayi Koloñaal. Yeru laawol noddirtenoongol Hari Jeneral Shaarl de Gol, innaama jooni Jibo Bakari, innde dawriyanke mawɗo daraninooɗo Niijeer no heɓtira ndimaagu mum. Moniman wi’etenooɗo Monteil, rokkaama Thomas Sankara, hooreejo kiiɗɗo Burkina Faso, waraaɗo e hitaande 1987.

Holno njiiruɗon ngal pellital Niijeer waylugol inɗe yoga e nokkeeli maɓɓe innitira ɗi jooni hooreeɓe hiɓɓe maa tugaale leyɗi maɓɓe walla Afrik?

Ka taskaram men On Tottaama Konngol hannde e aljuma ñannde 18, lewru 10ɓuru 2024, e nder ndee yeewtere udditiinde, on kaali ko faati e alhaali kabaaruuji feƴƴuɗi e ndee yontere. On addii ji’anɗe mon e toɓɓe ɗe yiɗuɗon heɓude fensitande e majje. Heɗoɗee jeewte waɗaaɗe ɗee.

Keɗoɗen jooni ñoggannde jeewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder nde yontere. Ko Faatumata SI SAAWAANE heblani on ɗe.

Hannde e alkamisa ñannde 17, 10ɓuru, yewtere men no nawra Hannde Mali kaalen ko faati e ngol ɓeydugol darja kolonelɓe ardiiɓe laamu faddewu ngun. Gila hanki Kolonel Asimi goyta wontii jeneraljo konu mo koode jowi. O ɓeydii darja konu laamu wonndude e kolonelɓe ɓe o ciwlodi laamu e hitaande 2020. Wano Saajo Kamara, Modibbo Kone, Malik Jaaw e Ismayel Wage wontii jenerooɓe konu ɓe koode nayi mo kala.Woɓɓe kadi ɓeydanaama koode tati nde ɓe waɗaa jeneral. Kono ngol ɓeydugol hanki darja kolonelɓe ɓee Mali addii haalullaaji ɗuuɗuɗi. Hay si tawii woodii weltorɓe ngal pellital, yoga e ɓiɓɓe leydi ndii hino ŋiñi ɗum.

Ko holno taskorɗon onon kadi ngal pellital ɓeydugol darja ɓee kolonelɓe Mali wattaɓe jenerooɓe?

Hannde e alarba, ñannde 16, 10ɓuru, yewtere men On Tottaama Konngol no nawra en hannde Koddiwaar, kaalen ko faati e alhaali yanugol (fukkagol) kuɓeeje. Musiiba oo no ɓeydii ɗii lebbi sakkitiiɗi e nder leydi ndii. E nder lebbi nayi pet ko timmi kuɓeeje jeego’o yirbii. Suudu sakkitiindu nduu ko yontere yawtunde yani e nder oo komiin Atekube  e nder  Abijan. Neɗɗo gooto heddii e nder mun wonndude e bononndaaji mawɗi taskaaɗi. Tippude e ngol sukkugol yanugol cuuɗi lebbi sakkitiiɗi e nder Koddiwaar, Bruno Kone, jaagorɗo halfinaaɗo kala ko yowitii e darnoondi ƴettii pellital liddu kala darnoowo suudu tawa jogaaki kaydiiri newnandi mo darnude no wi’ee “duŋaye mahugol” e gollidude e arshitekjo e enjenierjo hertorɗe darnoondi.

E miijo mon ko woni sabu yanugol kuɓeeje no ɓeydii hannde e nder Koddiwaar?

Ko holɗum haanaa waɗeede ngam  ɗum acca?

Ko holno taskorɗon ngal pellital ardiiɓe Koɗɗiwaar ngam haɓude oo alhaali e nder leydi maɓɓe ?

Hakkude hooreeɓe leydi, e darnooɓe cuuɗi e eniyeerɓe, ko hombo e ɓee ɓuri jogaade ella?