ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

កន្លងមក ក៏ដូចជាថ្មីៗនេះមានក្រុមហ៊ុនមួយចំនួនបានផ្សព្វផ្សាយពីការផ្តល់រង្វាន់យ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ទៅដល់អតិថិជនរបស់ខ្លួន ជាថ្នូរនឹងការទិញផលិតផលរបស់ក្រុមហ៊ុន។ ប៉ុន្តែពលរដ្ឋមួយចំនួន បានសំដែងការខកចិត្ត​បន្ទាប់ពីពួកគេបានទិញផលិតផលហើយ តែមិនបានត្រូវរង្វាន់ដូចអ្វី ដែលក្រុមហ៊ុនបានប្រកាស។ អ្នកជំនាញ ចាត់ទុកថា ការ​ផ្សព្វផ្សាយបែបនេះ ជាការបោកបញ្ឆោត​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់ ដែល​ខុស​នឹង​ច្បាប់ពាណិជ្ជកម្ម។ តើគួរតែមានវិធានការបែបណាចំពោះការផ្សព្វផ្សាយផលិតផល ដោយផ្តល់រង្វាន់​​ក្នុងរូបភាពជាការបោក​បញ្ឆោត?

កម្ពុជា និងថៃព្រមព្រៀងកាត់បន្ថយភាពតានតឹង និងកសាងទំនុកចិត្តរវាងគ្នាដើម្បីធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងមានប្រក្រតីភាពឡើងវិញ។ នេះបើតាមខ្លឹមសារនៃសុន្ទរកថារបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានរួមរវាងភាគីកម្ពុជា ហ្វីលីពីន និងថៃនាល្ងាចថ្ងៃទី៧ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកតាមកិច្ចការនយោបាយក្នុងតំបន់យល់ថា ការកសាងទំនុកចិត្តរវាងភាគីកម្ពុជា និងថៃទំនងជាត្រូវប្រើពេលរាប់សិបទស្សវត្សរ៍ ព្រោះជម្លោះព្រំដែនលើកនេះបានចាក់ចំស្នាមរបួសប្រវត្តិសាស្ត្រដោយបានបង្កឲ្យមានភាពឈឺចាប់របស់ប្រជាជននៃប្រទេសជិតខាងទាំងពីរ។ តែអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅតែមើលឃើញច្រកចេញដើម្បីស្តារទំនាក់ទំនងនៃប្រទេសទាំងពីរឡើងវិញ។ តើកម្ពុជា និងថៃគួរប្រកាន់ជំហរបែបណាដើម្បីអាចស្តារទំនុកចិត្តគ្នាឡើងវិញបាន?

ក្រោយថៃបានប្រកាសលុបចោលអនុស្សារណៈយោគយល់កម្ពុជា-ថៃ លើការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រ (MOU44) ជាឯកតោភាគីមក កម្ពុជាបានសម្តែងការសោកស្តាយជាខ្លាំង។ តែដើម្បីបន្តដោះស្រាយបញ្ហាស្តីពីការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ កម្ពុជាបានប្រកាសជំហរជ្រើសយកការប្រើប្រាស់អនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីច្បាប់សមុទ្រ (UNCLOS) តាមរយៈមធ្យោបាយផ្សះផ្សាដោយបង្ខំជាមួយភាគីថៃ។ អ្វីជាយន្តការផ្សះផ្សាដោយបង្ខំ និងថា តើកម្ពុជា និងថៃអាចដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដោយប្រើយន្តការអន្តរជាតិមួយនេះយ៉ាងដូចម្តេច?

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុនៅថ្ងៃទី៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ បានសម្រេចបិទទាំងស្រុងការផ្តល់រង្វាន់លើក្រវិលកំប៉ុង ឬគម្របផលិតផលស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ទៅ។ វិធានការនេះមានគោលដៅពង្រឹងការប្រកួតប្រជែងដោយស្មើភាព។ អ្នកវិភាគសង្គមសាទរចំពោះវិធានការនេះ តែក៏បានស្នើឲ្យរដ្ឋាភិបាលពង្រឹងការផ្សព្វផ្សាយពីផលប៉ះពាល់ដោយគ្រឿងស្រវឹង និងភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងទៅកាន់ប្រជាពលរដ្ឋ ពិសេសហាមក្រុមហ៊ុនផលិតស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈផ្អែមឲ្យឈប់ដាក់រង្វាន់លើក្រវិលកំប៉ុង។ តើវិធានការមិនឱ្យដាក់រង្វាន់លើក្រវិលកំប៉ុងស្រាបៀរ និងភេសជ្ជៈផ្អែមអាចមានប្រសិទ្ធភាពដែរឬទេ?

ថ្មីៗនេះ ពលរដ្ឋរស់នៅម្តុំតំបន់ថ្មើរជើងចតុមុខបានត្អូញត្អែរពីការរំខានដោយសារតែការប្រគុំតន្ត្រីខ្នាតធំរបស់ក្រុមហ៊ុនស្រាបៀរនៅរៀងរាល់ចុងសប្តាហ៍។ បើតាមពលរដ្ឋ សំឡេងនៃការប្រគុំតន្ត្រីបានបង្កផលប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការរស់នៅ ពិសេសសម្រាប់កុមារ មនុស្សចាស់ និងអ្នកជំងឺ។ អ្វីដែលពួកគេចង់បាន គឺបញ្ឈប់ការប្រគុំតន្ត្រីខ្នាតធំតាមផ្លូវថ្មើរជើងចតុមុខតែម្តង។ នៅទីបំផុត រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញបានទទួលយកសំណូមពរ និងក្តីកង្វល់របស់ពលរដ្ឋដោយលែងអនុញ្ញាតឱ្យមានការប្រគុំតន្ត្រីខ្នាតធំតាមផ្លូវថ្មើរជើងចតុមុខបន្តទៀត។ ដូច្នេះតើអាជ្ញាធរគួររៀបចំតំបន់ថ្មើរជើងចតុមុខបែបម៉េច ដើម្បីកុំឱ្យបាត់បង់ភាពទាក់ទាញ?

បញ្ញវន្តថៃខ្លះបានចេញមុខអះអាងថា ប្រសិនបើលុបចោលអនុស្សរណៈនៃការយោគយល់ MOU២០០១(MoU44) ទាក់ទង​ទៅនឹង​តំបន់​សមុទ្រត្រួតស៊ីគ្នារវាងកម្ពុជា និងថៃ ​នោះនឹងធ្វើឲ្យថៃជាអ្នកខាតបង់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ប៉ុន្តែរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងការបរទេសកម្ពុជា បានសំដែងការសោកស្តាយចំពោះភាគីថៃ ដែលចង់លុបចោលMOUនេះ និងចាត់ទុកការលុបMOUនេះ នឹងប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការដោះស្រាយបញ្ហានៅតំបន់ខ្ពង់រាបក្នុងបាតសមុទ្រនៃប្រទេសទាំងពីរ។ តើភាគីណាជាអ្នកខាត និងចំណេញពិតប្រាកដ ប្រសិនបើលុប MOU២០០១(MoU44) រវាងកម្ពុជា និងថៃ?

ថ្មីៗនេះ ការិយាល័យស្រាវជ្រាវម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ានបូក៣ ឬ AMRO បានទម្លាក់ការព្យាករណ៍សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះមកនៅត្រឹម ៤,៣%។ ការទម្លាក់អត្រាសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ២០២៦ នេះត្រូវបានAMRO លើកយកហេតុផលមកពន្យល់ថា គឺដោយសារការកើនឡើងតម្លៃប្រេងឥន្ទនៈដែលប៉ះពាល់ដល់វិស័យជាច្រើន ពិសេសច្រវ៉ាក់ផលិតកម្ម និងការផ្គត់ផ្គង់។ តាមពិតទៅ ការព្យាករណ៍របស់ AMRO ក៏មិនសូវខុសគ្នាពីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិមួយចំនួនដែរ។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចនានាបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលត្រៀមឆ្លើយតបនឹងការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍ពិភពលោក និងបន្តដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយថ្មីៗបន្ថែមទៀត។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរមានវិធានការអ្វីបន្ថែមដើម្បីស្តារកំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅក្នុងបរិបទពិភពលោកសព្វថ្ងៃ?

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ សាលាឧទ្ធរណ៍បានប្រកាសសាលដីកាដោយតម្កល់ការសម្រេចរបស់សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញទុកជាបានការទាក់ទងនឹងទោសក្បត់ជាតិរបស់លោក កឹម សុខា។ លើសពីនេះ សាលាឧទ្ធរណ៍បានបន្ថែមទោសមិនឲ្យមេដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំងរូបនេះចេញពីប្រទេសរយៈពេល ៥ឆ្នាំ។ អ្នកតាមដាននយោបាយស្រុកខ្មែរយល់ថា ការតម្កល់ទោសក្បត់ជាតិរបស់លោក កឹម សុខានឹងធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ដំណើរការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំ២០២៧ និង២០២៨ ខាងមុខ។ ផលប៉ះពាល់ដែលសហគមន៍អន្តរជាតិមួយចំនួននឹងអាចចាត់ទុកថា ដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជាកាន់តែដើរថយក្រោយថែមទៀត។

រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មាន លោក នេត ភក្ត្រា បានឱ្យដឹងថា សេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាសម្រាប់ឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦ គឺមានស្ថានភាពល្អប្រសើរ និងបង្ហាញពីភាពចាស់ទុំក្នុងវិស័យសារព័ត៌មាន។ នៅក្នុងសន្និសីទសារព័ត៌មានផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ «ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២៦» នារសៀលថ្ងៃទី២៩ ខែមេសានេះ លោក នេត ភក្ត្រា បញ្ជាក់ថា ៨១%នៃអ្នកចូលរួមស្ទង់មតិចាត់ទុកសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជាថាមានការវិវត្តន៍ប្រកបដោយវិជ្ជមាន ខណៈមានតែជិត ២% ប៉ុណ្ណោះដែលចាត់ទុកមិនទាន់ល្អនៅឡើយ។ ចំពោះក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលវិញ ពួកគេនៅតែមើលឃើញពីភាពរួមតូចនៃលំហសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា ពិសេសការរឹតត្បិត និងការអនុវត្តច្បាប់ទៅលើអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងពេលមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ និងក្នុងប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបអំពើឆបោកអនឡាញ។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានថ្លែងនៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ ថា ក្រុមហ៊ុនឯកជនត្រូវរក្សាកន្លែងការងារសម្រាប់យុវជនដែលទៅបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាដោយពួកគេនឹងអាចបន្តធ្វើការងារក្នុងតួនាទីដដែលនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនដដែល បន្ទាប់ពីបញ្ចប់កាតព្វកិច្ចយោធា។ បើតាមលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី អំឡុងពេលបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធា រដ្ឋាភិបាលនឹងគិតគូរលើការបណ្តុះបណ្តាល សេវាសុខាភិបាល ការស្នាក់នៅបរិភោគ របបឯកសណ្ឋាន និងគ្រឿងបំពាក់ ព្រមទាំងប្រាក់ឧបត្ថម្ភ តែពួកគេនឹងមិនទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍ឡើយ។ អ្នកវិភាគសង្គមមួយចំនួនយល់ស្របតាមការលើកឡើងរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត តែទាមទារឲ្យមានការធានាច្បាស់លាស់ តាមរយៈការចែងនៅក្នុងច្បាប់។