Víðsjá

Efni Víðsjár í dag: Í febrúar árið 2016 sendi tónlistarmaðurinn Arnar Guðjónsson frá sér plötuna Grey Mist of Wuhan sem innblásin var af ferðalögum hans til borgarinnar Wuhan í Kína sem mikið hefur verið í fréttum að undanförnum vegna veirunnar sem við borgina hefur verið kennd. Arnar rifjar upp för sína til Wuhan og segir frá verkinu í Víðsjá í dag. Björn Þorsteinsson prófessor í heimspeki heldur áfram að bregðast við spurningunni: Hvað nú? Hann hefur líkt og fyrir viku sjálfan heimsendi í huga og fjallar í dag meðal annars um eftirlitskapítalisma en á síðasta ári kom út mikil bók eftir bandarísku fræðakonuna Soshönu Zuboff, sem nefnist Öld eftirlitskapítalismans og hefur að geyma afrakstur af gríðarmiklu rannsóknarstarfi sem Zuboff hefur innt af hendi síðustu áratugi. Sýningarhald í Listasafni Íslands verður kannað í Víðsjá í dag og Sunna Ástþórsdóttir flytur hlustendum pistil um sýningar sem tengjast nýafstaðinni Ljósmyndahátíð Íslands.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars hugað að gefnu tilefni að tónlistarnámi á Íslandi. Gestir þáttarins verða þau Freyja Gunnlaugsdóttir aðstoðarskólastjóri Menntaskólans í tónlist (MÍT) og Atli Ingólfsson tónskáld og prófessor í tónsmíðum við tónlistardeild Listaháskóla Íslands. Einnig verður svissneski tónlistarmaðurinn Kurt Uenala tekinn tali, en hann stundar nú meistaranám við Listaháskóla Íslands og rannsakar þar meðal annars hvernig hægt er að miðla tónlist til þeirra sem glíma við heyrnarleysi. Snæbjörn Brynjarsson leikhúsrýnir þáttarins fjallar í dag um leikverkið Er ég mamma mín? eftir Maríu Reyndal sem frumsýnt var í Borgarleikhúsinu um helgina, en María leikstýrir einnig verkinu. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Málleysingjarnir eftir Pedro Gunnlaug Garcia. Hér er á ferðinni fyrsta verk Pedros, sögu sem gerist bæði í Rúmeníu og á Íslandi, og segir frá ungu fólki í flóknum og sumt fjandsamlegum heimi. Hlustendur heyra í höfundi í Víðsjá dagsins.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars fjallað um fransk-bandaríska fræðimanninn og rithöfundinn George Steiner sem andaðist í Cambridge á mánudag, níræður að aldri. Steiner var mikilvirkur og áhrifamikill fræðimaður, bókmenntarýnir sem beindi ekki síst sjónum sínum að áhrifamætti tungumálsins, og samhengi bókmennta og samfélags. Margir telja hann í hópi merkustu hugvísindamanna Vesturlanda á síðustu áratugum. Í Víðsjá í dag verður rætt við Ástráð Eysteinsson, prófessor í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands um George Steiner. Jón Proppé listfræðingur fjallar um myndlistarkonuna Gerði Helgadóttur og safnið sem við hana er kennt í Kópavogi. Hólmfríður Garðarsdóttir prófessor í spænsku við Háskóla Íslands horfir til vesturs í Víðsjá á fimmtudögum í febrúar. Í dag fer hún með hlustendur í ferðalag til Chile, og fjallar um kvikmyndir og umrót, undir yfirskriftinni: Öll erum við ryk. Og upplifun nútímamanns á tónlist og ímynd tónskáldsins Ludwigs van Beethovens kemur einnig við sögu.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars komið við í Þjóðarbókhlöðunni og skoðuð sýning sem opnuð var á fimmtudag en þar má nú skoða útgáfur listahópsins Medúsu sem nú eru orðnar hluti af bókverkasafni Landsbókasafnsins. Súrrealistahópurinn Medúsa var stofnaður af nokkrum nemendum í Fjölbrautaskólanum í Breiðholti í árslok 1979, var starfandi í sjö ár og gaf á þeim tíma út ljóðabækur, hljóðsnældur, smásögur, póstkort, veggspjöld og bæklinga svo nokkuð sé nefnt. Auk þess sem hópurinn stóð fyrir ljóðaupplestrum, tónleikum og gjörningum og rak galleríið Skruggubúð við Suðurgötu í tvö ár. Ólafur J. Engilbertsson, einn af meðlimum Medúsu og sýningarstjóri, verður tekinn tali í Víðsjá í dag. Einnig verður hugað að silfurbergi og myndlist sem er innblásin af því, en myndlistarkonurnar Sirra Sigrún Sigurðardóttir og Selma Hreggviðsdóttir hafa verið með hugann við silfurberg að undanförnu og sýna nú verk sín á sýningunni Ljósvaki /Æther 1.0.1 í Berg Contemporary gallerí við Klapparstíg. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi rýnir í dag í bókina Stjörnur og stórveldi á leiksviðum Reykjavíkur 1925-1965 eftir Jón Viðar Jónsson, en Jón hlaut á dögunum Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir þetta verk í flokki fræðirita og bóka almenns efnis. Í bókinni beitir Jón nýstárlegum aðferðum til að varpa ljósi á merkan kafla í íslenskri leiklistarsögu, segir sögu allra helstu leikara tímabilsins, greinir frá sigrum þeirra og ósigrum jafnframt því sem hann gerir valdabaráttunni að tjaldabaki ítarleg skil. Og Björn Þorsteinsson prófessor í heimspeki glímir á miðvikudögum í Víðsjá í febrúar, í upphafi nýs áratugar, við spurninguna: Hvað nú? Björn fjallar í pistlum sínum um heimsendi eða enda veraldarinnar, og spyr: Hvað eigum við að gera á meðan við bíðum?

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars farið í heimsókn í Listasafn Einars Jónssonar á Skólavörðuholti en þar er nú boðið upp á listhugleiðslu. Fyrir svörum verður Halla Margrét Jóhannesdóttir, safnvörður og yogakennari. Um síðustu helgi var opnuð sýningin "Línur" á Listasafninu á Akureyri en þar sýna átta listamenn frá sex ólíkum löndum og fjórum heimsálfum og "draga línur" með verkum sínum um alla fjórðu hæð safnsins. Gígja Hólmgeirsdóttir heimsótti Listasafnið á Akureyri og náði tali af sýningarstjóranum, Mireyu Samper. Víðsjá veltir líka fyrir sér djass-söng í þætti dagsins og ólíkum röddum sem taka upp á því að syngja djass. Og bók vikunnar hér á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Svínshöfuð eftir Bergþóru Snæbjörnsdóttur. Bókin vakti mikla athygli á síðasta ári, og var meðal annars tilnefnd til íslensku bókmenntaverðlaunanna. Hlustendur heyra í Bergþóru í Víðsjá í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag koma hljóðheimar við sögu, hugað verður að hljóðum og tónlist, við kjöraðstæður í tónleikahúsinu Hörpu. Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi fjallar í dag um skáldsöguna Endurfundir á Brideshead eftir enska rithöfundinn Evelyn Waugh en bókin er nýlega komin út í íslenskri þýðingu Hjalta Þorleifssonar. Skáldsagan kom fyrst út árið 1945 en margir muna eftir rómuðum sjónvarpsþáttum sem gerðir voru eftir sögunni árið 1981 með þeim Jeremy Irons og Anthony Andrews í aðalhlutverkum. Og á fimmtudögum í janúar hefur Gunnar Þorri Pétursson, þýðandi og fræðimaður, flutt pistla í Víðsjá. Pistlaröðina kallar hann Varsjá enda er ferðinni heitið aftur á bak í tímann og austur á bóginn. Í dag fjallar Gunnar um Ingibjörgu Haraldsdóttur og þýðingar hennar á rússneskum skáldkonum. Lokapistill hans nefnist „Marr í hvítri mjöll.“

Sölvi Björn Sigurðsson rithöfundur tók við íslensku bókmenntaverðlaununum á Bessastöðum í gær, fyrir skáldsögu sína, Seltu: Apókrýfu úr ævi landlæknis. Rætt verður við Sölva um þetta verk í Víðsjá í dag. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi fjallar í dag um bókina Brot: Konur sem þorðu eftir Dóru S. Bjarnason en þar segir af lífshlaupi þriggja kynslóða kvenna sem voru, hver á sinn hátt, frumkvöðlar í baráttu kvenna fyrir frelsi og jafnrétti. Og Auður Jónsdóttir rithöfundur heldur áfram að ávarpa framtíðina í upphaf nýs áratugar, og spyrja: Hvað nú? Í pistlaröð sem hún nefnir Bréf til sonar. Fyrirsögn pistilsins í dag er: Að kunna að lesa veruleikann - ,,Upplýsingamengun er jafn raunveruleg og öll önnur mengun í heiminum," skrifar Auður syni sínum til að undirbúa hann fyrir framtíðina. Þetta er fjórði og síðasti pistill Auðar.

Gestir Víðsjár í dag eru tónlistarfólkið Eyjólfur Eyjólfsson og Steinunn Arnbjörg Stefánsdóttir en þau mynda, ásamt Björk Níelsdóttur, tónlistarhópinn Gadus Morhua sem heldur tónleika í kvöld í Salnum í Kópavogi þar sem boðið verður upp á baðstofubarrokk. Íslensku bókmenntaverðlaunin verða afhent á Bessastöðum í kvöld. Í Víðsjá í dag verður spáð í spilin með bókmenntagagnrýnendunum Gauta Kristmannssyni og Kolbrúnu Bergþórsdóttur. Bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Glæpur við fæðingu en í henni segir suður-afríski uppistandarinn og sjónvarsþáttastjórnandinn Trevor Noah frá uppvexti sínum í Suður-Afríku á tímum aðskilnaðarstefnunnar. Hlustendur heyra í þýðanda bókarinnar, Helgu Soffíu Einarsdóttur, í þætti dagsins. Og Gauti Kristmannsson fjallar um skáldsöguna Hnitmiðuð kínversk-ensk orðabók fyrir elskendur eftir ítalska rithöfundinn Xiaolu Guo en bókin kom út hjá forlaginu Angústúru fyrir jólin, í íslenskri þýðingu Ingunnar Snædal.

Í Víðsjá í dag er meðal annars hugað að Myrkum músíkdögum sem hefjast um helgina. Gunnar Karel Másson, listrænn stjórnandi hátíðarinnar, kemur í heimsókn en hún verður sett á laugardag og stendur í viku með tónleikahaldi víða um borgina. Myrkir músíkdagar eiga 40 ára afmæli í ár en hátíðin var fyrst haldin árið 1980. Tveir meðlimir úr polka-hljómsveitunum Geirfuglunum og Skárr'en ekkert koma í heimsókn, en hljómsveitirnar halda polkaball í Iðnó annað kvöld í tilefni af bóndadegi. Snæbjörn Brynjarsdóttir fjallar í dag um verkið Dansandi ljóð sem sýnt er í Þjóðleikhúskjallaranum um þessar mundir en um er að ræða leikgerð sem Edda Þórarinsdóttir byggir á ljóðatextum eftir Gerði Kristnýju, úr bókunum Ísfrétt, Launkofa, Höggstað og Ströndum. Að sýningunni stendur hópurinn Leikhúslistakonur 50+. Og Gunnar Þorri Pétursson flytur þriðja pistil sinn í pistlaröðinni Varsjá þar sem hann fer austur á bóginn og horfir aftur í tímann. Yfirskrift pistilsins í dag er ,,Dimmraddaður bogi" og fjallar um rússneska skáldið Osip Mandelshtam.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Björk Þorgrímsdóttur ljóðskáld sem í gær hlaut Ljóðstaf Jóns úr Vör fyrir ljóðið Augasteinn. Björk segir frá og les ljóðið fyrir hlustendur í þætti dagsins. Snæbjörn Brynjarsson leikhúsgagrýnandi þáttarins fjallar um sviðslistaverkið Eyður sem leikhópurinn Marmarabörn frumsýndi í Þjóðleikhúsinu á dögunum. Auður Jónsdóttir rithöfundur heldur áfram að ávarpa framtíðina í upphaf nýs áratugar, og spyrja: Hvað nú? Í pistlaröð sem hún nefnir Bréf til sonar. Fyrirsögn pistilsins í dag er: Þegar börnin fá pennann, Auður ræðir í pistlinum við son sinn og ólétta stjúpdóttur um framtíðina. Og í Víðsjá í dag verða einnig skoðaðar nokkrar plötur sem enginn vildi þegar forvitnilegir kassar úti á gangi í Útvarpshúsinu verða skoðaðir með aðstoð góðs fólks.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson