Opium

Annemieke Bosman in gesprek met Bertram Mourits, hoofd Collecties van het Literatuurmuseum in Den Haag.

Hij promoveerde op de poëzie van de Zestigers en schrijft over literatuur in tijdschriften als De Parelduiker, en Poëziekrant.

Roel Houwink, Jo van Ammers-Küller of het echtpaar Scharten-Antink: grote literaire namen van voor de oorlog, maar in de oorlog waren ze fout en daarna werden ze uit de Nederlandse letteren ‘gezuiverd’.

Hoe waren ze ertoe gekomen zich aan te sluiten bij de Duitse bezetter?

In het boek 'De achterkant van de bevrijding' komt Bertram Mourits tot een nuchtere vaststelling. Lang niet allemaal waren ze volbloed fascisten, de literaire wereld werd bevolkt door gewone mensen die zich zorgen maakten om hun gezin en hun leven, en geen idee hadden wat ze anders zouden kunnen doen dan schrijven. Maar de bevrijding had ook voor veel andere schrijvers een achterkant die vroeg om rekenschap en bezinning.

Nu, een eeuw later, is de zorg om onze beschaving en de angst voor het vreemde teruggekeerd, en zien we hoe extreemrechts daarvan profiteert.

Annemieke Bosman in gesprek met theatermakers Jacob De Groot en Victor IJdens.

De Groot en IJdens spelen bij het gezelschap KONVOOI de voorstelling 'DE MEESTER EN MARGARITA'. Onder de vlag van muziektheatergezelschap Orkater/De Nieuwkomers onderzoeken zij aan de hand van Boelgakovs meesterwerk 'De meester en Margarita' hoe de mens zich staande houdt in een wereld waarin waarheid haar waarde verloren lijkt te hebben. Het is een zoektocht naar houvast in een tijd waarin men het recht claimt op zijn eigen werkelijkheid en feiten ook maar een mening lijken te zijn.

Eerder maakte KONVOOI de prachtige voorstelling ILIAS, die te zien was op Oerol.

Annemieke Bosman praat met actrice en theatermaakster Julika Marijn over de voorstelling 'Etty Hillesum'. 

Etty Hillesum (1914-1943) was een Nederlands-joodse vrouw die een dagboek bijhield tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haar dagboek is vele jaren later gepubliceerd.
Julika Marijn wekt in de voorstelling Etty Hillesum - Dat Onverwoestbare in mij Etty weer tot leven. Ze werd geraakt door de manier waarop Etty ondanks alles, toch de schoonheid van het leven bleef zien. Al zingend en spelend vertelt Marijn haar indrukwekkende verhaal.

Julika Marijn (1972) is een Nederlandse actrice, zangeres en theatermaakster.
Al op jonge leeftijd speelde ze in jeugdproducties van Toneelgroep Amsterdam (nu ITA). Ze studeerde vervolgens aan de Academie voor Kleinkunst in Amsterdam, waar ze haar studie in 1998 afrondde. Sinds 2003 schrijft Marijn haar eigen theaterproducties.

Andrea van Pol in gesprek met Loes Faber, kunstenaar en illustrator.
Faber maakte het boek 'Ik ben mijn muze', over eigenzinnige vrouwen die de kunstgeschiedenis veranderden.
Picasso, Van Gogh en Duchamp: het zijn kunstenaars die de kunstgeschiedenis hebben bepaald. Maar in diezelfde tijd waren er belangrijke vrouwelijke kunstenaars die vaak worden vergeten. Ze waren soms de muze van een mannelijke kunstenaar, maar vaker nog hun eigen muze. Stuk voor stuk vrouwen die zo vrij mogelijk leefden en vochten voor wat ze belangrijk vonden, niet bang om zich aan de norm te ontworstelen. Hun werk en hun levensverhalen zijn van even grote betekenis geweest voor de kunstgeschiedenis als voor de emancipatie van de vrouw. Ze behandelden thema’s die vandaag de dag nog steeds actueel zijn: gender, seksualiteit, moederschap, racisme en feminisme. 'Ik ben mijn muze' is een visuele ode aan acht eigenzinnige vrouwelijke kunstenaars waaronder Frida Kahlo, Charley Toorop en Artemisia Gentileschi. Zij vormen de ongeziene kant van een kunstgeschiedenis waarvan de belangrijkste iconen altijd mannen zijn geweest.
Faber's werk verscheen in o.a. de Volkskrant en De Standaard. Ze studeerde af op het vrouwelijk zelfportret in de beeldende kunst.  'Ik ben mijn muze'is haar debuut.

Annemieke Bosman praat met schrijver en filmmaker Tessa Leuwsha over haar boek "De wilde vaart". 
‘De wilde vaart’ van Tessa Leuwsha vertelt in teksten en beelden over de kracht van de natuur en het universele belang van het koesteren van rolmodellen. Tessa Leuwsha en haar man Sirano willen de eeuwenoude Plantage Frederiksdorp behoeden voor verval, maar als het coronavirus uitbreekt dreigen ze hun bezit te verliezen. Ontmoedigd besluiten ze in een open boot op zoek te gaan naar hun eigen kern en de overlevingsdrift van een volk. Varend over meanderende rivieren en dichtbegroeide kreken ontmoeten ze in dorpen en op vrijwel verlaten plantages Inheemsen en nazaten van slaafgemaakten en contractarbeiders. Zij weten de economische malaise het hoofd te bieden, even vindingrijk als de vergeten helden die vanuit hetzelfde grillige landschap streden tegen elke vorm van overheersing

Annemieke Bosman in gesprek met filmregisseur Shamira Raphaëla.
Raphaëla's nieuwste film 'Shabu' ging eind april in premiere en gaat over Shabu, een 'street smart'-puberjongen uit Rotterdam-Zuid, die na een joyride probeert zijn leven weer op te pakken. Een komische en ontroerende film, over een jongen die groter lijkt dan hij is. De film gaat over verantwoordelijkheid nemen voor je daden.
Shamira Raphaëla (1982) groeide op tussen meerdere culturen. Ze heeft een Nederlandse moeder, een vader van Curaçao en woonde de eerste jaren van haar leven op Aruba.
Raphaëla debuteerde met de documentaire 'Deal With It', een rauwe persoonlijke film over destructieve familiepatronen en onconventionele liefde, die in 2015 meerdere internationale prijzen won.
Haar volgende film, de documentaire 'Lenno en de maanvis' vertelt het verhaal van een jongen met gedragsproblemen.
De film won de Award for Best Children’s Documentary op IDFA 2018 en ontving de Best European Childrens Doc Award van de European Childrens Film Association tijdens de Berlinale in 2019.
In 2019 ontving Shamira een Gouden Kalf voor de documentaire 'Papa en de krijgsheer', een zoektocht van een dochter naar antwoorden, die zich afspeelt in het naoorlogse en verscheurde Liberia. Datzelfde jaar bracht ze een controversiële documentaire uit over de opkomst van rechts populisme en white supramacy in Nederland, genaamd 'Ons Moederland'.

Annemieke Bosman praat met schrijver Deniz Kuypers over zijn roman "De atlas van overal". Met dit boek is hij genomineerd voor de Libris Literatuurprijs die 9 mei wordt uitgereikt. 
‘De atlas van overal’ van Deniz Kuypers gaat over een man in het Turkije van de jaren zestig die zichzelf genoodzaakt ziet zijn schrijversdroom opzij te zetten en naar Nederland te komen. Zijn zoon Deniz wordt wél schrijver en verhuist naar Amerika. Als Deniz zelf kinderen krijgt, ontstaat de behoefte het verleden van zijn vader, die hij twintig jaar niet heeft gesproken, te onderzoeken. Zijn vragen leiden hem van Oost-Turkije naar Californië en uiteindelijk terug naar Nederland.

Andrea van Pol in gesprek met Johan van de Gronden, schrijver, filosoof en essayist.

Begin april verscheen van zijn hand 'Het vlindertje van Methusalem', essays over natuur en landschap. Verhalende essays over natuur, filosofie en het leven tussen vita activa en vita contemplativa. 

Zo duikt Van de Gronden in het titelessay in het magische leven van de monarchvlinder, een bedreigde trekvlinder uit Midden-Amerika. En in Zuid-Afrika speurt hij naar de resten van een verdwenen taal en de motieven van een zonderlinge Duitse geleerde om koortsachtig de belevingswereld vast te leggen van de laatste ǀXam-sprekers. Essays met een lichte weemoed en verwondering over natuur, landschap en onze verhouding tot beide.

Johan van de Gronden is naast schrijver ook bestuurder. Zo is hij directievoorzitter van het KWF, voorheen directeur van het Wereld Natuur Fonds. In zijn verhalende essays onderzoekt hij de relaties tussen mens, natuur en landschap. Ook reflecteert hij geregeld op de spanning tussen de vita activa (hij vervult tal van bestuurs- en toezichthoudende functies in het maatschappelijk middenveld) en de vita contemplativa: ‘Ik heb lang gedacht dat de twee moeilijk te verenigen waren: de beschouwende filosoof in mij en de wat ongeduldige bestuurder. Maar gaandeweg ontdek je dat juist in de spanning tussen die twee polen de energie en de creativiteit gedijen.’ Eerder schreef hij Wijsgeer in het wild (2015).

Annemieke Bosman praat schrijver en slavist Sjeng Scheijen. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne post hij elke dag op sociale een media een werk van een Oekraïense kunstenaar. Annemieke gaat met Scheijen op enkele van die kunstenaars dieper in.

Annemieke Bosman in gesprek met Abdelkader Benali.
Deze week verschijnt het boek 'Het andere verhaal - Marokkaans Modernisme van 1956 tot nu' van schrijver Abdelkader Benali.
Gelijktijdig is in het Cobra Museum voor Moderne Kunst in Amstelveen een tentoonstelling te zien met Marokkaanse kunst, waar Benali gastconservator van is. Voor het eerst in Nederland worden zo’n 40 Marokkaanse kunstenaars bij elkaar gebracht om een beeld te geven van de ontwikkeling van de Marokkaanse moderne kunst vanaf de onafhankelijkheid in 1956 tot nu. Met o.m.: Hamid el Kanbouhi (1976), Nour-Eddine Jarram (1956), Khalil Nemmaoui (1967) en Wafae Ahalouch el Keriasti (1978).