TOK FM Select

"Problem pojawia się tam, gdzie przyrasta liczba odbiorców niemodernizowanych przez lata ujęć wody. Wśród przyczyn jest zarówno zwiększająca się liczba użytkowników, jak i to, co się dzieje z klimatem" - mówi dr Jarosław Suchożebrski, hydrolog (Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego).

Dwa popularne samochody niemieckiego producenta

Choć statystyki wskazują na dużą skalę rezygnacji, w rzeczywistości jedynie 20% osób całkowicie porzuca edukację, podczas gdy reszta zmienia kierunek studiów lub przesuwa naukę w czasie. Głównymi przyczynami tych decyzji są niedopasowanie oczekiwań maturzystów do realiów wybranych kierunków oraz trudności ekonomiczne i osobiste. O powodach drop outów rozmawiamy z drem hab. Mikołajem Jasińskim z Ośrodka Przetwarzania Informacji Państwowego Instytutu Badawczego oraz Wydziału Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Wulkany w Polsce? Owszem, aczkolwiek wygasłe. Ich szlakiem można zwiedzać Góry Kaczewskie na Dolnym Śląsku. Anita Chmielińska na co dzień śledzi podobne nieoczywistości polskiej flory. Opowiada o nich w swoim podcaście (Dzikoprzygody - Podcast Roku 2021) oraz wydaje książki.
W tym odcinku Półki z książkami Anna Sobańda pyta o to, gdzie zdaniem autorki wybrać się na wycieczkę w Polsce i, dlaczego, bez zbędnej skromności, można nazwać ją prawdziwą przygodą.
Zapraszamy do słuchania!

Zastanawiałeś się kiedyś, jakim cudem mała tabletka potrafi tak precyzyjnie namierzyć i zlikwidować źródło Twojego bólu? W nowym odcinku podcastu „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera nas w fascynującą podróż po ludzkim ciele, rzucając światło na ukryte mechanizmy naszego wewnętrznego systemu alarmowego. W audycji rozprawimy się również z codziennymi dylematami, zdradzając między innymi, dlaczego to, czym popijasz pigułkę, ma gigantyczne znaczenie i czy dzielenie leków na pół to na pewno bezpieczny pomysł. Posłuchaj i sprawdź, czy na pewno wiesz, co się dzieje w Twoim organizmie po przełknięciu lekarstwa!

Zespół ekspercki przy Ministerstwie Zdrowia przygotował raport wprowadzający standardy postępowania z osobami dorosłymi po przemocy seksualnej. Najważniejszą zmianą ma być odejście od automatycznego włączania policji na rzecz zabezpieczania dowodów i przechowywania ich przez rok, co daje osobie pokrzywdzonej czas na ochłonięcie i samodzielne podjęcie decyzji o ściganiu sprawcy. Czy wprowadzenie tych wytycznych w formie rozporządzenia realnie zmieni kulturę pracy w szpitalach i zachęci ofiary do szukania pomocy medycznej? O tym rozmawialiśmy z Joanną Gzyrą-Iskandar z fundacji Feminoteka, która brała udział w pracach nad dokumentem.

Czy Europa rzeczywiście nie ma już problemu z paliwem lotniczym? Dlaczego Zjednoczone Emiraty Arabskie wychodzą z OPEC właśnie teraz i co to oznacza dla cen ropy? Na koniec zaskoczenie: rekordowy odsetek Polaków dobrze ocenia swoją sytuację materialną. Rafał Hirsch podsumowuje tydzień w „Cotygodniowym podsumowaniu roku”.

Oto lista tematów poruszanych w tegotygodniowym podcaście:
10. Europa już nie ma problemu z paliwem lotniczym – przekonuje szef Ryanaira. Widać jednak spadek w rezerwacjach lotów na okres wakacyjny
9. Zjednoczone Emiraty Arabskie opuszczają kartel OPEC. Właśnie teraz, bo teraz nie wywoła to spadku cen ropy na świecie
8. Wakacje składkowe kosztowały ZUS 2,9 mld zł. Sytuacja ZUS pogarsza się od 2022 roku, pomimo tego, że sytuacja gospodarcza się poprawiała. To efekt kolejnych pomysłów polityków rządzących obciążających finanse zakładu
7. Akcjonariusze Orlenu dostaną miliardy złotych. Nawet 8 zł za akcję, czyli w sumie 9,3 mld zł dywidendy jest gotowy wypłacić zarząd
6. Rząd znowu prognozuje spadek deficytu w finansach publicznych. O pół punktu procentowego
5. PKB Rosji w pierwszym kwartale spadł o 0,3 proc. rok do roku. To pierwsze takie obniżenie od początku 2023 roku
4. Jerome Powell pokrzyżował plany Trumpa w kwestii obsady zarządu Fed. Powell stwierdził, że zostanie na stanowisku, ponieważ w Stanach nadal istnieje zagrożenie dla niezależności banku centralnego ze strony polityków.
3. Gospodarka USA ma za sobą zdecydowanie lepszy początek roku, niż gospodarka strefy euro. Ale wszędzie dane są poniżej oczekiwań na rynkach
2. CBOS zbadał, że rekordowy odsetek Polaków dobrze ocenia swoją sytuację materialną
1. Inflacja w Polsce rośnie szybciej od prognoz

Spontaniczna zbiórka streamera Łatwoganga i Badoesa stała się pretekstem do rozmowy na temat współczesnej formy zbiorki pieniędzy dla potrzebujących. Bardzo często w mediach można spotkać porównania młodego rapera i jego akcji do Jurka Owsiaka i Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Ekspertki analizują to wydarzenie jako triumf młodego pokolenia, które wykorzystało nowoczesne formaty, takie jak streaming, by stworzyć wspólnotę opartą na emocjach i wyzwaniach. Dyskusja rzuca światło na nieufność młodych ludzi wobec państwa oraz ich niechęć do angażowania polityków w oddolne inicjatywy obywatelskie. Choć zryw ten jest imponujący pod względem kulturowym, obnaża on jednocześnie brak systemowych rozwiązań w polskiej służbie zdrowia. Zwracają uwagę, że prywatne datki, choć cenne, stanowią jedynie ułamek budżetu potrzebnego na realną reformę onkologii.

Historyk motoryzacji Jerzy Lemański opowiada na temat kultowego polskiego samochodu FSO Polonez. Wyjaśnia, że choć auto promowano jako nowoczesne i rodzime, w rzeczywistości bazowało na starszej technologii Fiata i zostało zaprojektowane przez Włochów. W tekście poruszono kwestię propagandy PRL, która ukrywała początki produkcji oraz fakt, że nazwa pojazdu nie została wybrana przez obywateli, lecz przez władze. Filip Kekusz wraz z Jerzym Lemańskim analizuje również przyczyny spadku popularności auta, wskazując na brak nowoczesnego napędu przedniego oraz silną konkurencję ze strony używanych pojazdów zachodnich. Mimo wad technicznych, Polonez został zapamiętany jako auto o wyjątkowo bogatym wyposażeniu standardowym, które przez dekady dominowało na polskich drogach. Rozmowa rzuca także światło na funkcjonowanie fabryki na warszawskim Żeraniu oraz jej znaczenie dla krajowego przemysłu.

Znaczenie obchodów 1 maja w Polsce wraz z ubiegiem lat zmienia się. Profesor Piotr Osęka wyjaśnia, że w czasach PRL-u pochody pierwszomajowe były starannie wyreżyserowanym spektaklem propagandowym, mającym manifestować jedność społeczeństwa z władzą komunistyczną. Nie ma danych statystycznych, ale wiele osób było zmuszanych do uczestnictwa poprzez konieczność podpisywania list obecności. Nieodzownym elementem obchodów było wręczenie kwiatów przez dzieci by ocieplić wizerunek liderów partyjnych. Osęka wspomina o ideologicznym wymiarze święta, w tym o potępianiu kapitalizmu i wykorzystywaniu pracy społecznej jako formy wyzysku. Obecnie 1 maja to czas grilla i wypoczynku.