Gutral Gada

Po co to wszystko? 

Po co pracujemy ponad siły, gonimy za kolejnymi celami, porównujemy się z innymi i nieustannie próbujemy być „wystarczający”? Przyglądam się w tym odcinku kulturze produktywności, presji sukcesu i pytaniu, które wielu z nas zadaje sobie w momentach zmęczenia: jaki jest sens tego wszystkiego?

Usłyszysz o pułapkach kultury „wiecznego działania”, FOMO, społecznej gloryfikacji przepracowania oraz o tym, dlaczego nasza wartość nie powinna zależeć wyłącznie od osiągnięć. To odcinek o poczuciu sensu – czym jest, dlaczego ma tak ogromne znaczenie dla zdrowia psychicznego, odporności na stres i jakości życia oraz dlaczego nie da się go znaleźć w gotowej recepturze czy poradniku. Sens nie jest miejscem, do którego docieramy. Jest procesem. Tak, wiem, jak to brzmi, ale… posłuchaj sam_a. 

To jak myślicie, po co to wszystko?

Partnerem odcinka jest @tauron_pe, który sens widzi w zielonej transformacji - z poszanowaniem tradycji, adaptacją do wyzwań współczesności. Sprawdźcie koniecznie nasze wcześniejsze partnerskie odcinki: o adaptacji, solostalgii i lęku przed zmianą. Nie pożałujecie #reklama.

Napiwki za ten odcinek przyjmuję w subach, lajkach i na Patronite ;) 

Montaż: Eugeniusz Karlov

Literatura: 

Akbari, M., Seydavi, M., Palmieri, S., Mansueto, G., Caselli, G., & Spada, M. M. (2021). Fear of missing out (FoMO) and internet use: A comprehensive systematic review and meta-analysis. Journal of Behavioral Addictions, 10(4), 879-900.

Baumeister R. F. (1991). Meanings of Life. New York, NY: Guilford Press.

Corbella, G., Pierobon, A., & Maffoni, M. (2025). What is life worth living for? A systematic review on meaning in life and meaning in work as protective factors for healthcare professionals' wellbeing. Health psychology report, 13(2), 111–132. https://doi.org/10.5114/hpr/199541

Routledge, C., & FioRito, T. A. (2021). Why Meaning in Life Matters for Societal Flourishing. Frontiers in psychology, 11, 601899. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.601899

Trzebinski J., Cabanski M., Czarnecka J. Z. (2020). Reaction to the COVID-19 pandemic: the influence of meaning in life, life satisfaction, and assumptions on world orderliness and positivity. J. Loss Trauma 25, 544–557. 10.1080/15325024.2020.1765098

Yang, Z., Williams, S. D., Beldzik, E., Anakwe, S., Schimmelpfennig, E., & Lewis, L. D. (2025). Attentional failures after sleep deprivation are locked to joint neurovascular, pupil and cerebrospinal fluid flow dynamics. Nature neuroscience, 28(12), 2526–2536. https://doi.org/10.1038/s41593-025-02098-8

Władza – czy każdy jej świadomie pragnie? I co dzieje się z ludźmi, którzy ją mają – czy liderzy mają władzę i kto dziś w zasadzie ją posiada? A może do pewnego stopnia każdy z nas? Czy władza psuje ludzi a może Ci już z lekka nadpsuci ciągną ku władzy. I czym w zasadzie ona jest. Temat, którego najpewniej wielu i wiele z Was się nie spodziewało w podcaście psychoedukacyjnym, ale tak, tak i takiej tematyce przygląda się psychologia. Chociaż, przyznam szczerze, że nie przyglądałam się jej dostatecznie bacznie ja, dlatego do studia zaprosiłam moją i Waszą dzisiejszą gościnię, prof. dr hab. Aleksandrę Cisłak-Wójcik, prorektorka ds. nauki Uniwersytetu SWPS, Związana z Instytutem Psychologii i Centrum Badań nad Relacjami Społecznymi, która władzą zajmuje się od strony naukowej.

Realizacja tego podcastu nie byłaby możliwa gdyby nie wsparcie Patronów i Patronek, bo w dużej mierze to oni trzymają finansową władzę nad produkcją tego podcastu, a są władcami miłościwymi i dobrymi, co doceniam niezwykle szczerze, zatem moi kochani Patroni i Patronki, całusy namiętne ślę w mikrofon wprost do uszu Waszych, a wszystkich zapraszam do wysłuchania tego odcinka.

Montaż: Eugeniusz Karlov

To jak to jest z tymi telefonami?

W tym odcinku dowiesz się:

- czy smartfon jest tak straszny jak go malują?

- ⁠czym jest higiena cyfrowa?

- ⁠co mówią wyniki badań i jak dalekie jest to od medialnej narracji?

Zapraszam do słuchania!

Gość:

dr Maksymilian Bielecki - Psycholog poznawczy, metodolog i statystyk. Współzałożyciel Obserwatorium Praktyk Medialnych oraz Otwartej Pracowni Sztucznej Inteligencji na Uniwersytecie SWPS. Autor kilkudziesięciu publikacji w międzynarodowych czasopismach naukowych z zakresu psychologii poznawczej, psychopatologii i zdrowia somatycznego. W przygotowywanych przez siebie raportach i ekspertyzach łączy perspektywę badań psychologicznych z analizą praktyk technologicznych (m.in. dla Instytutu Badań Edukacyjnych). Ma wieloletnie doświadczenie w planowaniu i realizacji projektów B+R na styku psychologii i nowych technologii. Doświadczony popularyzator nauki i ekspert medialny.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Świat zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, a jedną z kluczowych kompetencji staje się zdolność do adaptacji.

W tym odcinku rozmawiamy o tym:

– czym jest adaptacyjność i jak ją rozumieć w praktyce?

– dlaczego elastyczność psychiczna staje się kluczową umiejętnością?

– jak radzić sobie z niepewnością i dynamicznymi zmianami?

– czy adaptacja oznacza ciągłe dostosowywanie się, czy świadome wybory

Punktem odniesienia są również wyzwania związane ze zmianami klimatu oraz procesem zielonej transformacji, które wpływają na rynek pracy, organizację życia społecznego i nasze codzienne wybory. Jeżeli zerkniecie na poprzednie odcinki, poznacie perspektywę społeczną i perspektywę zdrowia tych przemian. Tym razem zastanawiamy się, jak radzimy sobie z niepewnością i przyspieszającymi zmianami technologicznymi oraz jakie postawy psychologiczne pomagają zachować równowagę w dynamicznej rzeczywistości. Rozmawiamy o tym, czy adaptacja oznacza nieustanne dostosowywanie się do nowych warunków, czy raczej umiejętność świadomego reagowania na zmiany i wybierania rozwiązań zgodnych z wartościami.

[reklama] Do podjęcia tego tematu zainspirowała mnie marka TAURON, która na zieloną transformację patrzy jako proces wymagający właśnie świadomej adaptacji. Bo dziś nie chodzi już tylko o to, żeby nadążać za zmianą, ale żeby umieć na nią reagować w zgodzie ze sobą. W świecie transformacji - także energetycznej - elastyczność to nie opcja, tylko konieczność. A może właśnie szansa?

Na te i wiele innych pytań odpowie Marta Szydłowska, psycholożka, psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, superwizorka.

Dodatkowego komentarza w odcinku udzieliła psycholożka Daria Abramowicz.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Czym jest solastalgia i dlaczego coraz więcej osób jej doświadcza?

To pojęcie opisujące szczególny rodzaj tęsknoty - uczucie straty związane z miejscem, które wciąż istnieje, ale przestało być takie, jakie pamiętamy. W tym odcinku podcastu przyglądamy się temu zjawisku z perspektywy psychologicznej, zwłaszcza w kontekście zmian klimatu i przekształceń środowiska naturalnego.

Rozmawiamy o emocjach, które pojawiają się, gdy zmienia się krajobraz naszego dzieciństwa, gdy znikają znane ekosystemy, a miejsca ważne dla naszej tożsamości ulegają degradacji lub przekształceniu. Solastalgia może być doświadczeniem coraz powszechniejszym w świecie, w którym skutki kryzysu klimatycznego oraz działania związane z zieloną transformacją wpływają na przestrzeń, w której żyjemy.

Zastanawiamy się:

– czym jest solastalgia i skąd się bierze?

– dlaczego relacja z miejscem jest tak ważna dla naszej tożsamości?

– jak zmiany środowiska wpływają na nasze emocje i poczucie zakorzenienia?

– jak radzić sobie z poczuciem straty i budować nowe więzi z miejscem?

Bo czasem największym wyzwaniem nie jest sama zmiana, tylko to, co ona robi z naszym zakorzenieniem.

[reklama] Cieszę się, że partnerem tego odcinka jest TAURON, bo to marka, która rozumie, że zmiana, szczególnie ta związana z transformacją energetyczną i regionami, które od niej zależą, nie dzieje się z dnia na dzień. To proces, który wymaga czasu, uważności i szacunku do tego, co było wcześniej.

O tym rozmawiam dr Magdaleną Budziszewską - naukowo zajmuje się analizą narracji, metodami jakościowymi w psychologii, emocjami, tożsamością i rozwojem w biegu życia. Prowadziła badania m.in. z zakresu psychologii rodzin, tożsamości społecznej, psychologii szkolnej i edukacji ekologicznej. Współzałożycielka inicjatywy UW dla Klimatu. Współredaktorka podręcznika do edukacji klimatycznej: Klimatyczne ABC.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Zmiana jest jednym z najbardziej stałych elementów naszego życia, a jednocześnie jednym z tych, które najczęściej budzą w nas lęk. W tym odcinku podcastu przyglądamy się temu, skąd bierze się obawa przed zmianą i dlaczego nawet wtedy, gdy wiemy, że coś jest dla nas dobre, możemy odczuwać silny opór.

Przyglądamy się psychologicznym mechanizmom stojącym za potrzebą bezpieczeństwa i przewidywalności, a także temu, w jaki sposób nasz umysł próbuje chronić nas przed niepewnością. Rozmawiamy o tym, kiedy lęk przed zmianą pełni funkcję adaptacyjną, a kiedy zaczyna nas ograniczać.

Punktem wyjścia do rozmowy są także przemiany, które zachodzą dziś na poziomie społecznym i środowiskowym – zielona transformacja, zmiany klimatu oraz konieczność modyfikowania stylu życia, pracy i konsumpcji. Dla wielu osób oznacza to nie tylko nowe rozwiązania technologiczne czy gospodarcze, lecz także emocjonalne mierzenie się z niepewnością i utratą dotychczasowej stabilności.

Zastanawiamy się:

– dlaczego zmiana budzi lęk, nawet gdy jest potrzebna

– jak działa nasz mózg w obliczu niepewności

– kiedy opór przed zmianą nas chroni

– jak rozwijać elastyczność psychiczną i lepiej radzić sobie ze zmianą

Gościnią odcinka jest dr Marzena Cypryańska-Nezlek - psycholożka społeczna, pracuje na Wydziale Psychologii Uniwersytetu SWPS, gdzie prowadzi ćwiczenia i wykłady m.in. z psychologii społecznej, metodologii badań i analizy statystycznej oraz społecznej odpowiedzialności biznesu. Kieruje Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych, USWPS. Od wielu lat realizuje badania i publikuje w dziedzinie nauk społecznych. Jej badania dotyczą między innymi jakości życia, zdrowia psychicznego, reakcji emocjonalnych na sytuacje zagrożenia środowiskowe oraz psychologicznych i społecznych skutków negatywnych zmian w środowisku naturalnym. W obszarze jej zainteresowań jest też społeczna odpowiedzialność biznesu i zachowania konsumenckie związane z wyborami proekologicznymi. Jest zaangażowana w tworzenie programów edukacyjnych z zakresu zrównoważonego rozwoju, ochrony przyrody i klimatu. W pracy edukacyjnej i eksperckiej skupia się na zachowaniach proekologicznych, mechanizmach zmiany nawyków oraz determinantach zmiany społecznej. Członkini zespołu badawczego Kind Mind.

A gościnnie dodzwoniła się do nas prof. Katarzyna Siuzdak @science_mission

[reklama] Partnerem odcinka jest TAURON - marka, która doskonale rozumie, że zmiana to nie tylko liczby, technologie i strategie, ale też emocje. Transformacja, niezależnie czy to osobista, czy energetyczna, często wiąże się z niepewnością i poczuciem utraty. TAURON podchodzi do niej świadomie, stawiając na ewolucję zamiast rewolucji. Dbając o to, by to, co nowe, wyrastało z szacunku do tego, co było wcześniej. I właśnie o takim oswajaniu zmiany dziś rozmawiamy.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Czy AI zastąpi psychologów? Po co komu taki terapeuta, skoro AI odpowie zawsze wtedy kiedy tego potrzebujesz i najczęściej powie to, co chcesz usłyszeć? Może mamy jeszcze czas na tym rynku pracy? A może to pora aby zastanowić się czy nowe technologie mogą wspomóc terapię i w jaki sposób? O e-zdrowiu porozmawiam dzisiaj z moją i Waszą gościnią, doktor habilitowaną Eweliną Smoktunowicz, profesorą Uniwersytetu SWPS.

Za możliwość realizacji i dystrybucji podcastu dziękuję ogromnie Patronom i Patronkom, you the best :*

Gościni:

dr. hab. Ewelina (Nina) Smoktunowicz, profesorka Uniwersytetu SWPS, psycholożka, ekspertka w dziedzinie e-zdrowia i interwencji internetowych. Zajmuje się projektowaniem oraz testowaniem skuteczności interwencji internetowych służących poprawie zdrowia psychicznego i dobrostanu różnych grup użytkowników. Kieruje StresLabem: Centrum Badań nad Stresem oraz specjalnością E-zdrowie: Interwencje Internetowe. Pełni funkcję liderki polskiego zespołu w europejskim projekcie SMILE, który ma wspierać dobrostan młodzieży i młodych dorosłych w Europie. Jest laureatką stypendium Ministra Nauki dla wybitnych młodych naukowców, Programu im. Mieczysława Bekkera finansowanego przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej oraz zdobywczynią grantów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Komisję Europejską.

📸 @opowiedziane_swiatlem

Montaż: Eugeniusz Karlov

Czym jest świadomość? W jaki sposób się ją mierzy?

O tym opowiada dr hab. Michał Bola, @nauka.nie.boli

Jest mięsiście i po naukowemu 🧠

Za możliwość realizacji i dystrybucji podcastu dziękuję Patronom i Patronkom :)

Gość:

dr hab. Michał Bola - Obronił doktorat na Uniwersytecie w Magdeburgu w 2015 roku, a w 2021 roku uzyskał habilitację w Instytucie Biologii Doświadczalnej PAN. Od 2023 roku pracuje w Centrum Badań Mózgu UJ, gdzie prowadzi badania w obszarze neurokognitywistyki, w szczególności dotyczące mechanizmów percepcji wzrokowej, uwagi i świadomości percepcyjnej. Prowadzi także projekt dotyczący substancji psychodelicznych. Laureat stypendium FNP Start i Stypendium dla Wybitnych Młodych Naukowców MNiE.

Montaż: Eugeniusz Karlov

Jest kultowa scena w filmie Lejdis, w której bohaterka mówi że empatia to taka zupa z Azji, a ja sobie myślę, że w popkulturze stała się niestrawnym wywarem sto razy przemielonym przez ledwo drożne trzewia i zdarza się, że rozumiemy ją mylnie. Więc na warsztat dzisiaj bierzemy umiłowane, odmieniane przez przypadki słowo EMPATIA.

Wielkie i gromkie brawa dla Patronów i Patronek, bo to właśnie oni ten odcinek wyprodukowali. Za ich ciężko zarobione pieniądze powstał ten podcast ku uciesze, mam nadzieję, wszystkich słuchających, zróbcie proszę hałas w komentarzach i subach oraz wszelkich formach wirtualnej sympatii (nie mylić z empatią - posłuchajcie, zrozumiecie ;) )

Montaż: Eugeniusz Karlov

LITERATURA:

Cuff, B. M. P., Brown, S. J., Taylor, L., & Howat, D. J. (2016). Empathy: A Review of the Concept. Emotion Review, 8(2), 144-153.

Elliott, R., Bohart, A. C., Watson, J. C., & Greenberg, L. S. (2011). Empathy. Psychotherapy, 48(1), 43–49. https://doi.org/10.1037/a0022187

Humphrey, R. H. (2013). The benefits of emotional intelligence and empathy to entrepreneurship. Entrepreneurship Research Journal, 3(3), 287-294.

McDonald, E. M., Tobin, K. E., Cooper, A. M., & Tully, E. C. (2026). A Systematic Review and Meta‐Analysis of Social Media Use and Empathy in Adolescence. Journal of Adolescence.

Mossner, C., & Walter, S. (2024). Shaping Social Media Minds: Scaffolding Empathy in Digitally Mediated Interactions?. Topoi, 43(3), 645-658.

Rumble, A. C., Van Lange, P. A., & Parks, C. D. (2010). The benefits of empathy: When empathy may sustain cooperation in social dilemmas. European Journal of Social Psychology, 40(5), 856-866.

Ian Curtis i zespół One Division śpiewali, że “Love will tear us apart again”, a ja myślę, że  gdybym ja zakładała nagle jakiś zespół, A UPRZEDZAM - nie zamierzam, to zrobiłabym remake, że LIFE will tear us apart again. Bo życie czasem ludzi i zmienia i rozdziela. Zmieniamy się my i nasze relacje. Czasami nadając im nową dynamikę, a czasami zamykając pewne etapy, znajomości i związki.

Bo w tej filmowej reprezentacji relacji, ludzie robią różne rzeczy z MIŁOŚCI i to ta miłość ich rozdziela - zdradą, czy takim poczuciem, że ja z tej miłości właśnie podejmuję rozszarpujące serce decyzje, czasem się samopoświęcając, czasami ratując partnera z opresji i są happy endy a czasem ich nie ma. 

A ja myślę, że mniej filmowo czasami rozchodzą nam się relacji bliskie, nie tylko romantyczne.

O tym dlaczego życie rozdziela, jakie znaczenie mają w tym inwestycje i jakość otaczających nas alternatyw, posłuchacie w tym odcinku z kategorii DO POMYŚLENIA . Za możliwość jego realizacji i dystrybucji kłaniam się w pas Patronom i Patronkom :)

Montaż: Eugeniusz Karlov

Literatura:

Le, B., Dove, N. L., Agnew, C. R., Korn, M. S., & Mutso, A. A. (2010). Predicting nonmarital romantic relationship dissolution: A meta-analytic synthesis. Personal Relationships, 17(3), 377–390. https://doi.org/10.1111/j.1475-6811.2010.01285.x

Rusbult, C. E. (1980). Commitment and satisfaction in romantic associations: A test of the investment model. Journal of experimental social psychology, 16(2), 172-186.