Víðsjá

Í Víðsjá í dag hljóma raddir úr þáttum ársins 2019.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Það er varla nokkur staður á jörðinni afskekktari og einangraðri en Amundsen-Scott-rannsóknarstöðin á Suðurskautslandinu. Yfir heimskautaveturinn er þar stöðugt myrkur, stöðugt hvassviðri og svo mikið frost að enginn flugvél getur lent þar. Þeir vísindamenn sem þar dvelja yfir vetrartímann búa í því algerri einangrun og kolniðamyrkri mánuðum saman, og eiga sér engrar undankomu auðið. Það var eina slíka eilífa vetrarnótt sem dularfullt dauðsfall átti sér stað í Amundsen-Scott-rannsóknarstöðinni.

Eitt dýrmætasta fornhandrit Gyðingdómsins, sem talið er vera eitt fullkomnasta eintak af hebresku biblíunni sem til er, Aleppó-handritið, er geymt við stranga öryggisgæslu í neðanjarðarhvelfingu á þjóðminjasafni Ísraelsríkis í Jerúsalem. Handritið er kallað Aleppó-handritið því í meira en sex hundruð ár geymdu Gyðingar í sýrlensku borginni Aleppó handritið eins og sjáaldur augna sinna.

Í síðustu Víðsjá fyrir jól og síðustu Víðsjá ársins 2019 - taka þeir Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson á móti góðum gestum í leiklistarhljóðstofu Ríkisúvarpsins. Rithöfundarnir Bergþóra Snæbjörnsdóttir, Kristín Ómarsdóttir, Melkorka Ólafsdóttir, Pétur Gunnarsson, Sjón og Þórdís Gísladóttir koma í heimsókn og lesa úr nýjum verkum sínum. Einnig verður haldið áfram að rýna í nýjar bækur, Gauti Kristmannsson fjallar í þættinum í dag um skáldsöguna Seltu (apókrýfu úr ævi landlæknis) eftir Sölva Björn Sigurðsson, en Sölvi er tilnefndur til íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir verkið.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Magnús Sigurðsson rithöfund um bók sem hann sendi frá sér á dögunum og nefnist Íslensk lestrarbók, en hún hefur að geyma texta af ýmsu tagi, örsögur, smáprósa, dagbókarbrot og fótboltalýsingu í ljóðrænu formi, svo nokkuð sé nefnt. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi rýnir í ljóðabókina Til þeirra sem málið varðar eftir Einar Má Guðmundsson. Einnig verður rætt við Steinþór Birgisson kvikmyndagerðarmann og Sigurð Ingólfsson framleiðenda um nýja heimildarmynd um Magnús Pálsson myndlistarmann sem verður frumsýnd í Bíó Paradís um jólahátíðina og heitir Á skjön.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag rýnir Gauti Kristmannsson í skáldsöguna Svanafólkið eftir Kristínu Ómarsdóttur. Flutt verður tónverkið Skrauthvörf, sem frumflutt var á Tónlistarhátíð Rásar 1 - Orðin hljóð - sem fram fór í Norðurljósasal Hörpu í lok nóvembermánaðar. Verkið er samstarfsverkefni Kjartans Holms og Jóhannesar Ólafssonar, Ingibjörg Fríða Helgadóttir og Strokkvartettinn Siggi flytja. María Kristjánsdóttir fjallar í dag um leikverkið Opening Ceremony, sem nýtt sviðslistafyrirtæki, Reykjavik Ensemble, frumsýndi í Tjarnarbíói í síðustu viku. Og bók vikunnar að þessu sinni er ljóðabókin Fræ sem frjóvga myrkrið eftir Evu Rún Snorradóttur en Eva hlaut Maístjörnuna, viðurkenningu Rithöfundasambands Íslands og Landsbókasafnsins, fyrir þessa bók fyrr á þessu ári. Hlustendur heyra í Evu í Víðsjá í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Kvöld eitt árið 1994 veiktust tugir starfsmanna á bráðamóttöku sjúkrahúss í Kaliforníu, fengu heiftarleg flog og misstu meðvitund í hrönnum. Veikindi þeirra virtust tengjast komu ungrar krabbameinssjúkrar konu á bráðamóttökuna fyrr um kvöldið. Grunur lék á að einhverskonar dularfullar eiturgufur hafi lagt frá konunni, en enginn botn fékkst í málið fyrr en kjarnefnafræðingar voru fengnir til rannsóknar.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Sigurð Örn Guðbjörnsson ljóðskáld sem sendir þessa dagana frá sér bók sem nefnist fundin ljóð í ferðabók Sveins Pálssonar læknis. Bókin geymir einnig myndverk eftir Harald Jónsson myndlistarmann. Rithöfundurinn Sölvi Björn Sigurðsson heimsækir Víðsjá í dag en hann sendi nýverið frá sér skáldsöguna Seltu (apókrýfu úr ævi landlæknis). Sölvi les úr verkinu fyrir hlustendur og segir frá bókinni sem gerist skömmu fyrir miðja nítjándu öld víða um land en einnig á meginlandi Evrópu. Og bókmenntarýnin verður á sínum stað. Í þetta sinn verður rýnt í tvær nýjar bækur, Gauti Kristmannsson fjallar um ljóðabókina Dimmumót eftir Steinunni Sigurðardóttur, en Steinunn fékk tilnefningu til íslensku bókmenntaverðlaunanna nú á dögunum fyrir þá bók. Og Björn Þór Vilhjálmsson rýnir í skáldsöguna Austur eftir Braga Pál Sigurðarson.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Bækur koma mjög við sögu í Víðsjá í dag. Rætt verður við Einar Má Guðmundsson um nýja ljóðabók hans, Til þeirra sem málið varðar. Rithöfundurinn Sölvi Björn Sigurðsson heimsækir Víðsjá í dag en hann sendi nýverið frá sér skáldsöguna Seltu (apókrýfu úr ævi landlæknis). Sölvi les úr verkinu fyrir hlustendur og segir frá bókinni sem gerist skömmu fyrir miðja nítjándu öld víða um land en einnig á meginlandi Evrópu. Maríanna Clara Lúthersdóttir rýnir í nýtt sagnasafn Gyrðis Elíassonar sem ber heitið Skuggaskip en hér er á ferðinni tíunda smásagnasafn Gyrðis. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Hans Blær eftir Eirík Örn Norðdahl. Eiríkur segir frá verkinu í Víðsjá í dag og les brot úr bókinni.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars haldið vestur á Granda, og komið við í Kling og Bang-galleríinu í Marshall húsinu þar sem að þrír ungir myndlistarmenn verða heimsóttir. Það eru þau Darren Mark, Dýrfinna Benita Basalan og Melanie Ubaldo; íslenskir listamenn að filippeyskum uppruna, sem saman mynda listahópinn Lucky 3 (three) og standa nú að sýningunni Lucky me? þar í galleríinu. Björn Þór Vilhjálmsson rýnir í dag í bókina HKL - Ástarsögu eftir Pétur Gunnarsson þar sem Pétur dregur upp mynd af Halldóri Laxness í upphafi ferils hans, ástum hans og lífsátökum. Pétur leitar víða fanga í þessu verki, meðal annars í einkabréfum, minnisbókum, tímaritum og auðvitað verkum Nóbelsskáldsins sjálfs. Hlustendur fá einnig að heyra tónverk sem frumflutt var á Tónlistarhátíð Rásar 1 - Orðin hljóð - sem fram fór í Norðurljósasal Hörpu á dögunum. Í dag er röðin komin að verki sem nefnist Klakabrennur II og er eftir Ingibjörgu Ýri Skarphéðinsdóttur sem valdi sér skáldið Sigurbjörgu Þrastardóttur til samstarfs. Strokkvartettinn Siggi flytur ásamt Hildigunni Einarsdóttur söngkonu.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.