Víðsjá

Í Víðsjá í dag verður þess meðal annars minnst að á föstudag, þann 15. maí síðastliðinn, voru 200 ár liðin frá fæðingu skáldsins Gríms Thomsens. Gestur þáttarins af því tilefni verður Kristján Jóhann Jónsson bókmenntafræðingur. Sunna Ástþórsdóttir fjallar um heimildarmyndina „Eins og málverk eftir Eggert Pétursson“ sem fjallar eins og nafnið gefur til kynna um listmálarann Eggert Pétursson og verk hans. Viðsnúin listaverk koma við sögu í þættinum í dag að gefnu tilefni. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Það sem að baki býr eftir danska rithöfundinn Merete Pryds Helle en sagan kom út í íslenskri þýðingu Magneu J. Matthíasdóttur árið 2018. Magnea segir frá verkinu í Víðsjá í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag heyra hlustendur meðal annars af nýrri sjónvarpsþáttaröð sem hefur göngu sína á RÚV á sunnudag og nefnist Músíkmolar. Þar munu Víkingur Heiðar Ólafsson og Halla Oddný Magnúsdóttir leiða áhorfendur í tali og tónum um töfraheima sígildrar tónlistar. Einnig verður fjallað verður um vatn, dásemdir þess og heilun en einnig um vandræði í Paradís þar sem væntanleg hljómplata kemur við sögu. Hermann Stefánsson rithöfundur skoðar í þættinum tvær kvikmyndir, brasilísku heimildamyndina Lýðræðið sundlar (The Edge of Democracy) og mexíkönsku kvikmyndina Hið fullkomna einræði (The Perfect Dictatorship) á Netflix. Hann veltir fyrir sér stjórnarfari í Rómönsku Ameríku fyrr og nú og samspili fjölmiðla og stjórnvalda. Og í Víðsjá í dag verður einnig rifjuð upp minning um hest sem uppi var fyrir ríflega 100 árum.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá dagsins verður sagt frá bókinni Gamlar konur detta út um glugga en hún hefur að geyma örsögur eftir rússneska rithöfundinn Danííl Kharms. Kharms fæddist í Pétursborg árið 1905 og er í seinni tíð talinn einn fremsti höfundur absúrdbókmennta í hinum vestræna heimi. Það eru þau Áslaug Agnarsdóttir og Óskar Árni Óskarsson sem þýða sögurnar, og þau verða gestir Víðsjár í dag. Þórdís Gísladóttir segir frá bókinni Mayhem: A Mamoir eftir Sigrid Rausing sem segir frá því hvernig það var að alast upp í einni af tuttugu ríkustu fjölskyldum heims sem byggði auð sinn á Tetra Pak drykkjarfernu-framleiðslu. Björn Þór Vilhjálmsson fjallar um nýútkomna ævisögu Susan Sontag eftir Benjamin Moser. Auk þess verður rifjuð verður upp 80 ára gömul ræða úr breska þinginu sem lengi verður vitnað til í sögubókum.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Ólaf Pál Jónsson heimspeking sem hefur sent frá sér bók sem nefnist Annáll um líf í annasömum heimi en hún hefur að geyma hugleiðingar um stöðu okkar í samtímanum, auk ljóða og vatnslitamynda. Einnig verður farið í heimsókn í Harbinger sýningarrýmið við Freyjugötu og rætt við myndlistarkonuna Geirþrúði Finnbogadóttur Hjörvar sem þar opnaði sýningu um síðustu helgi sem hún kallar Retail eða Smásölu. María Kristjánsdóttir leikhúsrýnir þáttarins fjallar í dag um svissneska leikhúslistamanninn Milo Rau sem vakið hefur mikla athygli á undanförnum misserum og meðal annars verið kallaður einn mikilvægasti og áhrifamesti leikhúsmaður í Evrópu samtímans. Og bók vikunnar að þessu sinni er skáldsagan Ástir eftir spænska rithöfundinn Javier Marías sem kom fyrst út á Spáni árið 2011 en í íslenskri þýðingu Sigrúnar Ástríðar Eiríksdóttur árið 2012. Bókin var meðal annars valin bók ársins 2011 af gagnrýnendum spænska blaðsins El País. Hlustendur heyra í Sigrúnu í þætti dagsins.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Víðsjá í dag er að mestu leyti tileinkuð þýsku hljómsveitinni Kraftwerk en annar stofnenda hennar, Florian Schneider, andaðist í síðustu viku, 73ja ára að aldri. Hljómsveitin var stofnuð í Düsseldorf árið 1970, hún var frumkvöðull á sviði raftónlistar og er án ef ein áhrifamesta hljómsveit allra tíma. Á árunum 1974-1981 sendi hljómsveitin frá sér plötur sem höfðu áhrif á tónlistarfólk í fjölmörgum greinum, syntapoppi, hipphoppi, teknói, ambíent-tónlist og nýbylgju, svo nokkuð sé nefnt. Hermann Stefánsson rithöfundur veltir í pistli dagsins fyrir sér þversögnum lýðræðis. Einnig verður greint frá tilnefningum til Maístjörnunnar, ljóðabókaverðlauna Rithöfundasambands Íslands og Landsbókasafns Íslands - Háskólasafns, en tilkynnt verður í Gunnarshúsi í dag hvaða bækur eru tilnefndar fyrir árið 2019, verðlaunin verða síðan afhent í fjórða sinn síðar í mánuðinum. Og hlustendur heyra að venju ljóð fyrir þjóð.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Bandaríski rithöfundurinn Colson Whitehead hlaut á mánudag hin virtu bandarísku Pulitzer-verðlaun, ein virtustu blaðamennsku- og bókmenntaverðlaun vestan hafs, fyrir skáldsöguna The Nickel Boys sem kom út í fyrra. Þetta er í annað sinn sem Whitehead fær Pulitzer-verðlaunin í flokki bókmennta, það hafa einungis þrír rithöfundar afrekað áður, bandarísku rithöfundarnir Booth Tarkington, William Faulkner og John Updike. Whitehead fékk Pulitzer-verðlaunin fyrir skáldsöguna The Underground Railroad árið 2017, hann er margverðlaunaður, en áður hafi bandaríska tímaritið Time útnefnt The Nickel Boys eina af merkustu bókum síðasta áratugar. Sagt verður frá skáldsögunni The Nickel Boys og höfundinum Colson Whitehead í Víðsjá í dag, fyrir svörum verður Árni Matthíasson blaðamaður. Einnig verður fjallað verður um póstlist og meinta endurreisn slíkrar listar á tímum veirunnar. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi fjallar í dag um nýlegt safn ritdóma Soffíu Auðar Birgisdóttur, Maddama, kerling, fröken, frú: Konur í íslenskum nútímabókmenntum, sem kom út á síðasta ári, og notar jafnframt tækifærið til að ræða stöðu íslenskrar bókmenntagagnrýni. Bók vikunnar að þessu sinni er skáldsagan Slepptu mér aldrei eftir breska rithöfundinn Kazuo Ishiguro. Bókin kom út árið 2005 og var sjötta skáldsaga höfundarins, sem hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 2017. Hlustendur heyra í þýðanda bókarinnar, Elísu Björgu Þorsteinsdóttur í Víðsjá í dag. Og hlustendur heyra líka að venju ljóð fyrir þjóð.

Efni Víðsjár í dag: Danska ljóðskáldið Yahya Hassan andaðist í síðustu viku, aðeins 24ra ára að aldri. Hassan sló í gegn árið 2013 með fyrstu ljóðabók sinni sem bar nafn höfundar. Aldrei áður hafði fyrsta ljóðabók höfundar selst svo vel í Danmörku, en hún hefur verið prentuð í á annað hundrað þúsund eintaka og þýdd á fjölmörg tungumál. Í ljóðum sínum gagnrýndi Hassan samfélag múslima harðlega, hann var sjálfur múslimi, og þurfti vernd lögreglu eftir útgáfu bókarinnar og ýmis ummæli sem hann lét falla í fjölmiðlum. Í nóvember á síðasta ári kom út bókin Yahya Hassan 2 en fyrir hana hlaut Hassan tilnefningu til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs. Fjallað verður um Yahya Hassan í Víðsjá í dag og rætt við rithöfundinn Eirík Örn Norðdahl. Einnig verður í Víðsjá í dag rætt við Olgu Bergmann og Önnu Hallin um listaverkabókina Fangelsið og verk sem þær unnu fyrir fangelsið á Hólmsheiði. Þórdís Gísladóttir rithöfundur fjallar um nýlega ævisögu Simone de Beauvoir eftir Kate Kirkpatrick. Og hlustendur heyra einnig að venju ljóð fyrir þjóð.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Víðsjá er í dag helguð djasstónlist en í dag er Alþjóðlegur dagur djasstónlistar. Sent verður beint út frá Kaldalóni í Hörpu þar sem flutt verður lifandi tónlist og rætt um djasstónlist. Hljómsveit hússins í dag er skipuð þeim Kristjönu Stefánsdóttur, Andrési Þór Gunnlaugssyni, Sunnu Gunnlaugs, Þorgrími Jónssyni og Einari Scheving. Einnig verður tekið á móti góðum gestum sem tala um djass. Gestir þáttarins verða Bragi Ólafsson, Ellen Kristjánsdóttir, Hrafnhildur Bragadóttir, Jakob Frímann Magnússon og Pétur Grétarsson. Þátturinn verður einnig sýndur í sjónvarpi á Ruv-2 og honum verður líka streymt á menningarvef Ríkisútvarpsins.

Í Víðsjá í dag er meðal annars rætt við Hrafn Gunnlaugsson kvikmyndaleikstjóra sem leikstýrir ljóðaflutningi í nýrri þáttaröð sem hefur göngu sína í sjónvarpinu í kvöld, undir yfirskriftinni Úr ljóðabókinni, þar sem þekktir íslenskir leikarar, rithöfundar og tónlistarmenn flytja íslensk ljóð og þýdd, auk þess sem um þau er fjallað. Einnig verður kíkt á nýjan vef Kvikmyndasafns Íslands, Ísland á filmu, þar sem hægt er að njóta gamalla lifandi mynda. Hermann Stefánsson rithöfundur flytur pistil þar sem María Magdalena og ritskoðun koma við sögu. Bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Meira eftir tyrkneska rithöfundinn Hakan Günday. Bókin kom út í Tyrklandi árið 2013 og hefur farið sigurför um heiminn, fyrir hana hefur höfundurinn unnið til fjölda verðlauna og henni meðal annars líkt við Blikktrommu þýska rithöfundarins Günters Grass og skáldsögur rússneska rithöfundarins Fjodors Dostojevskis. Sagan kom út í íslenskri Friðriks Rafnssonar í fyrra. Hlustendur í Friðriki í þætti dagsins. Og hlustendur heyra einnig að venju ljóð fyrir þjóð. Hilmir Jensson leikari les ,,Ljóð um hvernig ég ímynda mér betri heim eftir Eirík Örn Norðdahl.

Sænski rithöfundurinn Per Olov Enquist andaðist á laugardag, 85 ára að aldri. Enquist var einn þekktasti rithöfundur Svía, ferill hans spannaði ríflega hálfa öld, hann skrifaði skáldsögur, leikrit og kvikmyndahandrit og starfaði einnig sem menningarblaðamaður. Enquist var margverðlaunaður, hlaut meðal annars Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 1969 fyrir heimildarskáldsöguna Málaliðana. Rætt verður við Pál Valsson bókaútgefanda og bókmenntafræðing um Per Olov Enquist og verk hans í Víðsjá í dag. Björn Þór Vilhjálmsson fjallar um nýlega ævisögu bandaríska rithöfundarins, Shirley Jackson, og ræðir í því samhengi um menningarlega niðursetningu hrollvekjunnar og aðþrengda stöðu hinnar skrifandi konu um miðbik síðustu aldar. Þórdís Gísladóttir rithöfundur sendir hlustendum fyrsta pistil sinn í röð um forvitnilegar bækur sem eru ævisögulegar í eðli sínu. Þórdís fjallar í dag um bókina Í myrkraherberginu sem bandaríski höfundurinn Susan Faludi skrifaði um föður sinn og samband þeirra tveggja, en faðir hennar hvarf úr lífi hennar í áratugi og þegar þau hittust á ný var hann búinn að láta leiðrétta kyn sitt. Einnig verður í Víðsjá í dag hugað að sýningu á verkum þýska listamannsins Gerhards Richter í Metropolitan safninu í New York, en þó að safnið sé lokað þessa dagana er hægt að kynna sér verk listamannsins á vefsíðu safnins. Og hlustendur þáttarins heyra að venju ljóð fyrir þjóð.