ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃសៅរ៍ទី២១ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២៤ បានចេញមកអះអាងអំពីជំហរដ្ឋាភិបាលចំពោះបញ្ហាព្រំដែន ថារដ្ឋាភិបាលតែងប្រកាន់យកជំហរចរចាព្រំដែនដែលនៅមិនទាន់ដាច់ស្រាច់។ បើទោះមិននិយាយឲ្យចំពីបញ្ហាកោះគុត ក៏ប៉ុន្តែការអះអាងរបស់នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីពេលនេះ ហាក់ជាការឆ្លើយតបចំពោះអ្នកនយោបាយនៅក្រៅ​ប្រទេស ដែលបានជំរុញឲ្យមេដឹកនាំកម្ពុជាប្រកាសពីជំហររបស់ខ្លួនលើបញ្ហាកោះគុត បន្ទាប់ពី លោក ថាក់ស៊ីន អះអាងថា កោះគុត​ជារបស់​ថៃផ្តាច់មុខ។ តើការបញ្ជាក់របស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាថា នៅបន្តចរចាបញ្ហាព្រំដែនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋស្ងប់ចិត្តដែរឬទេ?

មហា​សន្និបាត​អង្គការ​សហ​ប្រជា​ជាតិ ​លើក​ទី​៥៤ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៩​ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​២០២៤ ​បាន​អនុម័តជា​ឯកច្ឆ័ន​ឱ្យកម្ពុជា​ចាប់​ផ្តើម​ចាក​ចេញ​ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​ក្រុម​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិច​តួច​ (LDC)  ក្នុង​អំឡុង​ពេល​៥​ឆ្នាំ ​គិត​ចាប់​ពីថ្ងៃ​អនុម័ត​សេច​ក្តី​សម្រេច​ចិត្ត​នេះ​។ ​អ្នក​ជំនាញ​មើល​ឃើញ​ថា ការ​ចាក​ចេញ​របស់​កម្ពុជា​ពី​ក្រុម​ប្រទេស​អភិវឌ្ឍន៍​តិច​តួច​នៅពេល​នេះ ​គឺ​ជា​ឱកាស​ផង ​និង​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ផង​ ពីព្រោះ​ក្រោយ​ការ​ចាក​ចេញ​នេះ ​កម្ពុជា​នឹង​មិន​ទទួល​បាន​ការ​អនុ​គ្រោះ​ពន្ធ​ផ្សេងៗ​ទៀត​ឡើយ​។​

បន្ទាប់ពីបានអនុញ្ញាតឲ្យនាវាចម្បាំងសហរដ្ឋអាមេរិក USS Savannah ចូលចតនៅកំពង់ផែស្វ័យតក្រុងព្រះសីហនុ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងតំណាងសហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ក្តីរំពឹងថា មិត្តភាព និងទំនាក់ទំនងកម្ពុជា អាមេរិកនឹងមានល្អប្រសើរឡើងវិញ ពិសេសក្នុងវិស័យការពារជាតិ។ ការបោះដៃរកគ្នាជាថ្មីរវាងកម្ពុជា និងអាមេរិកពេលនេះត្រូវបានអ្នកវិភាគខ្លះយល់ថា គឺជាអ្នកបោះដៃ និងបន្ទន់ឥរិយាបទរកគ្នា ព្រោះតែចិនកំពុងងាកចេញពីការផ្តល់ជំនួយដល់កម្ពុជា។ តែអ្នកវិភាគខ្លះទៀតយល់ថា មិនមែនកម្ពុជាទេដែលជាអ្នកបោះដៃមុន ឬបន្ទន់ឥរិយាបទមុននោះ តែវាជាគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដែលចង់ស្ដារទំនាក់ទំនងជាមួយអាមេរិកឡើងវិញ៕

ឆ្នាំ ២០២៥ ខាងមុខជាខួបលើកទី៧៥ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីរវាងកម្ពុជា និងថៃ។ តែកាលពីថ្ងៃទី១៦ ធ្នូថ្មីៗកន្លងទៅនេះ ប្រមុខការទូតនៃប្រទេសទាំងពីរបានជួបពិភាក្សាគ្នាតាមទូរសព្ទដោយភាគីទាំងពីរបានបន្តបេ្តជ្ញាពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងចំណងមិត្តភាពនៃប្រទេសទាំងពីរ។ ក្រៅពីនេះក៏មានដែរការពង្រឹងការជឿទុកចិត្តផ្នែកនយោបាយ និងភាពជាអ្នកជិតខាងល្អ តែមិនមានឡើយប្រធានបទស្តីពីបញ្ហាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។ តែសម្រាប់អ្នកជំនាញ ខួប៧៥ឆ្នាំនៃទំនាក់ទំនងកម្ពុជា និងថៃប្រៀបដូចជាការស្រឡាញ់ និងស្អប់គ្នាព្រោះថា ប្រទេសទាំងពីរតែងមានទំនាស់ជុំវិញវប្បធម៌ប្រពៃណី និងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។ ក្នុងន័យនេះត្រូវបានអ្នកជំនាញយល់ថា កម្ពុជាគួរបញ្ជាក់ជំហររបស់ខ្លួនឲ្យបានច្បាស់លាស់ពីបញ្ហាព្រំដែន ដូចយ៉ាងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នាកោះគុត និងបញ្ហាមួយចំនួនទៀត។

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជាប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា លោកហ៊ុន សែនបានបង្ហោះសារនយោបាយហូរហែទាក់ទងនឹងពាក្យ « ផ្ការីក »។ ពាក្យ « ផ្ការីក » ដែលគេយល់ឃើញថាជាយុទ្ធនាការនយោបាយមួយថ្មីរបស់លោកសម រង្ស៊ី ប្រធានអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ និងជាអ្នកនយោបាយប្រឆាំង។ អ្នកតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយបានមើលឃើញពីការឌឺដងគ្នារវាងអ្នកនយោបាយចាស់វស្សាទាំង ២នាក់ គឺលោក ហ៊ុន សែន និងលោក សម រង្ស៊ីជុំវិញយុទ្ធនាការ «ផ្ការីក»។

ចាប់តាំងពីមានវិបត្តិជំងឺកូវីដ១៩មក ស្ថានភាពវិស័យអចលនទ្រព្យ និងសំណង់នៅកម្ពុជា បានជាប់គាំង ពិបាកនឹងងើបស្ទុះឡើងវិញ។ ក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ជាទីដែលមានសំណង់អគារជាច្រើននៅជាប់គាំង មិនដំណើរការតាំងពីសម័យកូវីដ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅឆ្នាំ ២០២៤បានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយមួយក្នុងការជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខេត្តមួយនេះ។ ជាលទ្ធផល កម្មវិធីជំរុញការវិនិយោគពិសេសនៅខេត្តព្រះសីហនុ បានសម្រេចគោលដៅលើសផែនការរបស់ខ្លួនសម្រាប់ការវិនិយោគ និងការបង្កើតការងារ ជាមួយនឹងការវិនិយោគជាង ៦ ពាន់លានដុល្លារ និងបង្កើតការងារជិត ៤ម៉ឺននាក់ ក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ១១ ខែនៃឆ្នាំ២០២៤។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យអចលនទ្រព្យ និងអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចនៅតែបន្តមើលឃើញការងើបតិចតួចក្នុងវិស័យសំណង់ និងអចលនទ្រព្យ ដោយហេតុផលផ្សេងៗ ដូចជាវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការវិនិយោគតិចតួចពីបរទេស។

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ខែ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ ​២០២៤ រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា បាន​សម្ពោធ​ដាក់​ឱ្យ​ដំណើរ​ការ​«ថ្នាល​ឌីជីថល​ចុះ​បញ្ជី​អ្នក​សេដ្ឋ​កិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ»​។ ​បើ​តាម​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជា នេះ​ជា​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​របស់​រាជ​រដ្ឋាភិ​បាល​ក្នុង​ការ​គាំ​ទ្រ និង​ជួយ​សម្រួល ដល់​អ្នក​ប្រកប​មុខ​របរ​សេដ្ឋ​កិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ ព្រម​ទាំង​បង្កើត​ឱកាស​ឱ្យ​ពួកគេ​ អភិវឌ្ឍ​អាជីវ​កម្ម និង​ពង្រីក​មុខ​របរ ឲ្យ​កាន់​តែ​ល្អ​ប្រសើរ​។ ​ចំពោះ​អ្នក​តំណាង​របស់​អ្នក​ប្រកប​របរ​សេដ្ឋ​កិច្ចក្រៅ​ប្រព័ន្ធ ការ​ចុះបញ្ជី​អ្នក​ប្រក​បរបរ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ ​បង្ក​ការ​ងាយ​ស្រួល​ដល់​រដ្ឋ​ដើម្បី​គ្រប់​គ្រង​ តែដោយ​សារ​ចំណេះ​ដឹង​នៅ​មាន​កម្រិត​ អ្នក​ប្រកប​របរ​សេដ្ឋកិច្ច​ក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​អាច​នឹង​ពិបាក​ទៅ​ស្វែង​រក​ការ​ចុះបញ្ជី​ស្រប​ច្បាប់​។​

សារព័ត៌មានក្នុងស្រុកថៃ The Nation នៅថ្ងៃទី១៣ធ្នូ បានដកស្រង់សម្តីលោក ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត់ អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រី ដែលថា កោះគុតស្ថិតក្នុងដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃផ្តាច់មុខ១០០% ដោយគ្មានប្រទេសណាផ្សេងអាចទាមទារកាន់កាប់បានឡើយ។ សម្តីរបស់លោក ថាក់ស៊ីន នាំឲ្យអ្នកតាមដានបញ្ហានយោបាយក្នុងស្រុកខ្មែរ យល់ថា ជាការបង្ហាញច្បាស់ៗរបស់ថៃពីចេតនាគ្រប់គ្រងកោះគុតដោយផ្តាច់មុខ ខណៈដែលដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ថៃ ឬកម្ពុជា ទៅលើកោះមួយបន្តស្ថិតក្នុងភាពស្រពិចស្រពិលនៅឡើយ។ អ្នកតាមដាននយោបាយ យល់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនអាចបន្តអាកប្បកិរិយាចាស់ទុំ រក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ចំពោះបញ្ហាកោះគុតទៀតទេ។ ផ្ទុយមកវិញ គឺត្រូវបញ្ជាក់ប្រាប់ភាគីថៃឲ្យច្បាស់លាស់ថា កម្ពុជាមានសិទ្ធិមួយផ្នែកក្នុងការគ្រប់គ្រងកោះគុត ហើយរុញបញ្ហាមួយនេះទៅកាន់តុលាការអន្តរជាតិជួយដោះស្រាយ។

នាវា​ចម្បាំង​របស់​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​ឈ្មោះ ​USS ​SAVANNAH ​(LCS 28) នឹង​ចូល​សំចត​នៅ​កំពង់​ផែ​ស្វយ័ត​ក្រុង​ព្រះ​សីហនុ ​ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦​ ដល់​ថ្ងៃ​ទី​២០​ ខែ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ​២០២៤​។​ ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​កម្ពុជា ​អះ​អាង​ថា នេះ​ជា​លើក​ទី​១ ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ ៨​ឆ្នាំ​ដែល​នាវា​ចម្បាំង​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​មាន​វត្ត​មាន​សំចត​នៅ​កម្ពុជា​។ តាម​គម្រោង គណៈ​ប្រតិ​ភូអា​មេរិក​គ្រោង​ជួប​ពិភា​ក្សាការ​ងារ​ជា​មួយ​មេ​បញ្ជា​ការ​មូល​ដ្ឋាន​សមុ​ទ្រ​រាម​។ ​សមុទ្រ​រាម​ ជា​ទី​ដែល​អាមេរិក​បន្ត​សង្ស័យ​ពី​វត្ត​មាន​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ចិន​ឈរ​ជើង​នៅ​ទី​នោះ​។​ កម្ពុជា​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​វានា​ចម្បាំង​អាមេរិក ចូល​សំចត​នៅ​កំពង់​ផែ​ស្វយ័ត​ក្រុង​ព្រះ​សីហនុ​។​ តើ​ការណ៍​នេះ​នឹង​អាច​បិទ​បញ្ចប់​មន្ទិល​សង្ស័យ​ដែល​អាមេរិក​បន្ត​លើក​ឡើង​ ពី​មូល​ដ្ឋាន​កង​ទ័ព​ជើង​ទឹក​ចិន​នៅ​កំពង់​ផែ​រាម​ដែរ​ឬ​ទេ?​

យោងតាមរបាយការណ៍របស់ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ គិតត្រឹមត្រីមាសទី៣ឆ្នាំ២០២៤ កម្ពុជាមានបំណុលសាធារណៈសរុប១១.៧៨ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក។ ក្នុងនោះ បំណុលប្រមាណ១១.៦៧ពាន់លានដុល្លារ ជាបំណុលដែលកម្ពុជាជំពាក់បរទេស និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍នានា ខណៈបំណុលចំនួន១១៥លានដុល្លារផ្សេងទៀត គឺជាបំណុលដែលខ្ចីក្នុងស្រុក។  សេដ្ឋវិទូ និងអ្នកតាមដានការវិវត្តន៍សង្គមយល់ឃើញដូចៗគ្នាថា ស្ថានភាពបំណុលសាធារណៈរបស់កម្ពុជានៅមានសុខភាពល្អ និងមិនទាន់ចាត់ទុកជាកម្រិតហានិភ័យនៅឡើយ។ តែអ្វីដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវប្រកាន់ខ្ជាប់នោះគឺ ការប្រើប្រាស់កម្ចីឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និងតម្លាភាព ជៀសវាងការប្រព្រឹត្តអំពើពុករលួយដែលបង្កហានិភ័យដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។