Focus op Wetenschap

Een Peruaans bergdorpje wordt bedreigd door een smeltende gletsjer en daar moet een Duitse energiegigant voor boeten, vindt een lokale boer. Energiebedrijf RWE zou bijdragen aan de klimaatverandering waar het Peruaanse dorp de gevolgen van ondervindt. Een Duitse rechtbank neemt de zaak in behandeling en bepaalde vandaag dat de Peruaanse boer bewijs mag gaan leveren. Wij praten erover met correspondent Jeroen Wollaars.

China timmert flink aan de weg op het gebied van de ruimtevaart en het fundamentele natuurkundig onderzoek. U hoorde het al eerder in Nieuws en Co: ze willen op de achterkant van de maan landen, ze hebben een telescoop met een doorsnede van een halve kilometer én ze zijn inmiddels een serieuze speler in de zoektocht naar donkere materie. Wij praten erover met Patrick Decowski, programmaleider van de onderzoeksgroep donkere materie bij Nikhef en als hoogleraar verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

Zes wielrenners van de Nederlandse formatie LottoNL-Jumbo hebben een spiksplinternieuwe windtunnel van de TU Eindhoven uitgetest. De tunnel is een van de langste grondwindtunnels ter wereld. Door de verschillende windstromingen na te bootsen zouden de wielrenners betere strategieën of materiaal kunnen ontwikkelen om tijdens wedstrijden met luchtweerstand om te gaan. Verslaggever Martijn Bink was bij de demonstratie.Over het nut van windtunnels praten we nog verder met aerodynamicus Leo Veldhuis van de TU Delft. Want windtunnels zijn erg speciale onderzoeksapparaten en worden ook voor heel wat andere interessante zaken gebruikt.

Heb je je al eens afgevraagd waarom je eigenlijk op ijs kunt schaatsen of op sneeuw kunt skiën? Het lijkt een doodsimpele vraag, maar vergis je niet: voor de wetenschap is het al jarenlang een groot discussiepunt. In tegenstelling tot een glazen of betonnen oppervlak hebben ijs en sneeuw iets in zich waardoor we er zo makkelijk op kunnen glijden. Nieuw Nederlandse onderzoek van het AMOLF-instituut lijkt dat vraagstuk te hebben opgelost. De buitenkant van ijs en sneeuw bestaat uit zeer dunne laagjes water die – ondanks dat ze ook een temperatuur onder het vriespunt hebben - vloeibaar zijn. Het is dat water dat je makkelijker laat glijden. Dat is geen nieuw idee, maar dankzij een nieuwe techniek konden de AMOLF-onderzoekers het bevestigen. Hun bevindingen publiceerden ze in het prestigieuze tijdschrift Angewandte Chemie. Huib Bakker, een van de twee onderzoekers en directeur van het AMOLF-instituut, zit bij ons in de studio.

Ze zijn essentieel voor de landbouw, voor ons drinkwater en voor schone lucht: bodembacteriën. Maar we weten bijzonder weinig over ze. Wat zegt een bacteriepopulatie bijvoorbeeld over de over de kwaliteit van de bodem? Onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie in Wageningen begrijpen dat weer iets beter en schreven erover in vakblad Nature Microbiology. Belangrijk, want dit maakt veel gerichtere bodemverbetering mogelijk. Wij praten erover met Wim van der Putten, afdelingshoofd terrestrische ecologie bij het Nederlands Instituut voor Ecologie en hoogleraar functionele biodiversiteit aan de Wageningen Universiteit.

Vier studentes maken binnenkort een aantal vluchten, waarbij het vliegtuig dertig keer een vrije val maakt. Ze zijn uitverkoren door de Europese Ruimtevaartorganisatie ESA. Morgen vertrekt het viertal naar Bordeaux en vandaag pakten ze alle spullen in die ze nodig hebben voor het experiment dat ze tijdens de vrije vallen uitvoeren. Verslaggever Karin Alberts was erbij.

Het klinkt verschrikkelijk: een militair die uit Noord-Korea vluchtte had tientallen parasitaire wormen in zijn lijf. 'In de twintig jaar dat ik opereer heb ik zoiets alleen eerder gezien in mijn studieboeken', zei de behandelend arts.De militair zou de wormen hebben opgelopen door slechte hygiëne en doordat Noord-Koreaanse boeren geen kunstmest maar menselijke uitwerpselen gebruiken om de akkers te bemesten. Wij praten over de aanwezigheid van de parasieten met Hermelijn Smits, parasitoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum.

Dolly, het eerste gekloonde zoogdier uit de geschiedenis, leek letterlijk een arm schaap te zijn. Toen ze vijf was begon ze artrose (gewrichtsslijtage) te ontwikkelen. Een jaar later overleed ze al. Het idee dat dat klonen de gekloonde dieren sneller doet verouderen is een vrees die vele wetenschappers hebben. Want de genen die je voor een nieuwe kloon gebruikt moeten immers van een dier komen dat al enkele jaren leeft. Maar een nieuw onderzoek maakte voor het eerst een echte diagnose van Dolly’s gewrichten. En uit de resultaten blijkt dat de mate waarin Dolly artrose had niet zo abnormaal veel verschilde van andere soortgenoten. Is klonen daarmee toch veiliger dan we eerst dachten? We vragen het aan Henri Woelders, onderzoeker aan het Animal Breeding en Genomics-Centrum van Wageningen Reseach.

Volgens verschillende Europese meetstations hingen er tussen eind september en begin oktober abnormaal veel radioactieve deeltjes ruthenium boven het Europese continent. Die kwamen vermoedelijk ergens uit het Oeralgebergte overgewaaid, maar het is pas sinds gisteren dat het Russische meteorologische instituut dit ook bevestigde. De straling in het gebied lag er volgens het instituut '986 keer hoger dan normaal.' De precieze oorzaak of exacte locatie kennen we nog altijd niet.Hoewel volgens experts een ongeluk met een kerncentrale is uitgesloten, roept dit nieuws vragen op. Moeten er mensen vrezen voor hun gezondheid? Hoe zeker kun je zijn dat Rusland ongelukken met kernenergie zal melden aan andere landen? We vragen het aan stralingsdeskundige Harry Slaper van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Bacteriofagen zijn dé oplossing tegen antibioticaresistentie en chronische infecties. Tenminste, die indruk wekt AVROTROS-presentatrice Antoinette Hertsenberg. Bacteriofagen werken als een soort virus voor bacteriën en kunnen ze doden. Hertsenberg maakte er een uitzending over in haar serie 'Dokters van Morgen' en beweert met grote stelligheid dat bacteriofagen de oplossing zijn voor het probleem met antibioticaresidentie. Sinds Hertsenberg bacteriofagen zo aanprees vragen patiënten in onder meer het UMC Utrecht er dagelijks naar. Artsen zijn terughoudend, maar starten nu toch een onderzoek naar het effect van de zogeheten faagtherapie. Wij praten erover met Marc Bonten, arts-microbioloog aan het UMC Utrecht.