ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

តើ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤​ នៅកម្ពុជា​មាន​ព្រឹត្តិការណ៍​សំខាន់ៗ​អ្វី​ខ្លះ​បាន​កើត​ឡើង?​ នៅ​ថ្ងៃទី​៣១​ ខែ​ធ្នូនេះ​ អ៊ឹង ប៊ុនថន សូម​ធ្វើ​ការ​ដក​ស្រង់​អត្ថបទព័ត៌​មាន​​ចំនួន​១០ ​ដែល​ជាអត្ថបទដែលមានអ្នក​ចាប់​អារម្មណ៍​ច្រើន​ជាង​គេ​បំផុត​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​២០២៤​។​

កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២៤ សាលា​ដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​បាន​កាត់​ទោស ​លោក ស៊ុន ចន្ធី ប្រធាន​គណ​បក្ស​កម្លាំង​ជាតិ​ឲ្យជាប់​ពន្ធ​នា​គារ ២​ឆ្នាំ ​ពិន័យ​ប្រាក់ ​៤លាន​រៀល និង​ដក​សិទ្ធ​បោះ​ឆ្នោត និង​ដក​សិទ្ធិ​ឈរ​ឈ្មោះឲ្យ​គេ​បោះឆ្នោត​ជា​អចិន្ត្រៃយ៍​។​ នេះជា​ករណី​កម្រ​មួយ​ទៀត​ដូច​គ្នា​នឹង​ករណី ​លោក កឹម សុខា ​ដែរ​។ ​អ្នក​នយោបាយ​ខ្លះ​យល់ថា​ ទម្ងន់​ទោស​នេះ​មាន​លក្ខណៈ​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ខ្លាំង ​និង​ជា​ការ​រំលោភ​លើ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ដែល​ចែង​ថា ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​មាន​សិទ្ធិ​បោះ​ឆ្នោត និង​មាន​សិទ្ធិ​ឈរ​ឈ្មោះឲ្យ​គេបោះ​ឆ្នោត​ឲ្យ​៕

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២៩ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ ២០២៤ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា បាន​ប្រារព្ធ​ខួប​លើក​ទី​១​ «ទិវា​សន្តិភាព​នៅ​កម្ពុជា» ​ដែលជា​ឈ្មោះ​ផ្លូវ​ការ​ ខណៈ​ដែល​កន្លង​មក​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​ក្នុង​ន័យ​ដូច​គ្នា​ នេះ​ត្រូវ​បាន​រំឭក​ទៅ​ដល់​នយោ​បាយ​ឈ្នះឈ្នះ​នៃការ​បញ្ចប់​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​នៅ​កម្ពុជា​ កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៨​។​ ការ​កំណត់​យក​ថ្ងៃ​ទី​២៩​ ធ្នូ​ ជា«​ទិវា​សន្តិភាព​នៅ​កម្ពុជា»​ និង​ត្រូវ​បាន​ដាក់​ជា​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក​ ជំនួស​ថ្ងៃ​ឈប់​សម្រាក ​ដើម្បី​រំឭក​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្តិភាព​ក្រុង​ប៉ារីស​ថ្ងៃ​២៣ តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១ ​បាន​ញ៉ាំង​ឲ្យ​មាន​ទស្សនៈ​ផ្ទុយ​គ្នា​រវាង​អ្នក​នយោបាយ​ខ្មែរ ​នៅ​តែបន្ត​កើត​ឡើង​។

រដ្ឋ​បាល​ខេត្ត​ពោធិ៍​សាត់​បាន​អំពាវ​នាវ​ឱ្យ​ពល​រដ្ឋ ​ផ្អាក​ធ្វើ​ស្រែ​ប្រាំង​លើក​ទី​២ ​បន្ទាប់ពី​ប្រមូល​ផល​រួច​នៅ​ដើម​ឆ្នាំ ២០២៥​ខាង​មុខ​។​ ក្នុង​សេចក្តី​ជូន​ដំណឹង​ចុះ​ថ្ងៃ​ទី​២៤​ធ្នូ​ ២០២៤ ​រដ្ឋបាល​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ គូស​បញ្ជាក់​ថា ​ការ​បន្ត​ធ្វើ​ស្រែ​ប្រាំង​ លើក​ទី​២ ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥ ​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ពល​រដ្ឋ​ខ្វះ​ទឹក​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រ​ចាំ​ថ្ងៃ​ និង​ទឹកស្រោច​ស្រព​ដំ​ណាំ នៅ​រដូវ​ប្រាំង​។​ សូម​បញ្ជាក់​ថា ​កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​២០២៤ ​រដ្ឋបាល​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់​ក៏​ធ្លាប់បាន​ប្រាប់​ឲ្យ​កសិករ​ផ្អាក​ធ្វើ​ស្រែប្រាំង​លើក​ទី​២​ដែរ​ ដោយ​បារម្ភ​ខ្លាច​ខ្វះ​ទឹក​ ខណៈ​នៅ​ឆ្នាំ​២០២៤​ មាន​បាតុ​ភូត​រាំង​ស្ងួត​។​ អ្នក​តាម​ដាន​សង្គម ​យល់ថា ការ​អំពាវ​នាវ​ឲ្យ​កសិករ​ផ្អាក​ធ្វើស្រែ​ប្រាំង​ជា​ថ្មី​ទៀត​នេះ​ បង្ហាញ​ថា ការ​អនុវត្ត​គោល​នយោ​បាយ​ទឹក​របស់​រដ្ឋាភិ​បាល​នៅ​មាន​កម្រិត​។​

នៅក្នុងច្បាប់ថវិកាឆ្នាំ២០២៥ ដែលក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ ប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី២៦ធ្នូ កម្ពុជាគ្រោងខ្ចីថវិកាពីដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ចំនួន ជាង២,៧ពាន់លានដុល្លា និងគ្រោងបោះពុម្ពមូលបត្ររដ្ឋចំនួន១២៣លានដុល្លា ដើម្បីដោះស្រាយតម្រូវការវិនិយោគសាធារណៈ ក្នុងប្រទេស។ បើតាមច្បាប់ថវិកានេះ ទាំងគម្រោងកម្ចី និងគម្រោងបោះពុម្ពមូលប័ត្ររដ្ឋនឹងជួយជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដែលកំពុងមាននិន្នាការធ្លាក់ថមថយ ពិសេសចំណូលបានមកពីសារពើពន្ធ។ អ្នកវិភាគសេដ្ឋកិច្ចបានសម្លឹងឃើញថា នេះជារឿងទូទៅដែលប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍អនុវត្តសកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ចបែបនេះ ដើម្បីជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ច និងដោះស្រាយបញ្ហាវិនិយោគសាធារណៈ។ តើច្បាប់ថវិកាឆ្នាំ២០២៥របស់រដ្ឋាភិបាលនេះ នឹងអាចជួយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានកម្រិតណា?

ករណីក្មេងទំនើងហាក់កក្រើកឡើងវិញខ្លះ នៅមួយរយៈចុងក្រោយនេះ បើទោះបីរដ្ឋាភិបាលថ្មីយកចិត្តទុកដាក់ និងបញ្ជាឲ្យសមត្ថកិច្ចទូទាំងប្រទេសបង្ក្រាបយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ អស់រយៈពេលជាង៧ខែកន្លងទៅនេះ។ ក្រសួងយុត្តិធម៌វិញបានសម្តែងមោទនភាពចំពោះការងាររបស់ខ្លួន ក្នុងការនាំយកក្មេងទំនើងឲ្យមកទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់។ ទោះយ៉ាងណា ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជានៅតែស្នើឲ្យក្រសួងយុត្តិធម៌ពិចារណាពីលទ្ធភាពធ្វើវិសោធនកម្មច្បាប់ សំដៅធ្វើយ៉ាងណាដាក់ទោសទណ្ឌឲ្យកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀតទៅលើក្មេងទំនើង។ ប៉ុន្តែ អ្នកតាមដានសង្គម និងយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជាបានមើលឃើញមធ្យោបាយផ្សេង ក្រៅពីការកែប្រែច្បាប់ឲ្យមានស្ថានទម្ងន់ទោសកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរជាងបច្ចុប្បន្ន។

កាសែតបរទេសមួយចំនួនបាន និងកំពុងចុះផ្សាយអំពីភាពអវិជ្ជមាននៃការដឹកនាំរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីបន្តវេន គឺលោកហ៊ុន ម៉ាណែត។ ជាក់ស្តែងក្នុងថ្ងៃទី២៤ ធ្នូ សារព័ត៌មានអាមេរិក The New York Times បានសរសេរថា ក្រោមការដឹកនាំប្រទេសកម្ពុជាជាង១ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ លោកហ៊ុន ម៉ាណែតដែលមានការអប់រំនៅប្រទេសលោកខាងលិចមិនបានជួយលើកកម្ពស់ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាពស៊ីវិល និងនយោបាយនៅកម្ពុជាសោះឡើយ។ ការសរសេរចោទប្រកាន់យ៉ាងដូចនេះដោយសារព័ត៌មានអាមេរិកលើកឡើងពីករណីចាប់ខ្លួនសកម្មជនបរិស្ថាន សកម្មជននយោបាយ រួមទាំងការគំរាមកំហែងបំបិទមាត់ក្រុមប្រឆាំង។ តើលំហប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជាពិតជាកាន់តែធ្លាក់ចុះមែន ឬយ៉ាងណា?

បន្ទាប់ពីបើកសវនាការកាលពីថ្ងៃទី០៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤ សាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញបានសម្រេចផ្តន្ទាទោសអតីតឧកញ៉ា ស្រី ស៊ីណា ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារសរុបរយៈពេល ៣១ឆ្នាំ តាមរយៈការបំបែកសំណុំរឿងជា៣។ ក្រៅពីនេះ តុលាការក៏បង្គាប់ឲ្យជនជាប់ចោទអាយុ៥១ឆ្នាំ ស្រី ស៊ីណា ដែលបានបាញ់សម្លាប់មនុស្ស២នាក់យ៉ាងព្រៃផ្សៃកាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ នៅបុរីប៉េងហួតបឹងស្នោរ សងជំងឺចិត្តដល់ក្រុមគ្រួសារជនរងគ្រោះសរុបចំនួន ២,៥លានដុល្លារដែរ។ សាលក្រមសាលាដំបូងនេះត្រូវបានអ្នកតាមដានសង្គម និងយុត្តិធម៌យល់ឃើញថា មានការប៉ះប៉ូវសមល្មមនឹងការឈឺចាប់របស់គ្រួសារជនរងគ្រោះ តែនៅមិនទាន់អាចកាត់ថ្លៃបានសម្រាប់តម្លៃជីវិតមនុស្សទេ៕

ក្នុង​ពេល​ជួប​សំ​ណេះ​សំណាល​ជា​មួយ​សិស្ស​និទ្ទេស​A​ នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃ​ទី​២៣​ ខែ​ធ្នូ​នេះ​ ប្រមុខ​រដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជា​ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ចាត់​ទុក​ទស្សនៈ​ដែល​លើក​ឡើង​ថា​ «មាន​ខ្សែទើប​បាន​ធ្វើ​ធំ»​ ជា​ទស្សនៈ​ទុទិដ្ឋិ​និយម ឬ​ជា​ទស្សនៈ​បែប​ «ចង្អៀត​ចង្អល់»​។​ តាម​ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត គ្មាន​អ្នក​ណា​ម្នាក់​ដែល​ជោគ​ជ័យ​ដោយ​គ្មាន​ការ​តស៊ូ និង​ខំប្រឹង​ប្រែង​នោះ​ទេ​។​ តែ​អ្នក​វិភាគ​បញ្ហា​សង្គម​វិញ​យល់​ថា​ទស្សនៈ ​«មាន​ខ្សែ​ទើប​បាន​ធ្វើ​ធំ»​ នៅ​តែ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​មួយ​ផ្នែក​ពី​តថភាព​សង្គម​កម្ពុជា​នាពេល​បច្ចុប្បន្ន​៕

ពលរដ្ឋ និងអាជីវករលក់ដូរក្នុងខេត្តព្រះសីហនុមួយចំនួន រអ៊ូររទាំថា វិបត្តិអគារជាប់គាំងរាប់រយកន្លែងក្នុងក្រុងព្រះសីហនុបានលុបសោភ័ណ្ឌភាពទីក្រុង និងធ្វើឱ្យភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនគ្មានចំណាប់អារម្មណ៍ចង់មកលេងកម្សាន្តឡើយ។ ពលរដ្ឋទាំងនោះបានស្នើឱ្យអាជ្ញាធរខេត្តពន្លឿននីតិវិធីដោះស្រាយអគារជាប់គាំងឱ្យបានឆាប់ ដើម្បីស្តារមុខមាត់ខេត្តឡើងវិញ ពិសេសដើម្បីទាក់ទាញវិនិយោគិនបរទេស និងភ្ញៀវទេសចរឱ្យធ្វើដំណើរកម្សាន្តមកកាន់ខេត្តព្រះសីហនុ។