Adieu God

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

De immer enthousiaste en energieke hersenwetenschapper Erik Scherder komt tot rust in de kerk. Toch komt hij er nauwelijks meer. Als kind was hij erg gelovig en bad hij op een haast dwangmatige manier. Nu bidt hij alleen nog als de nood hoog is. Voor zijn zieke dochter sloot hij een akkoord met God: 'Als het goed komt met haar, ga ik zondag weer naar de kerk'. Volgens Erik Scherder is geloven iets wat zich uitsluitend in de hersenen afspeelt. Ook de 'engelenervaring' van Tijs van den Brink kan hem niet overtuigen dat er 'meer' is. 'Ik denk niet dat God bestaat, maar ik hoop het wel', aldus Scherder.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Tijs van den Brink ontmoet EenVandaag-presentatrice Suzanne Bosman in de Sint-Martinuskerk in Heeze, waar zij als tiener de mis bezocht en waar de uitvaartdienst van haar moeder plaatsvond.

Suzanne is katholiek opgevoed en speelde als kind vaak 'misje', nadat jeugdvriend Stijn Fens een altaartje van een 'heeroom' had kregen. Op een gegeven moment speelden ze begrafenissen na door dode dieren in de tuin te begraven. Toen ze van iemand een hond aangeboden kregen, mocht dat niet meer.

Tijdens een bezoek aan Lourdes kreeg Suzanne een glow-in-the-dark Maria. Ze was bang voor dat beeldje en verstopte het in haar kast, tussen sokken en onderbroeken. Als Maria namelijk aan je verscheen, was je een heilige en kreeg je een opdracht. Dat wilde Suzanne liever niet. Suzanne was veertien toen ze haar ouders vertelde dat ze niet meer naar de kerk wilde gaan. Hoewel ze zich inmiddels bewust uit heeft laten schrijven, windt ze zich nog steeds over dit thema op. Tijs is benieuwd waarom.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Presentator Jeroen Pauw laat zich regelmatig kritisch uit over het geloof. Nadat hij in november vorig jaar zei dat de Koran, Bijbel en Thora altijd oproepen tot geweld, kreeg hij felle reacties van bekende christenen.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Cabaretier Paul van Vliet groeit op in een Nederlands-hervormd gezin. Het gezin bezocht elke zondag de Duinoordkerk, de huidige Kloosterkerk in Den Haag, en na de dienst aten ze de tulband die zijn moeder elke week bakte.

Voor zijn ouders was naastenliefde een belangrijke deugd en Paul groeit op met de gedachte dat je eerst aan anderen moet denken, voordat je aan jezelf denkt. Zo zaten er met Kerst altijd zonderlingen aan tafel waar Paul en zijn zussen de slappe lach om kregen. In de loop van de jaren verwaterde Pauls kerkgang en dat hij niet meer gelooft, noemt hij laksheid. De laatste tijd overweegt hij weer in God te gaan geloven, want volgens hem hebben we allemaal een verlangen naar het verloren paradijs

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

In de christelijk gereformeerde Bethelkerk in Assen ontmoet Tijs van den Brink de tweelingbroers Sander en Arnout Brinks, beter bekend als folkduo Tangarine.

In deze kerk kerfden de jongens hun initialen in de kerkbanken en deden ze hun eerste muzikale ervaringen op. Hoewel hun muzikale bijdrage door de gemeente werd gewaardeerd, moesten ze zichzelf niets verbeelden. Talent was door God gegeven, dus geklapt werd er niet, iets dat hen onzeker maakte.

De jongens deden belijdenis en Sander is zelfs gevraagd om ouderling te worden, maar toen ze het ouderlijk huis verlieten, ging er een nieuwe wereld voor hen open. Hun grote doorbraak kwam na een optreden bij De Wereld Draait Door, waarna ze de huisband van dit programma werden.

Sander en Arnout begonnen niet alleen aan een muzikale ontdekkingsreis, maar tegelijkertijd sloeg de geloofstwijfel toe en namen ze afstand van de kerk. Tijs is benieuwd waar die twijfel toe heeft geleid en of ze nog steeds op één lijn zitten. Wat hebben ze van hun christelijke opvoeding behouden? De broers hebben natuurlijk hun gitaren meegenomen en zingen, net als vroeger, een lied in ‘hun’ kerk.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Annemiek Schrijver neemt Tijs van den Brink mee naar een plek waar ze sinds haar zesde niet meer geweest is, de vrijgemaakt gereformeerde Koepelkerk in Arnhem.

In deze kerk maakte ze als kleuter een kerkscheuring mee waarbij de halve gemeente tijdens een dienst opstond en de afgezette dominee achternaliep. Het maakte diepe indruk op de kleine Annemiek, evenals de kaasschaven die ze in het orgel zag en waarvan ze niet begreep waarom God er zoveel van nodig had.

Ondanks nare ervaringen op haar vrijgemaakte middelbare school bleef Annemiek ook als conservatoriumstudente trouw aan de zuil. Ze verhuist, laat de kerk achter zich, gaat presenteren voor radio en televisie en komt zo in aanraking met allerlei vormen van levensbeschouwing. Zij herontdekt haar eigen christelijke traditie en zij verdiept dat door een tijd zeer intensief het boeddhisme te beoefenen. De vroomheid die ze als kind had, heeft ze een nieuwe vorm weten te geven, een vorm die zich niets aantrekt van grenzen tussen religies en tussen het sacrale en het profane.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Aart Staartjes begon zijn lange televisiecarriere met het vertellen van door Karel Eykman vor kinderen bewerkte bijbelverhalen in Woord voor Woord. Die verhalen kreeg hij echter zelf als kind niet mee.

Naarmate de Tweede Wereldoorlog steeds meer impact had op het gezin Staartjes, werd zijn moeder steeds geloviger en werd hij naar de zondagsschool in Schellingwoude gestuurd. Daar had hij geen idee waar men het over had. 'Weiland kende ik wel, maar ik had geen flauw idee wat Heiland kon betekenen.' Zijn vader had nooit iets met het geloof opgehad, maar een paar jaar voor zijn dood liet hij zich dopen en werd hij zeer gelovig, een keuze waar Aart de nodige moeite mee had. Nu hij zelf oud wordt, bemerkt hij echter dat hij steeds meer bezig is met geloof. Een mooi moment om in gesprek te gaan voor Adieu God?

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Schrijfster en columnist Esther Gerritsen werd bekend als schrijfster van het Boekenweekgeschenk van 2016, Broer. Op dit moment schrijft ze een roman waarin het geloof een grote rol speelt.

Het schrijven is voor haar een manier om te onderzoeken wat het geloof voor haarzelf zou kunnen betekenen. Ze nam al jong afstand van haar katholieke opvoeding. Toen haar broer jong stierf, was ze boos op iedereen die ook maar hintte op religieuze troost. In de loop der jaren ontwikkelde zich echter wel een fascinatie met het christendom. Een personage verzon een 'kleine miezerige god' in de gelijknamige roman. Als ze in de auto meezong met oude country was ze een paar minuten gelovig. En ze deed ooit een brief in de brievenbus die geadresseerd was aan haar bekenden in de hemel. Ze is nu op een punt gekomen dat ze vindt dat ze aan zichzelf toe moet geven dat ze in God gelooft, en in Adieu God? maakt ze deze coming out.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Minister Lilianne Ploumen heeft een zeldzaam groot respect voor haar ouders, en voor het katholieke geloof dat voor hen belangrijk was.

Heel kerkelijk is ze nooit geweest, maar het katholieke geloof is wel een inspiratiebron gebleven. Ze stond mede vanwege haar feminisme soms recht tegenover het kerkelijke gezag, maar werkte er ook mee samen. Ze was directeur van de katholieke ontwikkelingsorganisatie Cordaid en ontmoette als minister de paus om te spreken over klimaatverandering.

In Adieu God? gaat Tijs van den Brink in gesprek met kerkverlaters. Zij zijn christelijk opgevoed en gingen vroeger naar de kerk. Wat is daarvan over?

Maarten 't Hart is misschien wel de meest beroemde en beruchte ex-gelovige van Nederland. Zijn Bijbelkennis is ongeëvenaard, en hij zet deze in om steeds weer de lezer te overtuigen van de waan- en onzinnigheid van de verhalen die voor velen nog steeds heilig zijn.

Maarten komt uit het orthodoxe Maassluis, maar het gezin 't Hart behoorde niet tot een hele strenge kerk. Hij ging als kind echter graag mee met zijn vader, die doodgraver was en zocht naar een veel zwaarder en hardvochtiger geloofsbeleving, die hij vond bij dominee Venema. Zijn preken zaten vol hel en verdoemenis. Maarten viel in zijn studententijd van zijn geloof, maar sprak hier tot diens dood niet met zijn vader over. Hij heeft altijd een zekere boosheid gehouden tegen het geloof dat hem gehinderd heeft in zijn ontwikkeling. In de kerk komt hij echter weer sinds hij in zijn huidige woonplaats Warmond regelmatig gevraagd wordt om orgel te spelen. In die kerk vertelt hij over hoe de ontmoeting met deze kerkgemeenschap zijn beeld van de kerk veranderd heeft.