Víðsjá

Í Víðsjá í dag verður þess meðal annars minnst að í gær, 20. janúar, voru hundrað ár liðin frá fæðingu ítalska kvikmyndaleikstjórans Federicos Fellinis. Hann fæddist í borginni Rimini við strönd Adríahafsins þann 20. janúar árið 1920 og átti eftir að verða einn af áhrifmesti og virtasti kvikmyndaleikstjóri 20. aldar. Ferill hans spannaði ríflega hálfa öld, hann var einn af þeim allra stærstu, kvikmyndahöfundur, kvikmyndaskáld, og fékk Óskarsverðlaun fimm sinnum. Gestur Víðsjár í dag verður Ólafur Gíslason listfræðingur sem þekkir vel til verka Fellinis. Einnig verður Brynja Sveinsdóttir tekin tali en hún er sýningarstjóri á samsýningunni Afrit í Gerðarsafn í Kópavogi. Á sýningunni eiga verk sjö íslenskir listamenn sem allir nýta ljósmyndina í verkum sínum. María Kristjánsdóttir fjallar í dag um leikritið Helgi Þór rofnar eftir Tyrfing Tyrfingsson sem frumsýnt var í Borgarleikhúsinu fyrir helgi. Björn Þór Vihjálmsson bókmenntagagnrýnandi fjallar um bókina Óstýriláta mamma mín ... og ég eftir Sæunni Kjartansdóttur sálgreini, en í bókinni fjallar Sæunn um samband sitt við móður sína, Ástu Bjarnadóttur, sem fór alla tíð eigin leiðir í sínu lífi. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er sagnasafnið Vetrargulrætur eftir Rögnu Sigurðardóttur. Hlustendur heyra í Rögnu í Víðsjá dagsins og hún les úr bókinni.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Flannan-eyjur eru örlítill eyjaklasi sem tilheyrir Ytri-Suðureyjum í Skotlandi - varla meira en sker og hólmar sem rísa upp úr Norður-Atlantshafi. Þar eru engir mannabústaðir og engin mannvirki að finna fyrir utan það að á einni eyjunni, þeirri stærstu, stendur viti. Í þessum vita gerðist dularfullur atburður í desembermánuði árið 1900. Í miklu illviðri slökknaði á vitanum og þrír vitaverðir hurfu sportlaust. Hrifsaði sjórinn mennina til sín - eða gerðist eitthvað ennþá verra á þessum afskekkta stað?

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Stefán Jónsson leikstjóra en á morgun verður frumsýnt í Borgarleikhúsinu nýtt íslenskt leikrit eftir Tyrfing Tyrfingsson, verk sem nefnist Helgi Þór Rofnar. Þetta er fimmta leikritið eftir Tyrfing, sem vakið hefur mikla athygli á undanförnum árum, sem frumsýnt er í Borgarleikhúsinu. Hlustendur heyra líka hljóðið í Kristínu Ýri Jónsdóttur, Sólveigu Vöku Eyþórsdóttur, Flemming Viðari Valmundssyni og Gunnar Kristni Óskarssyni en þau eru öll ungir tónlistarmenn og leika einleik með Sinfóníuhljómsveit Íslands á tónleikum með ungum einleikurum sem fram fara í Hörpu í kvöld. Og Gunnar Þorri Pétursson flytur pistla í Víðsjá á fimmtudögum í janúar þar sem hann fer aftur á bak í tíma og austur á bóginn. Pistlaröðina kallar Gunnar „Varsjá“, fyrir viku fjallaði hann um rithöfundinn Anton Tsjékhov og vináttu hans við rússneska málarann Ísak Levítan. En í dag er Gunnar með hugann við Arnór Hannibalsson og dularfulla þýðingu sem hann gerði á verki eftir heimspeking og huldumann í sovésku samfélagi.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við ljósmyndarann Valdimar Thorlacius en hann opnar sýningu á verkum sínum á morgun í Ljósmyndasafni Reykjavíkur. Auður Jónsdóttir rithöfundur heldur áfram að hugsa um framtíðina í upphafi nýs áratugar, í pistlaröð sem hófst í þættinum fyrir viku og ber yfirskriftina Bréf til sonar. Í dag fjallar Auður um íslenskuna og framtíðina. María Kristjánsdóttir fjallar í dag um leikritið Vanja frænda eftir rússneska rithöfundinn Anton Tsjékhov sem frumsýnt var í Borgarleikhúsinu um helgina. Og Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi rýnir í bókina Maðurinn sem Ísland elskaði eftir Árna Snævarr en hún fjallar um franska náttúruvísindamanninn Paul Gaimard sem ferðaðist um Ísland á árunum 1835 og 1836.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við tvo meðlimi í sviðslistahópnum Marmarabörnum, sem frumsýnir á stóra sviði Þjóðleikhússins á morgun sviðslistaverkið Eyður. Björn Þór Vilhjálmsson rýnir í sögu Friðriks Þórs Friðrikssonar kvikmyndaleikstjóra sem Einar Kárason hefur skráð, bók sem nefnist Með sigg á sálinni og kom út fyrir síðustu jól. Í henni segir Einar frá viðburðaríkri ævi Friðriks, allt frá bíódögum og sveitasögum bernskunnar til Óskarsverðlaunatilnefningar og kynna leikstjórans af stórstjörnum af ýmsu tagi. Snæbjörn Brynjarsson fjallar um sýninguna Teenage Songbook of Love and Sex eftir Ásrúnu Magnúsdóttur og Alexander Roberts sem er á fjölunum í Tjarnarbíói. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Aðferðir til að lifa af eftir Guðrúnu Evu Mínervudóttur, þetta er nýjasta skáldsaga Guðrúnar Evu sem tók á dögunum við viðurkenningu Rithöfundasjóðs Ríkisútvarpsins. Hlustendur heyra í Guðrúnu í þættinum í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Árið 1925 lagði breski landkönnuðurinn Percy Fawcett af stað inn í Amazon-regnskóginn í Brasilíu í leit að rústum höfuðborgar horfinnar siðmenningar, sem hann kallaði týndu borgina Zetu. Þessarar borgar er einungis getið í einu gulnuðu handriti frá átjándu öld, en Fawcett var handviss um að hana væri að finna einhverstaðar djúpt inni í regnskógarþykkninu - og varð heltekinn af þeirri tilhugsun um að sjá borgina með eigin augum.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Brynhildi Guðjónsdóttir en á laugardag verður frumsýnt í Borgarleikhúsinu leikritið Vanja frændi eftir rússneska rithöfundinn Anton Tsjekhov, í leikstjórn Brynhildar. Einnig verður hugað að Listþingi Bandalags íslenskra listamanna sem haldið verður í Hörpu á laugardag. Yfirskrift þingsins er Tungutak listarinnar og tungutakið um listina. Þar munu starfandi listamenn taka til máls og ræða stöðu listarinnar í íslensku samfélagi. Gestur Víðsjár í dag verður Erling Jóhannesson, forseti Bandalags íslenskra listamanna. Á fimmtudögum í janúar ætlar Gunnar Þorri Pétursson að flytja pistla í Víðsjá þar sem hann fer aftur á bak í tíma og austur á bóginn. Gunnar Þorri er fræðimaður og þýðandi úr rússnesku, pistlaröðina kallar hann „Varsjá“ og í þessum fyrsta pistli er hann með hugann við áðurnefndan Anton Tsjekhov og vináttu hans við rússneska málarann Ísak Levítan. Og Gauti Kristmannsson, bókmenntagagnrýnandi Víðsjár, fjallar í dag um bókina Jakobínu: sögu skálds og konu, eftir Sigríði Kristínu Þorgrímsdóttur, en bókin fjallar um rithöfundinn Jakobínu Sigurðardóttur.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars að gefnu tilefni hugað að menningararfi Írans með Ragnheiði Gyðu Jónsdóttur. Einnig verður horft til framtíðar í upphafi nýs áratugar en Auður Jónsdóttir rithöfundur mun í dag og næstu miðvikudaga glíma við spurninguna: Hvað nú? Og flytja pistla undir yfirskriftinni: Bréf til sonar. María Kristjánsdóttir leiklistargagnrýnandi fjallar í dag um Engilinn, verk sem frumsýnt var í Þjóðleikhúsinu á dögunum, en hér er á ferðinni leiksýning sem byggð er á verkum eftir Þorvald Þorsteinsson rithöfund og myndlistarmann, í leikstjórn Finns Arnars Arnarssonar. Og rithöfundarnir Albert Camus frá Frakklandi og Peter Handke frá Austurríki koma lítillega við sögu, að gefnu tilefni.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Síðastliðinn laugardag, 4. janúar, voru 60 ár liðin síðan franski rithöfundurinn og heimspekingurinn Albert Camus fórst í bílslysi, skammt frá París. Camus var 47 ára gamall, þremur árum fyrr hafði hann fengið Nóbelsverðlaun í bókmenntum, aðeins 43ja ára gamall. Camus var einhver áhrifamesti rithöfundur Frakka á öldinni sem leið, þekktur fyrir skáldsögur á borð við Útlendinginn, Pláguna og Fallið, auk þess sem hann skrifaði margar áhrifamiklar ritgerðir. Rætt verður við Guðmund Brynjólfsson, rithöfund og djákna, um Albert Camus af þessu tilefni í Víðsjá í dag. Snæbjörn Brynjarsson leiklistarrýnir þáttarins fjallar í dag um leikritið Meistarann og Margarítu sem Þjóðleikhúsið frumsýndi um jól, en verkið, sem er í leikstjórn Hilmars Jónssonar, byggir á samnefndri skáldsögu eftir rússneska rithöfundinn Mikhail Búlgakov. Bók vikunnar að þessu sinni er skáldsagan Villueyjar eftir Ragnhildi Hólmgeirsdóttur. Rætt verður við Ragnhildi í Víðsjá í dag og hún les brot úr verkinu. Einnig verður í þætti dagsins fjallað að gefnu tilefni um kraftinn í útgáfu á sígildri tónlist á heimsvísu.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Vorkvöld eitt árið 1943 voru nokkrir táningspiltar á flækingi um skóg í nágrenni borgarinnar Birmingham í Bretlandi, í leit að fugslhreiðrum. En í stað hreiðra fundu þeir beinagrind ungrar konu, sem var falin inni í holum álmi í útjaðri skógarins. Nokkru síðar birtust svo torkennilegt veggjakrot í bæjum í nágrenni skógarins og ljóst einhver vissi meira um líkið í álminum en hann lét uppi. Rannsókn lögreglu stóð í áratugi, og komu þar við sögu nornir, njósnarar og kabarettsöngvarar.