Víðsjá

Á köldum vetrarmorgni í janúar 1937 fannst illa útleikið lík ungrar, evrópskrar stúlku í útjaðri gömlu Peking. Rannsókn lögreglu á dauða hennar bar lítinn árangur, enda voru flestir Pekingbúar frekar með hugann við yfirvofandi innrás Japana en dularfullan dauðdaga ungrar stúlku. En faðir hennar, fyrrverandi konsúll á áttræðisaldri, gafst ekki svo auðveldlega upp.

Víðsjá er í dag helguð bandaríska tónlistarmanninum Tom Waits sem verður sjötugur á laugardag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Ástu Fanneyju Sigurðardóttur ljóðskáld um nýútkomna ljóðabók hennar, Eilífðarnón. Nýlistasafnið verður heimsótt en þar er svokallaður Ljósabasar starfræktur nú á aðventu. Ennfremur verður gripið niður í viðtal frá því á síðasta ári sem tekið var við Sigurð Guðjónsson myndlistarmann í tilefni þess að hann var þá valinn myndlistarmaður ársins á Íslandi, en í gær var tilkynnt um það að Sigurður yrði næsti fulltrúi Íslands á myndlistartvíæringnum í Feneyjum árið 2021. Og Maríanna Clara Lúthersdóttir bókmenntagagnrýnandi rýnir í sagnasafnið Vetrargulrætur eftir Rögnu Sigurðardóttur.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Megas um skáldsögu hans, Björn og Sveinn, sem kom fyrst út árið 1994 en hefur nú verið endurútgefin með ítarlegum eftirmála eftir Geir Svansson bókmenntafræðing. Bókin byggir meðal annars á þjóðsögum um feðgana og misyndismennina Axlar-Björn og Svein skotta og greinir frá ferðalagi þeirra um næturlíf og undirheima Reykjavíkur, ódæðisverkum og fýsnum þeirra grimmum. Það er bókaforlagið Sæmundur sem gefur út en verkið hlaut vægast sagt blendnar viðtökur á sínum tíma, fyrir 25 árum. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi Víðsjár rýnir í ljóðabókina Mislæg gatnamót eftir Þórdísi Gísladóttur. Hlustendur heyra líka tónverkið Stefnumót við sjálfið eftir Pál Ragnar Pálsson og Ásdísi Sif Guðmundsdóttur, en það var eitt þeirra verka sem var frumflutt á nýliðinni tónlistarhátíð Rásar 1 sem fór fram undir lok nóvember í Hörpu undir yfirskriftinni Orðin hljóð. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Lífspeki kúa, eða The secret life of Cows, eftir hina bresku Rosamund Young. Höfundurinn er bóndi sem ákvað, eftir að hafa setið með blaðamanni og rætt um bústörfin á lífræna býlinu sem hún tók við af foreldrum sínum, að tími væri komin til að setjast niður og skrásetja sögurnar af kúnum sem hún ræktar. Hlustendur heyra í Ingunni Ásdísardóttur, þýðanda bókarinnar, í þættinum í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Á fallegum vetrardegi 1970 rakst maður á göngu um Ísdalinn í nágrenni Bergen á illa brunnið lík konu í fjallshlíðinni. Við eftirgrennslan lögreglu kom í ljós að mánuðina fyrir andlát sitt hafði konan ferðast vítt og breitt um Noreg og Evrópu, en notast á ferðum sínum við ótal mismunandi fölsk nöfn og fölsuð skilríki.

Meðal annars er rætt við við rithöfundinn Soffíu Bjarnadóttur sem var að senda frá sér skáldsögu sem nefnist Hunangsveiði. Þættinum berast líka mikilvæg skilaboð í morsformi sem sjá má á sýningu Önnu Júlíu Friðbjörnsdóttur sem nú er uppi utan á gömlu Loftskeytastöðinni vestur á Melum og í safnaðarheimili Neskirkju. Rætt er við listakonuna um skeytasendingar og lífkerfi sjávar. Snæbjörn Brynjarsson fjallar áfram um danshátíðina Reykjavík DanceFestival sem fór fram í síðustu viku. Og Ragnheiður Gyða Jónsdóttir flytur síðasta pistil sinn um dans og mannkynssögu.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Meðal annars er rætt við Einar Örn Benediktsson tónlistar- og myndlistarmann um sýninguna Auglýsingu sem opnuð verður við Laugaveg á morgun. Fjallað verður um fyrirbærið polymath, eða fjölfræðinga, þá sem skara fram úr á fleiri en einu sviði eða jafnvel fleiri en tveimur. Björn Þór Vilhjálmsson rýnir í skáldsöguna Delluferðina eftir Sigrúnu Pálsdóttur. Snæbjörn Brynjarsson fjallar um Reykjavík Dancefestival, hátíð sem fram fór í síðustu viku. Og bók vikunnar að þessu seinni er Undir fána lýðveldisins: Endurminningar frá Spánarstyrjöldinni eftir Hallgrím Hallgrímsson. Hún kom fyrst út árið 1941 en var endurútgefin árið 2019. Í þeirri endurútgáfu bjuggu Einar Kári Jóhannsson og Jóhannes Helgason frumtextann til prentunar og rituðu, ásamt Styrmi Dýrfjörð, eftirmála og neðanmálsgreinar með skýringum. Í bókinni segir Hallgrímur frá því þegar hann barðist með alþjóðasveitum kommúnista í spænsku borgarastyrjöldinni sem stóð frá árinu 1936 til ársins 1939. Hlustendur heyra í þættinum í dag brot úr viðtali við dóttur Hallgríms, Höllu Mjöll Hallgrímsdóttur, sem tekið var fyrr á þessu ári.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Braga Ólafsson rithöfund um skáldsöguna Stöðu pundsins sem er nýkomin út. Gauti Kristmannsson rýnir í bókina Skáldið er eitt skrípatól sem hefur að geyma þýðingar Guðbergs Bergssonar á verkum portúgalska skáldsins Fernando Pessoa, auk ritgerðar Guðbergs þar sem hann fjallar um ævi og skáldskap þessa merka skálds. Hlustendur heyra einnig eitt þeirra tónverka sem frumflutt voru í Hörpu á sunnudag á Orðin hljóð - Tónlistarhátíð Rásar 1, en þar áttu fjögur tónskáld og fjórir textahöfundar stefnumót. Og María Kristjánsdóttir fjallar um bækur á sviði, sýningarnar Um tímann og vatnið og Skjáskot sem settar voru upp í Borgarleikhúsinu, og byggja á bókum eftir Andra Snæ Magnason og Berg Ebba Benediktsson.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.

Leðurblakan fjallar um eitt furðulegasta sakamál í sögu Japans. Í sautján mánuði, árin 1984 og 1985, hélt dularfullur óvættur sem kallaði sig Skrímslin með 21 andlit japönsku samfélagi í heljargreipum. Skrímslið svokallaða herjaði á japanskar sælgætisgerðir og matvælafyrirtæki, rændi forstjórum þeirra og kveikti í verksmiðjum, og laumaði sælgætismolum með blásýru í búðir.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við rithöfundinn Kristínu Eiríksdóttir sem sendi á dögunum frá sér ljóðabók sem nefnist Kærastinn er rjóður. Tónskáldin og frændurnir Þorkell Nordal og Hjalti Nordal koma í heimsókn en þeir eiga verk á efnisskrá tónleika Dómkórsins í Hallgrímskirkju á sunnudag. Þar verður einnig flutt áhrifamikið tónverk, Óttusöngvar að vori, eftir Jón Nordal, afa þeirra Þorkels og Hjalta. Maríanna Clara Lúthersdóttir bókmenntagagnrýnandi Víðsjár rýnir í nýjustu skáldsögu Braga Ólafssonar, Stöðu pundsins. Og Ragnheiður Gyða Jónsdóttir heldur áfram að flétta saman mannkynssögu og danslist.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson.