ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

កម្ពុជាក៏ដូចជាប្រទេសមួយចំនួនធំលើលោកកំពុងប្រឈមនឹងវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈឡើងថ្លៃកាន់តែខ្លាំង។ នៅកម្ពុជាគិតត្រឹមថ្ងៃទី១ មេសានេះ សាំងធម្មតាមានតម្លៃ ៥ ៤៥០រៀលក្នុង១លីត្រ និង ៧ ៥០០រៀលសម្រាប់ប្រេងម៉ាស៊ូត។ ចំណែកតម្លៃហ្គាសឡើង ជិត៤ ០០០រៀលក្នុង ១លីត្រ ឬអាចលើសពីនេះនៅតាមទីតាំងផ្សេងៗគ្នា។ ស្ថានភាពនេះកំពុងប៉ះពាល់ខ្លាំងលើអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ ពិសេសអ្នកបំរើសេវាដឹកជញ្ជូន និងអ្នកលក់ដូរចំណី អាហារតូចតាច។

ថ្មីៗនេះ មជ្ឈមណ្ឌលសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ និងអន្តរជាតិ CSIS បានចេញផ្សាយទិន្នន័យដោយរកឃើញថា លំហូរវិនិយោគិនចិននៅកម្ពុជាមិនបានហុចប្រយោជន៍ធំដុំដល់ពលរដ្ឋខ្មែរឡើយ។ មិនផ្តល់ប្រយោជន៍ធំដុំដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ ព្រោះវិនិយោគិនចិនបាននាំយកវត្ថុធាតុដើមពីប្រទេសចិនផ្ទាល់ និងបានយកកម្មករជំនាញជាជនជាតិចិនឲ្យមកធ្វើការនៅកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញផ្នែកកិច្ចការអន្តរជាតិយល់ស្របតាមទិន្នន័យរបស់ CSIS តែមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលបានបដិសេធដោយអះអាងផ្ទុយទៅវិញថា ការវិនិយោគរបស់ជនជាតិចិននៅកម្ពុជាបានហុចប្រយោជន៍ការងារជាច្រើនដល់ពលរដ្ឋខ្មែរ។

នៅក្នុងការរៀបចំឡើងវិញរបស់ក្រសួងស្ថាប័នរដ្ឋចំនួន ១៣​ នាពេល​កន្លងមកនេះ នឹងមានការកាត់បន្ថយ អគ្គនាយកដ្ឋានចំនួន ៣ និងនាយកដ្ឋានចំនួន ២៦។ នេះជាការថ្លែងរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ានី រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមុខងារសាធារណៈ ក្នុងពេលបិទសន្និបាតបូកសរុបលទ្ធផលការងារឆ្នាំ២០២៥ និងលើកទិសដៅការងារឆ្នាំ២០២៦ នាថ្ងៃទី២៦ ខែមីនា ឆ្នាំ​២០២៦។ អ្នកតាមដានសង្គមស្វាគមន៍ ការលុបអគ្គនាយកដ្ឋាន និងនាយកដ្ឋានជិត ៣០នេះ តែថាពលរដ្ឋចង់បានការបង្រួមក្រសួងមួយចំនួន និងកាត់បន្ថយ​មន្ត្រីក្របខណ្ឌនយោបាយផងដែរ៕

សាលាឧទ្ធរណ៍ខេត្តបាត់ដំបង នៅថ្ងៃទី២៦មីនា បានតម្កល់ការសម្រេចរបស់តុលាការសាលាដំបូងខេត្តសៀមរាប ដែលកាត់ទោសឲ្យអ្នកសារព័ត៌មាន២រូប គឺលោក ផន សុភាព និងលោក ភាព ភារ៉ា ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារចំនួន ១៤ឆ្នាំ ពីបទផ្តល់ព័ត៌មានឲ្យរដ្ឋបរទេសទាក់ទងនឹងការការពារជាតិ។ បណ្តាអង្គការជាតិ និងអន្តរជាតិ ដែលធ្វើការផ្នែកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ បានបង្ហាញក្តីបារម្ភកាន់តែខ្លាំង លើការចោទប្រកាន់លើអ្នកសារព័ត៌មានដ៏ធ្ងន់ធ្ងរយ៉ាងដូច្នេះ។ ក្រុមអ្នកជំនាញយល់ថា ការតម្កល់ទោសជាប់ពន្ធនាគារ ១៤ឆ្នាំលើអ្នកសារព័ត៌មានទាំង២រូប នឹងធ្វើឲ្យបរិយាកាសសេរីភាពសារព័ត៌មាននៅកម្ពុជា កាន់តែធ្លាក់ចុះ។

នៅប្រទេសកម្ពុជា ប្រេងម៉ាស៊ូតបានឡើងថ្លៃដល់ ៧ ១០០រៀល ក្នុង១លីត្រ ខណៈប្រេងសាំងធម្មតាមានតម្លៃ ៥ ៤៥០រៀល ក្នុង១លីត្រ។ ប្រេងម៉ាស៊ូតឡើងថ្លៃខ្ពស់មិនធ្លាប់មានដូចនេះធ្វើឲ្យប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់វិស័យភស្តុភារកម្ម ព្រោះថារថយន្តធុនធ្ងន់ដែលដឹកទំនិញចេញចូលស្ទើរតែទាំងអស់ប្រើប្រាស់ប្រេងម៉ាស៊ូត។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច និងផ្នែកដឹកជញ្ជូននានាមើលឃើញថា តម្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតដែលឡើងថ្លៃរហូតជាង ៨០% ធៀបទៅនឹងពេលមុនសង្គ្រាមនៅមជ្ឈិមបូព៌ា នឹងប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាយ៉ាងពិតប្រាកដ។ តើការឡើងថ្លៃប្រេងម៉ាស៊ូតនៅកម្ពុជានឹងជះឥទ្ធិពលអាក្រក់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកំរិតណា?

នៅថ្ងៃទី២៦ មីនា រដ្ឋលេខាធិការដ្ឋានកិច្ចការព្រំដែនបានឆ្លើយតបដោយចាត់ទុកសំណើលុបចោល MOU ឆ្នាំ២០០០ ពីសំណាក់សមាជិកព្រឹទ្ធសភាថៃថាគ្មានមូលដ្ឋានត្រឹមត្រូវ និងផ្ទុយពីច្បាប់អន្តរជាតិ។ គួររម្លឹកជូនថា MOU ឆ្នាំ២០០០ ជាកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការវាស់វែង និងខណ្ឌសីមាគោករវាងប្រទេសកម្ពុជា និងថៃ។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិមើលឃើញថា បើរដ្ឋាភិបាលថៃលុបចោល MOU ជាមួយកម្ពុជាមែន នោះវិបត្តិព្រំដែនគោករវាងប្រទេសទាំងពីរនឹងកាន់តែរ៉ាំរ៉ៃ និងស្មុគស្មាញ។ ដូច្នេះអ្វីទៅជាច្រកចេញសម្រាប់ជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ បើ MOU ឆ្នាំ ២០០០ត្រូវបានថៃលុបចោល?

របាយការណ៍ឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំឆ្នាំ ២០២៥ របស់សមាគម​អាដហុកដែលចេញផ្សាយថ្ងៃទី២៣ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញថា ៩២% នៃជនរងគ្រោះមិនបានដាក់ពាក្យបណ្តឹងដើម្បីស្វែងរកយុត្តិធម៌ទេ។ បើតាមអាដហុក ការមិនដាក់ពាក្យបណ្តឹងដោយសារតែពួកគេគ្មានទំនុកចិត្តលើសមត្ថកិច្ច ភ័យខ្លាច និងភាពស្មុគស្មាញនៅក្នុងនីតិវិធីរបស់តុលាការកម្ពុជា។ អ្នកតាមសង្គមយល់ស្របតាមរបាយការណ៍របស់អាដហុក និងថា បញ្ហានេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពមួយជ្រុងនៃសង្គមកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរធ្វើអ្វីខ្លះដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋរងគ្រោះគ្រប់រូបទទួលបានយុត្តិធម៌?

ករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍កើតឡើងក្នុងខណ្ឌឬស្សីកែវ កាលពីយប់ថ្ងៃទី១៨ មីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដែលគេសង្ស័យថា បង្កឡើងដោយអ្នកបើកបរក្រោមឥទ្ធិពលនៃគ្រឿងស្រវឹង នៅតែជាកម្មវត្ថុនៃការបន្តជជែកវែកញែកគ្នានៅក្នុងចំណោមមហាជន។ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមនៅតែបន្តជជែកពីករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយនេះ  បន្ទាប់ពី ស្នងការដ្ឋាននគរបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានបញ្ជាក់នៅថ្ងៃសុក្រទី២០ មីនាថា ជនបង្កគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍ គឺជាស្ត្រីដែលជាអ្នកបើកបរ ពោលគឺមិនមែនជាបុរសម្នាក់ ស្រវឹងជោគ ដែលជាកូនប្រុសរបស់អភិបាលស្រុកកងមាស ដូចការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមភ្លាមៗ នៅពេលកើតហេតុនោះទេ។ តើសមត្ថកិច្ចជំនាញត្រូវធ្វើដូចម្តេច ដើម្បីជម្រះមន្ទិលមហាជនទៅលើករណីគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយនេះ?

ឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់ក្រុមអ្នកកាសែតកាលពីពេលថ្មីៗនេះ អភិបាលខេត្តស្ទឹងត្រែង លោក សរ សុពុត្រាបានទទួលស្គាល់ថា ទំនិញរបស់ថៃមួយចំនួននៅតែបន្ត ហូរចូលមកកម្ពុជា តាមច្រកព្រំដែនឡាវ ព្រោះកម្ពុជាជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក(WTO)។ សេដ្ឋកិច្ចវិទូមួយចំនួនយល់ថា ការលើកឡើងរបស់អភិបាលខេត្តស្ទឹងត្រែង អាចប៉ះពាល់ដល់ទឹកចិត្តរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលធ្វើពហិការទំនិញរបស់ថៃ និងខ្លះទៀតថា ការបកស្រាយរបស់អភិបាលខេត្តធ្វើឡើង ដោយមិនត្រូវតាមកាលៈទេសៈ។ តើការបន្តនាំចូលទំនិញថៃមកកម្ពុជា តាមគោលការណ៍ WTO ពិតជាធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ស្មារតីពហិការរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរ?

ក្រុមការងារសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជា ឬស.ស.យ.កនឹងរៀបចំពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែររយៈពេល ៣ថ្ងៃចាប់ពីថ្ងៃទី២៩ ដល់ថ្ងៃទី៣១ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ នៅជំរំជនភៀសសឹកក្នុងខេត្តព្រះវិហារ សៀមរាប និងបន្ទាយមានជ័យ។ ការសម្រេចយ៉ាងដូច្នេះត្រូវបានលោក ហ៊ុន ម៉ានី ប្រធានសហភាពសហព័ន្ធយុវជនកម្ពុជាពន្យល់ថាជាការយកចិត្តទុកដាក់លើពលរដ្ឋភៀសសឹកនៅក្នុងកាលៈទេសៈលំបាក។ អ្នកវិភាគសង្គមខ្លះយល់ថា គំនិតរៀបចំកម្មវិធីចូលឆ្នាំថ្មីនៅជំរំជនភៀសសឹកជាគំនិតខ្វះការពិចារណាវែងឆ្ងាយ និងខ្វះសីលធម៌។ តែអ្នកខ្លះទៀតបានបង្ហាញការគាំទ្រដោយចាត់ទុកជាការរួមចំណែកផ្តល់ការសប្បាយ និងភាពកក់ក្តៅសម្រាប់ជនភៀសសឹក។