ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ប្រទេសកម្ពុជាបានសម្រេចចូលជាសមាជិក «ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព» ដែលផ្តួចផ្តើមឡើងដោយប្រធានា​ធិបតីសហរដ្ឋអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ។ ដំណាលគ្នានេះ កម្ពុជាក៏ទទួល​​រ៉ាក់ទាក់នូវ​ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់កងនាវាអាមេរិកប្រចាំឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ឲ្យចូលចតនៅកំពង់ផែរាម ដែលជាមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹកដ៏ចម្រូងចម្រាសរវាងចិន និងអាមេរិក។ ក្នុងដំណើរទស្សនកិច្ចរយៈពេល ៥ថ្ងៃនៅកម្ពុជា មេទ័ពជើងទឹកអាមេរិក ក៏បានជួបជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលរបស់កម្ពុជា និងបានរម្លឹកពីសមយុទ្ធ «ឆ្មាំអង្គរ» រួមគ្នាឡើងវិញនៅពេលខាងមុខ។ អ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ បានមើលឃើញថាទំនាក់ទំនងរវាងកម្ពុជា និងសហរដ្ឋអាមេរិកនាដំណាក់កាលចុងក្រោយនេះ គឺជាការព្យាយាមរបស់កម្ពុជាក្នុងការរក្សានូវតុល្យភាពឥទ្ធិពលរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ គឺសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ច្រើនជាងហេតុផលផ្សេង៕

ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសបារាំង លោក លុយ ដាវីត បានឲ្យដឹងថា បារាំងបានត្រៀមខ្លួនផ្ដល់ឯកសារចាំបាច់នានា ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ)។ នេះបើតាមទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា (AKP) នៅថ្ងៃទី ២៥ ខែមករា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិនានាចាត់ទុកការត្រៀមផ្តល់ឯកសារដោយភាគីបារាំងពេលនេះថា ជារបត់យុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់មួយសម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងដំណើរការស្វែងរកយុត្តិធម៌ជាមួយប្រទេសថៃនៅតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ(ICJ)។ ខណៈដែលថៃត្រៀមបោះឆ្នោតនៅដើមខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៦ ក្រុមអ្នកជំនាញក៏បានលើកឡើងដែរថា ភាពស្មុគស្មាញនៅពេលនេះ គឺមិនមែនបញ្ហាឯកសារ និងផែនទីដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិទេ។ តែវាជាភាពស្មោះត្រង់ និងការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ភាគីថៃក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយកម្ពុជាឱ្យបានឆាប់តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ តើកម្ពុជាគួរពន្លឿនដំណោះស្រាយ ឬរង់ចាំថៃបោះឆ្នោតហើយ?

ក្នុងស្ថានភាពដែលសណ្តាប់ធ្នាប់ពិភពលោកមានភាពផុយស្រួយ អ្នកជំនាញមួយចំនួនលើកឡើងថា កម្ពុជាត្រូវមានការ​ប្រុង​ប្រយ័ត្នផ្នែកការទូត ហើយគួរតែបង្កើនល្បឿនពង្រឹងសមត្ថភាពខ្លួនឯងទាំងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងយោធា តាមរយៈការធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋឲ្យស៊ីជម្រៅ ជាជាងបន្តធ្វើខ្លួនកម្សត់ឲ្យគេអាណិតអាសូរ។ ការលើកឡើងបែបនេះ នៅគ្រា​ដែល​កម្ពុជាបានរងការ​វាយប្រហារដោយយោធាជាបន្តបន្ទាប់ពីភាគីថៃ។ ដើម្បីឲ្យកម្ពុជាអាចខ្លាំងទៅបាន តើការធ្វើកំណែទម្រង់គួរត្រូវចាប់ផ្តើមពីចំណុចណាមុនគេ?

នាវាចម្បាំងអាមេរិក USS CINCINNATI (LCS 20) បានចូលសំចតនៅមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹករាម ក្រុងព្រះសីហនុ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ដល់ថ្ងៃទី២៨មករា។ ការចូលសំចតនេះ ជាការបំពេញទស្សនកិច្ច ដើម្បីលើកកម្ពស់កិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាររវាងកម្ពុជានិងអាមេរិក។ បញ្ជាការដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹកកម្ពុជា បានឲ្យដឹងថា ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់នាវាចម្បាំងអាមេរិកលើកនេះ បង្ហាញពីការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់កម្ពុជា ក្នុងការអនុវត្តគោលនយោបាយបើកចំហ តម្លាភាព និងជំរុញសហប្រតិបត្តិការជាមួយដៃគូអន្តរជាតិ ដើម្បីរួមចំណែកថែរក្សាសន្តិភាព និងស្ថិរភាពតំបន់។ តើការចូលសំចតរបស់នាវាចម្បាំងអាមេរិកនៅមូលដ្ឋានកងទ័ពជើងទឹករាម ឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងដូចម្តេចក្នុងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា-អាមេរិក?

អនុក្រឹត្យ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​ស្តីពី​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​សញ្ជាតិ ​ចុះថ្ងៃ​ទី​១​ ខែ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ​២០២៥ ​បាន​ចែង​ថា​ ជន​បរទេសណា​ដែល​បាន​ធ្វើ​អំណោយ​ជា​សាច់​ប្រាក់ ​១២​ពាន់​លាន​រៀល ​ឬ​ស្មើ​ប្រមាណ ​៣​លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ឡើង​ទៅអាច​ស្នើ​សុំ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​បាន​។​ ចំណែក​ជន​បរទេស​ណាដែល​បាន​ដាក់​ទុន​វិនិយោគ​នៅ​កម្ពុជា​ក្នុង​តម្លៃ ​៤​ពាន់លាន​រៀល ឬ​ប្រមាណ ​១លាន​ដុល្លារ​អាមេរិក​ក៏​អាច​ស្នើ​សុំសញ្ជាតិ​ខ្មែរ​បាន​ដែរ​។​ អ្នក​វិភាគ និង​អ្នក​តាម​ដានសង្គម​មើល​ឃើញថា​ ការ​បើក​ឱ​កាស​ឲ្យ​ជន​បរទេស​បែប​នេះ​អាច​ជួយ​ទាក់​ទាញ​អ្នក​វិនិយោគ​មក​កម្ពុជា។​ តែពួកគេ​ក៏បារម្ភ​ពី​ហានិ​ភ័យ​ ប្រសិន​បើ​ជន​បរទេស​ដែល​ទទួល​បាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ​ហើយ​បែរ​ជា​ទៅ​រក​ស៊ី​បោកប្រាស់ ​ឬ​ប្រព្រឹត្ត​បទ​ល្មើសទៅ​វិញ​៕

នៅថ្ងៃទី១៦ ខែមករា រដ្ឋបាលអាមេរិកបានផ្ញើលិខិតអញ្ចើញកម្ពុជាឱ្យចូលរួមជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពដែលផ្តួចផ្តើមឡើងដោយលោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រា។ លោកត្រាំបានបញ្ជាក់នៅក្នុងលិខិតនោះថា ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពបង្កើតឡើងក្នុងគោលបំណងលើកកម្ពស់សន្តិភាពយូរអង្វែងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងដោះស្រាយជម្លោះនៅកម្រិតពិភពលោក។ អ្នកវិភាគភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងកិច្ចការបរទេសខ្លះចង់ឃើញកម្ពុជារូតរះទទួលយកការអញ្ជើញរបស់លោកត្រាំ និងខ្លះទៀតផ្តល់យោបល់ឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាពិនិត្យឱ្យបានល្អិតល្អន់ មុននឹងសម្រេចចិត្ត។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសពីគម្រោងបង្កើត «ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព» ដើម្បីដើរតួនាទីជាអ្នកដោះស្រាយបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅលើពិភពលោក។ ប្រទេសណាដែលចង់ចូលជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពនេះត្រូវបង់ប្រាក់វិភាគទាន ១ពាន់លានដុល្លារ។ ថៃជាប្រទេសមួយស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសផ្សេងទៀតដែលត្រូវបានលោកត្រាំអញ្ជើញឲ្យចូលរួម ខណៈដែលថៃកំពុងមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយកម្ពុជា។ តើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពរបស់លោកត្រាំអាចមានឥទ្ធិពលអ្វីខ្លះនៅក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ប្រសិនបើថៃចូលជាសមាជិកក្រុមប្រឹក្សាមួយនេះ?

បន្ទាប់ពីមានការចាប់ខ្លួនមេខ្លោងធំក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ ចេន ហ្ស៊ី និងការរត់ចេញរបស់ជនបរទេសជាច្រើនពីប្រទេសកម្ពុជា ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនដែលទទួលបានចំណូលពីការងារអនឡាញមួយនេះបានត្អូញត្អែរពីការបាត់បង់ប្រភពចំណូលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាព ពិសេសការសងបំណុលធនាគារ។ យុវជនខ្មែរមួយចំនួនបានបញ្ឈប់ការសិក្សានៅពាក់កណ្តាលទី និងចូលធ្វើការងារអនឡាញដោយទទួលបានប្រាក់ខែខ្ពស់។ អ្នកតាមដានសង្គមកម្ពុជាមើលឃើញថា ទោះជាការងារអនឡាញមួយនេះទទួលចំណូលច្រើន តែអ្នកទាំងនោះកំពុងរួមចំណែកប្រព្រឹត្តបទល្មើសឆបោកអនឡាញពីអ្នកដទៃទៀត។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរដោះស្រាយយ៉ាងណាចំពោះពលរដ្ឋខ្មែរដែលធ្លាប់ធ្វើការក្នុងឧក្រិដ្ឋកម្មអនឡាញ? 

ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ចុង​ក្រោយ​នេះ ​មាន​ជន​បរទេស​ជាច្រើន ​ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជាជន​ជាតិ​ចិន​បាន​នាំ​គ្នា​រត់​ប្រសេចប្រសាច​នៅ​តាម​ដង​ផ្លូវ​នានា​ក្នុង​ខេត្ត​មួយ​ចំនួន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​ដូចជា​ខេត្ត​ព្រះ​សីហុន ​ខេត្ត​កំពត ​និងខេត្ត​ស្វាយរៀង​ជាដើម​។​ ការ​ចាក​ចេញ​របស់​ជន​បរទេស​ទាំង​នោះកើត​ឡើង​ ក្រោយពី​មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួន ​អតីត​ឧកញ៉ា​ខ្មែរ​ដើម​កំណើត​ចិន​ ចេន ហ្ស៊ី និង​អតីត​ឧកញ៉ា លី គួង។ ​មេខ្លោង​ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះ​ត្រូវ​បានចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ប្រព្រឹត្ត​ឧក្រិដ្ឋ​កម្ម​ឆបោក​អនឡាញ​ដែលមាន​មូលដ្ឋាន​នៅ​កម្ពុជា​។​ អ្នកតាម​ដាន​សង្គម​ចាត់​ទុក​ការ​ចាក​ចេញ​របស់​ជន​បរទេស​ពី​កន្លែង​ដែល​ពួកគេ​ធ្វើ​ការ​ថា​ជា​ជោគ​ជ័យ​មួយ​នៃការ​បង្ក្រាប​បទល្មើស​អនឡាញ​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​។​ តែ​ទន្ទឹម​គ្នា​នេះ ​ពួកគេ​ក៏​បារម្ភ​ខ្លាច​ជន​ឆបោក​ទាំង​អស់​នោះ​នឹងបន្ត​សកម្មភាព​ឡើង​វិញ​ដោយ​ស្ងាត់​ស្ងៀម​៕

នៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែមករា រដ្ឋសភាកម្ពុជាបានអនុម័តសេចក្ដីព្រាងច្បាប់ស្តីពីអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្ដីពីនីតិសមុទ្រ ឆ្នាំ១៩៨២ ឬ UNCLOS។ បើតាមរដ្ឋសភា សេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះនឹងហុចប្រយោជន៍ដល់កម្ពុជាក្នុងការការពារដែនសមុទ្ររបស់ខ្លួននៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ភាគីក្រៅរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរគាំទ្រទាំងស្រុងលើការអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់មួយនេះដោយពួកគេយល់ឃើញថា ច្បាប់មួយនេះនឹងជួយដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនសមុទ្ររបស់កម្ពុជាជាមួយប្រទេសជិតខាង។