Het beoogde minderheidskabinet wil bijna 10 miljard euro bezuinigen op de zorg, terwijl de sector al kampt met personeelstekorten, vergrijzing en oplopende zorgvraag. Tegelijkertijd zet de coalitie stevig in op preventie, passende zorg en een andere inrichting van het zorgstelsel. Maar wat betekenen deze plannen in de praktijk voor patiënten, zorgverleners en instellingen? En hoe realistisch zijn de beloofde besparingen?

In deze aflevering van BNR Beter gaat presentatrice Nina van den Dungen in gesprek met drie zwaargewichten uit het zorgveld over de gevolgen van het nieuwe zorgbeleid. De verhoging van het eigen risico naar 460 euro, het afschaffen van vergoeding voor ongecontracteerde zorg en de invoering van eigen bijdragen in de wijkverpleging roepen fundamentele vragen op over solidariteit en toegankelijkheid. Wie gaat de rekening betalen? En dreigt zorgmijding bij kwetsbare groepen?

In deze aflevering hoor je:

• Xander Koolman – gezondheidseconoom aan de Vrije Universiteit Amsterdam

• Anneke Westerlaken – voorzitter van ActiZ, branchevereniging voor ouderenzorg en chronisch zieken

• Ad Melkert – bestuursvoorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen

Daarnaast wordt uitgebreid stilgestaan bij het idee van ‘passende zorg’: zorg die beter aansluit bij wat patiënten echt nodig hebben, en niet automatisch méér of zwaardere behandelingen. Is dit een kans om de zorg slimmer te organiseren, of wordt passende zorg vooral ingezet als verkapte bezuiniging?

Preventie speelt een sleutelrol in de plannen van het kabinet, met extra aandacht voor jongeren, leefstijl en vaccinatie. Maar levert preventie op korte termijn daadwerkelijk geld op, of verschuiven de kosten vooral naar de toekomst? 

Tot slot kijken de gasten vooruit: welke onderdelen van het zorgbeleid maken kans om overeind te blijven bij onderhandelingen met de oppositie? En waar is juist ruimte om nog stevig te onderhandelen vanuit de zorgsector? Waar moet de nieuwe minister voor zorg meteen de tanden in zetten?

Deze aflevering werd opgenomen voordat bekend werd dat Sophie Hermans (VVD) de nieuwe minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt. 

Vragen of opmerkingen over deze aflevering van BNR Beter? Mail de redactie!

Redacteur: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inzet van technologie in de zorg neemt toe, ook op de verpleegafdeling. Ziekenhuizen experimenteren met AI en zorgrobots om verpleegkundigen te ondersteunen bij hun werk. Dat gebeurt tegen de achtergrond van toenemende zorgvraag, personeelstekorten en een beroep dat onder druk staat. Wat betekent die technologische ontwikkeling concreet voor het werk van verpleegkundigen en voor de zorg aan het bed?

In deze aflevering van BNR Beter, opgenomen tijdens het ICT&health World Conference in Maastricht, spreekt presentator Nina van den Dungen over de veranderende rol van verpleegkundigen door de inzet van technologie. Te gast zijn Dennis van Helvert, regieverpleegkundige bij het Maastricht UMC+, en Jeroen Hendriks, hoogleraar verplegingswetenschap aan Maastricht University met focus op integrated care.

Aanleiding voor het gesprek is een pilot met sociale robot Mace die wordt ingezet op de afdeling cardiologie van het Maastricht UMC+. De robot ondersteunt patiënten bij herhaalbare informatie, bijvoorbeeld over medicatie en leefregels na ontslag uit het ziekenhuis. Die uitleg wordt normaal gesproken door verpleegkundigen gegeven. Door dit deels te automatiseren, ontstaat er meer ruimte voor persoonlijke zorg en vragen die niet te standaardiseren zijn. Uit de eerste ervaringen blijkt dat patiënten van alle leeftijden de robot overwegend accepteren en dat het verpleegkundigen tijd kan besparen.

In de aflevering gaat gaat het naast robot Mace over de bredere impact van AI en technologie op de verpleegkunde. Hendriks schetst hoe verdere professionalisering en academisering van verpleegkundigen nodig is om met deze veranderingen om te gaan. Van Helvert laat zien hoe verpleegkundigen zelf een actieve rol kunnen spelen in innovatie, naast hun werk op de afdeling.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zorg krijgt er een nieuwe speler bij: medische AI-chatbots. Deze maand kondigden de Amerikaanse techbedrijven OpenAI en Anthropic speciale zorgvarianten van hun chatbots aan. Met ChatGPT Health en Claude for Healthcare beloven zij medische data beter inzichtelijk te maken — voor patiënten én zorgorganisaties. Van het uploaden van meetgegevens en dossiers tot hulp bij het voorbereiden van een doktersbezoek. De vraag is alleen: wat betekent dit concreet voor de dagelijkse praktijk in de spreekkamer?

In BNR Beter onderzoekt presentatrice Nina van den Dungen hoe deze nieuwe generatie medische chatbots het werk van artsen verandert en welke risico’s daarbij horen. Te gast zijn Tijs Stehmann, kinderarts bij de Noordwest Ziekenhuisgroep en mede-oprichter van de medische AI-zoekmachine Ask Aletta, en Saar Hommes, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, gespecialiseerd in digitale gezondheid en mentaal welzijn.

Patiënten komen steeds vaker met door AI gegenereerde analyses en adviezen bij de arts binnen. Het levert soms tijdwinst op, maar ook nieuwe spanningen. Chatbots kunnen overtuigend klinken, terwijl context, nuance en medische verantwoordelijkheid ontbreken. Tegelijkertijd worstelt de zorg met hoge werkdruk en versnipperde informatie, precies waar AI het verschil kan maken.

In deze aflevering bespreken we waar die beloftes realistisch zijn en waar niet. Wanneer kan een chatbot geruststellen, en wanneer wordt het juist riskant? Hoe ga je om met privacy, datagebruik en afhankelijkheid van grote Amerikaanse techbedrijven? En waarom kiest de AI-tool Ask Aletta er bewust voor om zich uitsluitend op zorgprofessionals te richten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De mentale gezondheid van jongeren gaat achteruit. Angstklachten, somberheid en stress komen  steeds vaker voor onder kinderen en tieners. Dat blijk uit de Monitor Mentale Gezondheid van RIVM en het Trimbos Instituut. Vaak worden sociale media in verband gebracht met die klachten, maar is die relatie echt zo eenvoudig? En kan een verbod op platforms als TikTok, Snapchat en Instagram jongeren daadwerkelijk beschermen?

In deze aflevering van BNR Beter bespreekt presentator Nina van den Dungen of een verbod op sociale media helpt bij het verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren. Aanleiding is het recente verbod voor jongeren onder de 16 jaar in Australië en de discussie die daarover in Europa is losgebarsten.

Te gast zijn Esther Rozendaal, hoogleraar Digitale Weerbaarheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, en Noortje Meijer, orthopedagoog bij THUIS Orthopedagogen. Zij plaatsen het debat in perspectief met wetenschappelijke inzichten en praktijkervaring. En kijken naar oplossingen die beter rekening houden met de genuanceerde situatie.

Rozendaal legt uit waarom onderzoek naar sociale media en mentale gezondheid geen eenduidig beeld oplevert. Sociale platforms kunnen gevoelens van onzekerheid en stress versterken, maar spelen voor veel jongeren ook een belangrijke rol in sociale verbinding en identiteitsontwikkeling. Volgens haar zit het risico niet alleen in het gebruik zelf, maar vooral in hoe, hoe lang en door wie sociale media worden gebruikt.

Meijer ziet in haar werk met basisschoolleerlingen dat mentale onrust en prikkelgevoeligheid steeds eerder beginnen. Met hun preventieve programma op scholen, genaamd Be Buji, probeert zij met haar collega's kinderen vaardigheden aan te leren zoals zelfregulatie, omgaan met prikkels en het herkennen van emoties. Die controle over het mentale welzijn blijkt ook cruciaal voor de digitale veerkracht van tieners.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland moet zich voorbereiden op scenario’s waar we liever niet over nadenken: grootschalige stroomuitval, cyberaanvallen of zelfs oorlog. Wat betekent dat voor onze zorg? In deze aflevering van BNR Beter duiken we onder de grond, letterlijk, in het Calamiteitenhospitaal in Utrecht – het enige ziekenhuis ter wereld dat volledig is ingericht voor grote rampen en noodsituaties.

Presentator Nina van den Dungen is te gast in het UMC Utrecht, waar het calamiteitenhospitaal binnen dertig minuten operationeel kan zijn en direct tweehonderd patiënten kan opvangen, van licht- tot zwaargewonden. Carina Hilders, bestuursvoorzitter van het UMC Utrecht en eindverantwoordelijk voor het noodziekenhuis, legt uit hoe ziekenhuizen zich voorbereiden op uitzonderlijke crisissituaties, welke scenario’s worden geoefend en hoe de samenwerking met Defensie en andere zorginstellingen is georganiseerd.

Ook komen de kwetsbaarheden van het zorgsysteem aan bod. Wat gebeurt er als digitale dossiers uitvallen, communicatie wegvalt of de toestroom van slachtoffers groter is dan de beschikbare capaciteit? En hoe bereid je zorgprofessionals voor op het maken van moeilijke keuzes als reguliere zorg onder druk komt te staan?

In het laatste deel van de uitzending krijgen we een unieke rondleiding door het calamiteitenhospitaal. Joris Prinssen, hoofd van het calamiteitenhospitaal, laat zien hoe de opvang van grote aantallen gewonden praktisch is ingericht. Van de ambulancehal en pettenruimte tot de crashrooms waar triage plaatsvindt, en van intensivecarecapaciteit tot logistiek en voorraden. Hij vertelt hoe het ziekenhuis razendsnel kan opschalen, wat er gebeurt bij een grootschalig incident of militaire gewonden, en waarom juist oefenen cruciaal is om in echte noodsituaties het hoofd koel te houden.

Daarnaast schuift Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit, aan met een analyse van weinig bekende noodwetgeving die de overheid in extreme situaties vergaande bevoegdheden geeft, waaronder het verplicht inzetten van zorgverleners. Wat betekent dat juridisch en ethisch voor iedereen die in de zorg werkt?

 

Binnen 30 minuten 200 patiënten: dit noodziekenhuis is klaar voor oorlog en rampen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

AI-agents staan op het punt om Nederlandse ziekenhuizen te veroveren. Wordt dit het jaar dat die AI-agents echt het zorgwerk veranderen? Wat kunnen zulke AI-agents nu echt, en onder welke voorwaarden durven ziekenhuizen ze toe te laten?

In BNR Beter staat deze week de opkomst van agentic AI centraal. Te gast zijn Bart Scheerder, Lead AI-strategie en samenwerkingen bij het UMCG, en Gauthier Willemse, CEO en mede-oprichter van de Belgische AI-startup Mindoo. Samen schetsen zij een beeld van een zorgsector die voorzichtig experimenteert met AI die verder gaat dan alleen chatten of samenvatten.

Een AI-agent is geen losse chatbot, maar een systeem dat meerdere stappen kan uitvoeren: patiënten digitaal interviewen, informatie structureren, dossiers voorbereiden en vervolgacties klaarzetten voor zorgverleners. In theorie levert dat tijdwinst op voor artsen en verpleegkundigen, die nu veel tijd kwijt zijn aan administratie. In de praktijk roept het ook fundamentele vragen op over verantwoordelijkheid, transparantie en datagebruik.

Mindoo ontwikkelt AI-agents die onder meer worden getest bij spoedtriage in ziekenhuizen in België en Duitsland. Patiënten vullen vooraf via hun smartphone een vragenlijst in, waarna de AI de informatie ordent voor het zorgteam. Volgens Willemse verlaagt dat de administratieve druk, zonder medische beslissingen over te nemen. De arts blijft eindverantwoordelijk.

Bij het UMCG wordt nog geen AI-agent in de dagelijkse zorg ingezet, maar de voorbereiding is in volle gang. Scheerder werkt aan een strategie om dit jaar de eerste toepassingen gecontroleerd te introduceren. Daarbij gelden strikte randvoorwaarden: AI moet uitlegbaar zijn, patiëntdata moet binnen Europa blijven en systemen moeten voldoen aan zware beveiligings- en certificeringseisen. “De belofte is groot, maar het moet aantoonbaar waarde toevoegen,” is de lijn binnen het ziekenhuis.

In de uitzending, gepresenteerd door Stijn Goossens, komt ook de bredere context aan bod. Kunnen AI-agents helpen om het dreigende zorginfarct – meer patiënten, minder personeel – te verzachten? En hoe verhoudt de snelle ontwikkeling van AI-tools zich tot de beperkte investeringsruimte van veel zorginstellingen? Daarnaast wordt gekeken naar de rol van grote techbedrijven versus jonge startups.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Poep als medicijn: het klinkt vreemd, maar voor sommige patiënten is het letterlijk levensreddend. In deze aflevering van BNR Beter hoe gezonde ontlasting, in de vorm van een speciale pil, wordt gebruikt om ernstige ziektes te bestrijden.

Presentator Stijn Goossens spreekt met Liz Terveer, medisch microbioloog bij het LUMC en hoofd van de Nederlandse Donor Feces Bank, en met Nordin Hanssen, internist bij het Amsterdam UMC. Beiden doen onderzoek naar de rol van het microbioom bij ziekte én naar een opvallende innovatie: de zogenoemde poeppil.

Op dit moment krijgen patiënten met terugkerende, ernstige diarree door de Clostridioides difficile-bacterie vaak een fecestransplantatie, ofwel poeptransplantatie, via een slang door de neus naar de darm. Dat werkt snel en effectief, maar is belastend en duur. Onderzoekers werken daarom aan een alternatief in capsulevorm. Zo’n poeppil zou de behandeling eenvoudiger, goedkoper en beter schaalbaar kunnen maken – al blijkt uit het onderzoek dat daarbij ook belangrijke bacteriën verloren kunnen gaan.

Hanssen onderzoekt hoe het microbioom een rol speelt bij auto-immuunziekten zoals diabetes type 1. De hypothese: door onze steeds hygiënischer leefstijl, het veelvuldig gebruik van antibiotica en veranderingen in voeding, krijgt het immuunsysteem minder ‘training’ van darmbacteriën. Dat zou kunnen bijdragen aan de sterke toename van auto-immuunziekten.

Ook komt aan bod hoe fecestransplantaties mogelijk levensreddend zijn bij kwetsbare patiëntengroepen, zoals mensen met leukemie na een beenmergtransplantatie, en waarom het microbioom mogelijk invloed heeft op het succes van immuuntherapie bij kanker.

Redactie: Noor van Gils

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse sector voor zorgtechnologie heeft een nieuw Groeiplan MedTech gepresenteerd, als aanvulling op het rapport van oud-ASML-topman Peter Wennink. De sector zegt zo'n vijf miljard euro aan publiek-private investeringen nodig te hebben in de komende tien jaar om innovatie in de zorg te versnellen en Nederland bij de wereldtop voor medische technologie te krijgen. Het plan is deze week aangeboden aan de ministeries van Volksgezondheid en Economische Zaken.

In BNR Beter bespreken we wat er in het groeiplan staat en wat de investering moet opleveren. De sector zet in op onder meer autonome MRI-systemen, AI-gestuurde en robotondersteunde therapieën en een landelijk netwerk voor zorgdata en patiëntmonitoring. Volgens de initiatiefnemers zijn dit belangrijke ontwikkelingen om zowel de zorg als de economie te versterken.

Het groeiplan schetst ook duidelijke randvoorwaarden: betere toegang tot zorgdata en een sterke AI-infrastructuur, snellere opschaling van innovaties van idee naar praktijk, innovatievriendelijkere regelgeving, behoud van hoogwaardige maakindustrie en een stabiel, voorspelbaar overheidsbeleid. Zonder die voorwaarden dreigen start-ups en innovaties te blijven steken in pilots of naar het buitenland te vertrekken.

Presentator Rens de Jong praat erover met Roy Jakobs, ceo van Philips, Wiro Niessen, decaan Medische Wetenschappen aan de Rijksuniversiteit Groningen en bestuurder bij het UMCG, en Marjoleine van der Zwan, managing director Health & Work bij TNO. Zij gaan in op de haalbaarheid van het plan, de rol van publiek geld, de knelpunten rond databeschikbaarheid en regelgeving, en het risico dat innovaties en start-ups Nederland verlaten als die randvoorwaarden niet verbeteren.

Lees hier meer over het groeiplan van de MedTech-sector.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds meer gezondheidsinformatie wordt continu gemeten, gewoon thuis of onderweg. Maar hoe vertaal je al die data uit sensoren, smartphones en wearables naar betrouwbare medische inzichten waar artsen en patiënten écht iets aan hebben?

In deze aflevering van BNR Beter staat de opkomst van digitale biomarkers centraal: digitale metingen die inzicht geven in iemands gezondheid en ziekteverloop. Denk aan hartslag, hartritmevariabiliteit, slaap, beweging of loopsnelheid. Die biomarkers worden verzameld via sensoren en algoritmes, en steeds vaker ingezet om zorg persoonlijker, preventiever en minder afhankelijk van ziekenhuisbezoeken te maken.

Presentator Nina van den Dungen gaat hierover in gesprek met twee experts uit het veld. Annika van Rosmalen, business developer Pharma & Digital Health bij TNO, legt uit hoe digitale biomarkers worden ontwikkeld, gevalideerd en toegepast in samenwerking met ziekenhuizen, patiëntenorganisaties en farmaceuten. Binnen het TNO Digital Biomarker Lab worden zulke meetmethoden getest en opgeschaald, met projecten rond onder meer type 2-diabetes, inflammatoire darmziekten en hart- en vaatziekten. Het doel: eerder signaleren, beter voorspellen en gerichter behandelen.

Daarnaast schuift Bram den Teuling aan, oprichter en CEO van Orikami. Zijn bedrijf ontwikkelt een softwareplatform waarmee digitale biomarkers klinisch betrouwbaar kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld bij multiple sclerose en in de oncologie. Den Teuling laat zien waarom juist de frequentie van meten, bijvoorbeeld via de sensoren in een smartphone, zoveel waarde oplevert, maar ook waarom medische software door strenge Europese regelgeving vaak jaren nodig heeft om de praktijk te bereiken.

Samen bespreken zij de kansen en dilemma’s van digitale biomarkers:
– Wat is het verschil tussen wellness-data en medisch gevalideerde metingen?
– Welke rol spelen consumenten-wearables zoals smartwatches in de zorg?
– Hoe ga je om met privacy en medische data, zeker als die via grote techbedrijven lopen?
– En wat is er nodig om deze technologie écht te implementeren, voorbij pilots en experimenten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland leven ruim 200.000 mensen met epilepsie, vaak met aanvallen die ’s nachts plaatsvinden zonder dat patiënten of ouders het merken. Die nachtelijke aanvallen kunnen gevaarlijk zijn en zijn bovendien lastig te documenteren, waardoor behandelaars vaak onvoldoende zicht hebben op het echte aanvalspatroon. Een speciale wearable moet daar meer inzicht in geven, maar het Zorginstituut lijkt niet voldoende overtuigd. 

Te gast zijn Jeroen van den Hout, CEO van het bedrijf achter de NightWatch, en Roland Thijs, neuroloog bij het LUMC en onderzoeksdirecteur bij SEIN. De NightWatch is ontwikkeld binnen een brede samenwerking tussen epilepsie-experts, ingenieurs en productontwikkelaars, en wordt inmiddels gebruikt door duizenden patiënten en zorginstellingen in meerdere landen. Presentatrice Nina van den Dungen spreekt met hen over hoe de wearable werkt: een armband die via hartslag- en bewegingsmetingen risico’s op tonisch-clonische aanvallen detecteert en direct alarm slaat in de thuissituatie.

De verzamelde data blijkt niet alleen van waarde voor veiligheid, maar ook voor de behandeling van epilepsie. Veel patiënten onderschatten het aantal aanvallen, mede doordat de aanvallen het geheugen beïnvloeden. Thuismonitoring levert daardoor nauwkeurigere informatie op, wat helpt bij het aanpassen van medicatie of het beoordelen van zwaardere interventies zoals epilepsiechirurgie, diepe hersenstimulatie of nieuwe vormen van neuro­modulatie.

Toch stuit de technologie op uitdagingen. Zorginstituut Nederland wees vergoeding van de NightWatch recent opnieuw af, omdat er volgens het instituut onvoldoende direct bewijs is dat de wearable sterfte voorkomt. Wat betekent dat voor patiënten, en voor de opschaling van dit soort zorginnovatie? 

Verslaggever Stijn Goossens sprak met neuroloog Frans Leijten van UMC Utrecht over het gebruik van de NightWatch in het ziekenhuis. Volgens Leijten is het gebruik een uitkomst voor verplegers die 's nachts maar dun bezet zijn.

Redactie: Stijn Goossens

See omnystudio.com/listener for privacy information.