Víðsjá

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Víking Heiðar Ólafsson píanóleikara um nýja plötu þar sem hann leikur tónlist eftir frönsku tónskáldin Claude Debussy og Jean-Philippe Rameau, en platan sem kemur út hjá útgáfufyrirtækinu Deutsche Grammophon á morgun er sú þriðja sem Víkingur Heiðar gefur út hjá fyrirtækinu. Í Víðsjá hljómar brot úr ítarlegu viðtali sem Guðni Tómasson átti við Víking en það mun hljóma í heild sinni í páskadagskrá Rásar 1. Þátturinn minnist einnig franska skopmyndateiknarans Alberts Uderzo sem andaðist á þriðjdag, 92ja ára gamall. Þekktastur var Uderzo fyrir að teikna sögurnar um Ástrík, en fyrsta teiknimyndasagan sem fjallar um hann kom út árið 1959. Rætt verður við Einar Fal Ingólfsson ljósmyndara og blaðamann og Halldór Baldursson skopmyndateiknara. Hermann Stefánsson rithöfundur ávarpar hlustendur úr Hljóðstofu B3, og skoðar í dag ómtíma bóka með því að glugga í hið merkilega rit Íslenska þjóðhætti eftir Jónas frá Hrafnagili, nýútkomna bók með sögum um kindur og óútkomin rit af skyldum toga eftir afkastamikinn og merkan en nánast óútgefinn höfund, Helga Jónsson frá Þverá í Dalsmynni. Og hlustendur heyra ljóð fyrir þjóð. Edda Björgvinsdóttir flytur á stóra sviði Þjóðleikhússins ljóðið Eilífð daganna eftir Ingibjörgu Haraldsdóttur.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Víðsjá 25.03.2020

Í Víðsjá í dag verður meðal annars hugað að hönnun og skilaboðum til fjöldans vegna veirufaraldursins, en í því sambandi verða Búi Bjarmar Aðalsteinsson hönnuður og Borghildur Sturludóttir tekin tali. Boðið verður upp á svipmynd úr fámennri miðborg Reykjavíkur. Björn Þór Vilhjálmsson fjallar um A History of Icelandic Film eftir Steve Gravestock, nýútkomna bók eftir einn af skipuleggjendum kvikmyndahátíðarinnar í Toronto, þar sem leitast er við að segja sögu íslenskrar kvikmyndagerðar. Bók vikunnar að þessu sinni á Rás 1 er ljóðabókin Dimmumót eftir Steinunni Sigurðardóttur. Hlustendur heyra í Steinunni í þætti dagsins en hún var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir bókina á síðasta ári. Og áfram verður haldið að flytja ljóð fyrir þjóð, þar sem Baldur Trausti Hreinsson les Til eru fræ eftir Davíð Stefánsson.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars fjallað um tímaferðalög sem öll fara fram innan húss. Sigurlín Bjarney Gísladóttir rithöfundur heldur áfram að flytja Hugleiðingar um undarlega tíma, pistil dagsins kallar Sigurlín Bjarney Heimilisrými og almannarými. Hugað verður að strengjakvartettum Beethovens og útsetningum á þeim fyrir stóra strengjasveit. Gauti Kristmannsson fjallar í dag um bókina Fährten in Zeitdämmerareal - eða upp á íslensku - Ferðir á tímarökkurssvæði sem er glæný ljóðabók eftir þýska skáldið Manfred Peter Hein sem hefur búið og starfað í Finnlandi í sex áratugi. Hein er margverðlaunað skáld og yrkir í sömu hefð módernisma og Paul Celan og fleiri svokölluð „hermetísk“ skáld. Tvær bóka hans hafa verið þýddar á íslensku og hann hefur komið til Íslands nokkrum sinnum og ort ljóð um íslensk efni. Einnig verður komið við á bílskúrsþaki í Vesturbænum þar sem hljómsveitin Atería hélt tónleika fyrir gesti og gangandi á dögunum. Og hlustendur heyra í dag Ljóð fyrir þjóð.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Jón Ólaf Ísberg sagnfræðing um sögu veirufræðinnar og það hvernig forfeður okkar lærðu um það allra smæsta í lífríkinu, veirur og bakteríur. Farið verður í heimsókn í galtóma Þjóðarbókhlöðu en Handritasafn Landsbókasafnsins hvetur nú fólk til að skrásetja og halda utan um minningar og persónulegar heimildir um COVID-19 og senda safninu. Rætt verður við Braga Þorgrím Ólafsson sem er fagstjóri handritasafns Landsbókasafnsins. Hermann Stefánsson rithöfundur fjallar í dag að gefnu tilefni um skáldsöguna Pláguna eftir franska rithöfundinn Albert Camus. Bókin kom út árið 1947 og segir frá farsótt sem leggst á alsírsku borgina Oran snemma á síðustu öld, fjallar um það hvernig samfélag glímir við farsóttir, segir frá hugrekki einstaklinga, ofsatrú, uppgjöf, múgæsingu og endurlausn. Og hlustendur fá að heyra ljóð fyrir þjóð, Ilmur Kristjánsdóttir les Sólstöðuþulu eftir Ólöfu Sigurðardóttur frá Hlöðum.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Hlustendur heyra af verkefninu Ljóð fyrir þjóð sem Þjóðleikhúsið er að fara af stað með þessa dagana, en þar geta landsmenn valið sér ljóð sem að fremstu leikarar þjóðarinnar flytja fyrir þá, aðeins einn áhorfanda í einu á hverri sýningu, á Stóra sviði Þjóðleikhússins. Magnús Geir Þórðarson Þjóðleikhússtjóri segir frá verkefninu í Víðsjá í dag, en ljóðin munu einnig hljóma í Víðsjá næstu vikurnar, á meðan að samgöngubann stendur yfir. Rýnt verður í þættinum í dag að gefnu tilefni í egypskar steintöflur og aðrar fornar heimilir um veirusmit sem fortíðin hefur skilið eftir. Einnig verður komið við í tómu leikhúsi í Garðabæ þar sem Senuþjófurinn hefur aðstöðu. Senuþjófurinn virðir samkomubann og boðar til rafrænna viðburða undir yfirskriftinni Leikhúsið og farsóttin en þar verður sótt í skrif eftir franska leikhúsmanninn Antonin Artaud, sem var eitt af stóru nöfnunum í leikhússögu 20. aldar, þekktastur fyrir kenningar sínar um Leikhús grimmdarinnar. Senuþjófurinn mun birta á netinu brot úr ritgerð Artauds um leikhúsið og farsóttina á mánudögum svo lengi sem samkomubann er í gildi. Trausti Ólafsson leikhúsfræðingur segir frá viðburðinum og hugmyndum Artauds um leikhúsið og farsóttina í Víðsjá í dag. Björn Þór Vilhjálmsson fjallar um Skynvilluspegillinn: Hugleiðingar um sjálfsblekkingu, nýlegt greinasafn eftir Jiu Tolentino, nýmiðla- og skjámenningarrýni bandaríska vikublaðsins New Yorker. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Selta eftir Sölva Björn Sigurðsson, söguleg skáldsaga sem fékk Íslensku bókmenntaverðlaunin 2019. Bókin hefst á því að árið 1839 finnur landlæknir ungan dreng sem hefur rekið á land við Hjörleifshöfða og þar með bankar fortíðin upp á. Við tekur viðburðaríkt ferðalag, bæði aftur í tímann, til Evrópu í kringum aldamótin 1800, og um þvert og endilangt Ísland. Hlustendur heyra í Sölva í þættinum í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Sigurlín Bjarney Gísladóttir rithöfundur hefur nýja pistlaröð í þætti dagsins og kallar Hugleiðingar um undarlega tíma. Fyrsti pistilinn ber yfirskriftina Nándin á tímum tveggja metra fjarlægðar. Njörður Sigurjónsson, prófessor í menningarstjórnun, verður tekin tali um menningarstofnanir, listamenn og tækni á tímum þegar búið er að blása af flestar samkomur víða um lönd. Einnig verður í Víðsjá í dag fjallað um virkni orða og bókmennta á hinum svokölluðu fordæmalausu tímum.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars að gefnu tilefni fjallað um skáldsöguna Sælir eru einfaldir eftir Gunnar Gunnarsson. Bókin kom út síðla árs árið 1920 og fjallar um sjö daga í lífi nokkurra vina á tímum drepsóttar í Reykjavík og Kötlugoss. Rætt verður við Jón Yngva Jóhannsson bókmenntafræðing og ævisagnaritara Gunnars í þættinum í dag. Víðsjá heimsækir einnig í dag Marshallhúsið úti á Granda en þar er listamaðurinn Erling Klingenberg að setja upp einkasýningu sína í húsnæði bæði Nýlistasafnsins og Kling og Bang. Sýningin verður opnuð á laugardag en þó án hefðbundinnar opnunar. „Það er erfitt að vera listamaður í líkama rokkstjörnu,“ þetta eru nokkurs konar einkennisorð Erlings og gegnumgangandi stef í verkum hans. Og Hermann Stefánsson rithöfundur fjallar um pólitísku heimspekiritgerðina „Tæknisamfélagið og framtíð þess“ sem birtist í bandarískum dagblöðum árið 1995 undir höfundarnafninu F.C. og hafði mikil og óneitanleg áhrif, enda þótt birtingin og aðstæður hennar væru umdeildar.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars hugað að verkum og ferli Ásgerðar Búadóttur myndlistarkonu en hún var brautryðjandi á sviði listvefnaðar á Íslandi. Nú gefst frábært tækifæri til að sjá verk Ásgerðar á sýningunni Lífsfletir á Kjarvalsstöðum. Í Víðsjá dagsins verður rætt við Aldísi Árnadóttur sýningarstjóra sýningarinnar. Gauti Kristmannsson rýnir í skáldsöguna Hagard eftir Lukas Bärfuss sem er margverðlaunaður svissneskur höfundur sem hlaut árið 2019 hin eftirsóttu Georg Büchner-verðlaun sem talin eru þau mikilvægustu á þýsku málsvæði. Og Bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Ljóðaúrval 1982 -2012, tvímála útgáfa áttatíu ljóða úr 14 ljóðabókum dönsku skáldkonunnar Piu Tafdrup. Hlustendur heyra í þýðandanum, Sigríði Helgu Sverrisdóttur, í þættinum í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars hugað að leikritinu Níu líf sem frumsýnt verður í Borgarleikhúsinu á föstudag en það er helgað ævi og höfundarverki Bubba Morthens. Rætt verður við leikstjórann, Ólaf Egil Egilsson, og einn af leikurum sýningarinnar, Aron Má Ólafsson. Sinfóníuhljómsveit Íslands verður send kveðja en hljómsveitiin varð sjötug í gær, 9. mars. Og Björn Þór Vilhjálmsson fjallar í dag um bækurnar She Said eftir Jodi Kantor og Megan Twohey, og Catch and Kill eftir Ronan Farrow, blaðamennina sem fyrstir flettu ofan af Harvey Weinstein, og hrintu þannig #metoo hreyfingunni af stað. Í bókunum er rannsóknarstarfinu við vinnslu fréttarinnar um Weinstein lýst, og því hversu gríðarflókið og vandasamt það reyndist að afhjúpa áratugalangan kynferðisbrotaferil kvikmyndaframleiðandans.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Magnús Þór Þorbergsson leiklistarfræðingur verður gestur þáttarins og segir hlustendum frá leikhúslífi Vestur-Íslendinga á fyrstu áratugunum eftir að stórir hópar landsmanna fluttu vestur um haf til Kanada og Bandaríkjanna í leit að betra lífi. Magnús Þór stundar rannsóknir á þessu efni nú um stundir og hefur leitað heimilda í Íslendingabyggðum vestra sem leiða í ljós öflugt leiklistarlíf á mörgum svæðum þar sem Íslendinga var að finna. Einnig verður rætt við Högna Egilsson og Áslák Ingvarsson sem koma fram á Hótel Holti annað kvöld. Þar ætla þeir að flytja lög með hljómsveitinni Hipsumhaps og eftir Franz Schubert, auk verka eftir Högna. María Kristjánsdóttir leikhúsrýnir fjallar í dag um leikritið Gosa sem sýnt er á Litla sviði Borgarleikhússins í leikstjórn Ágústu Skúladóttur. Og Hólmfríður Garðarsdóttir prófessor í spænsku við Háskóla Íslands heldur áfram að horfa til vesturs. Hún hefur í pistlum sínum í Víðsjá að undanförnu beint sjónum að sögu, samtíma og stjórnmálum Rómönsku-Ameríku. Yfirskrift pistils hennar í dag er: "Það bjargaði einhver sögunni...", sem er tilvitnun í ljóð eftir argentínska skáldið Jorge Luis Borges, í þýðingu Sigrúnar Ástríðar Eiríksdóttur. Þetta er fjórði og síðasti pistill Hólmfríðar og í dag fjallar hún um menningu og listir í Rómönsku-Ameríku.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson