Focus op Wetenschap

De Wageningen Universiteit onderzoekt of het aantal dierproeven drastisch omlaag kan. Medicijnen en chemische stoffen die onder andere gebruikt worden in kleding, worden getest op knaagdieren. Door dat voortaan te doen op menselijke cellen, kunnen dierproeven afgeschaft worden.Verslaggever Ewout de Bruijn ging kijken in het laboratorium in Wageningen waar het onderzoek wordt gedaan. Hij sprak met Buitengewoon Hoogleraar Peter Boogaard en analist Laura de Haan.

Van kunstmatige intelligentie gesproken. Alpha Go, het computerprogramma dat vorig jaar voor het eerst de mens in het spelletje GO versloeg, is nu zelf verslagen. In 100 spelletjes veegde opvolger Alpha Go Zero de vloer met Alpha Go met 100 tegen 0! Is kunstmatige intelligentie nu opnieuw stukken slimmer geworden en wat zijn de gevolgen voor ons eigen leven? Marcel van Gerven, hoogleraar in de kunstmatige intelligentie aan het Donders Centre for Cognition (Radboud University Nijmegen) geeft de nodige duiding.

We kennen de Oostvaardersplassen natuurlijk van de heckrunderen en de przewalskipaarden, maar het gebied is ook een walhalla voor vogels. Ze broeden, eten en rusten er. Staatsbosbeheer zet nu een radar in om de vogels in de gaten te houden. Marc-Robin Visscher trekt het gebied in met Perry Cornelissen, ecoloog bij Staatsbosbeheer.

Eén van de opvallende dingen die we vorige week in het regeerakkoord konden lezen was hoeveel co2 het nieuwe kabinet wil gaan opslaan ónder de grond. De meeste pogingen om co2 opslag in Nederland van (of in) de grond te krijgen, mislukten tot nu toe.In 2010 strandde een proef met co2 opslag in Barendrecht door protest van bewoners. Drie maanden geleden stopten ook de pogingen om co2 in lege gasvelden onder de Noordzee op te slaan. Toch wil het nieuwe kabinet in 2030 maar liefst 18 megaton co2 opslaan in de grond onder de Noordzee. We praten hierover met professor Krijn de Jong van de Universiteit Utrecht. Hij deed onderzoek naar co2 opslag en gaf in 2010 advies over de situatie in Barendrecht.

Wolken hebben grote invloed op de temperatuur op aarde en dus ook op het klimaat. Maar wat gebeurt er met de wolken als de temperatuur stijgt door broeikasgassen? Komen er juist meer of minder wolken? Twee buitenlandse wetenschappers hebben onlangs een wiskundig model ontwikkeld voor het ontstaan van zogenaamde 'honingraatwolken'. Hoe dat de wetenschap verder helpt, legt Pier Siebesma uit. Hij is hoogleraar atmosfeer, weer en klimaat aan de TU Delft en verbonden aan het KNMI. Hij nam verslaggever Karin Alberts mee naar de meetmast van het KNMI in Cabauw.

Media mogen dan regelmatig over illegale orgaanhandel berichten, eigenlijk weten we er bijzonder weinig over. Wetenschappelijk onderzoek naar het fenomeen is heel moeilijk. Het promotieonderzoek van criminologe Jessica De Jong (Universiteit Utrecht) is daarom erg waardevol. Na veel te netwerken kon ze toegang krijgen tot verschillende buitenlandse strafzaken (zoals in Kosovo, Israël, en Zuid-Afrika) die over illegale orgaanhandel gaan. In haar onderzoek schetst ze onder meer een profiel van de daders, hun mensonterende praktijken, de redenen waarom hun organisaties zo moeilijk te ontmantelen zijn, en waarom de politie het vaak moeilijk heeft om slachtoffers daadwerkelijk als slachtoffers te beschouwen.

Eindelijk weten we hoe goud ontstaat: dat gebeurt tijdens de botsing van zogeheten neutronensterren. Wetenschappers kwamen de botsende hemellichamen op het spoor doordat ze de zwaartekrachtgolven opvingen die de neutronensterren veroorzaakten. Het is een mijlpaal voor de sterrenkunde. En dat krap twee weken nadat de Nobelprijs voor de natuurkunde is toegekend aan de grondleggers van de zwaartekrachtgolfdetectoren.

Kledinglabels blijken vaak verwarrende of misleidende informatie te bieden. Hoewel kleren in de EU vrij worden verhandeld, is Europese regelgeving over de labels van die kleren erg gefragmenteerd. Bovendien is de herkomst van de kleren (made in …) niet altijd waarheidsgetrouw en met de verschillende soorten kledingmaten (S, M, L, XL…) wordt regelmatig gesjoemeld. En binnen de EU bestaan er maar liefst 117 verschillende soorten officiële keurmerken.Radha Jethu-Ramkrishan-Ramsoedh, onderzoeker in het private recht aan de Universiteit Amsterdam, bestudeerde deze praktijken. Volgens haar is het noodzakelijk dat er eenduidige Europese regels komen die de kledinglabels waarheidsgetrouwer te maken.

We weten weer een beetje meer over het ontstaan van het leven op aarde. Die nieuwe kennis is het resultaat van een vijfjarig experiment met oersoep en bliksem van de Technische Universiteit Eindhoven en NEMO in Amsterdam. Verslaggever Jeroen Wielaert sprak erover met Bert Meijer - hoogleraar organische chemie aan de TU Eindhoven - en met Nobelprijswinnaar Ben Feringa.

Het is een onderwerp waar sommige wetenschappers liever over zwijgen. Er is namelijk een gigantisch probleem met de cellen die wetenschappers in labs over de hele wereld gebruiken. Ze experimenteren geregeld met ándere cellen dan ze denken. Dan hebben ze bijvoorbeeld geen kankercellen in handen, maar muizenstaartcellen. En dat maakt de uitkomsten van hun onderzoek minder betrouwbaar. Wetenschappers van de Radboud Universiteit Nijmegen hebben in kaart gebracht hoeveel wetenschappelijke artikelen er over dit soort dubieuze cellen zijn gepubliceerd, en dat blijken er zeker 33.000. Wij praten erover met Willem Halffman, universitair hoofddocent wetenschapssociologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen.