Luangpor Paisal Visalo‘s Podcast (ธรรมะ จาก หลวงพ่อไพศาล วิสาโล)

25 ส.ค. 65 - ทำดีแต่ไม่ยึดมั่น : ถ้าเราจะประพฤติธรรมปฏิบัติให้ถูกต้อง จะต้องใส่ใจตรงนี้ด้วย ก็คือว่าไม่ประพฤติด้วยความยึดมั่นถือมั่น จะทำอย่างนี้ได้ต้องมีสติและปัญญา เช่นแม่ชีเห็นหญิงสาวยืนกินน้ำ โกรธ แต่ว่ามีสติรู้ทันความโกรธ แล้วก็รู้ เห็นว่ามันเรื่องแค่นี้เอง พูดแนะนำเบาๆ ก็ได้ ไม่ต้องทุบหลัง

หรือว่าจะอาวาสกำลังแสดงธรรม แล้วเห็นโยมไม่ปิดโทรศัพท์ โทรศัพท์มันดังขึ้นมาแทรกการแสดงธรรม โมโห ก็มีสติเห็นว่าเราไปยึดมั่นถือมั่นกับระเบียบมากไป แทนที่จะโกรธ แทนที่จะด่าว่า ก็อาจจะพูดแนะนำเขาดีๆ อาจจะปล่อยไปก่อน เราก็แสดงธรรมไป มีสติระหว่างที่แสดงธรรม ถือว่าเสียงโทรศัพท์นี่มันมาฝึกสติของเรา เราสอนสติให้เขา แล้วเราก็ฝึกสติของตัวเราไปด้วย แต่ว่าพอแสดงธรรมเสร็จ ก็อาจจะพูดแนะนำ เตือนว่าระเบียบของวัดเป็นอย่างไร อย่างนี้ก็เรียกว่าทำโดยไม่ยึดมั่นถือมั่นในความถูกต้อง

 

ต้องมีสติถึงจะเห็น รู้ทันว่ากำลังยึดมั่นถือมั่นในสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นรูปธรรมหรือนามธรรม ต้องรู้จักใคร่ครวญด้วย คือมีปัญญา ถึงจะเห็นว่าอันนี้เรากำลังยึดมั่นถือมั่นมากไปแล้ว แทนที่จะใช้ธรรมให้เป็นประโยชน์ กลับไปแบกมันเอาไว้แล้วกลายเป็นโทษ มีการแบ่งเขาแบ่งเรา ทำให้เห็นคนที่เขาคิดต่างกับเรา ปฏิบัติต่างกับเราเป็นศัตรูหรือเป็นคนไม่ดี เป็นคนที่ไม่ได้เรื่อง อันนี้ก็ต้องมีสติมีปัญญาไตร่ตรองด้วย

24 ส.ค. 65 - ธรรมต้องทำให้ถูก : สมาธิเป็นสิ่งที่ดี แต่ถ้าทำไม่เป็นอย่าทำ เพราะบางคนทำแล้วคลุ้มคลั่งขึ้นมา บางทีบ้าเลยก็มี หรือบางทีก็ตาค้าง เพราะว่าทำหนักไป ทำผิดวางใจผิด แล้วก็ไม่รู้ตัว ยังทำไปอีก ดื้อรั้น ก็เลยเกิดผลเสีย เกิดคลุ้มคลั่งขึ้นมา แล้วไปโทษว่าทำสมาธิไม่ดี อันนี้ไม่ใช่แต่เป็นเพราะทำไม่ถูก

แม้ธรรมะเป็นสิ่งที่ดี ก็ต้องประพฤติหรือปฏิบัติให้ถูก และการปฏิบัติให้ถูก ท่านเรียกรวมๆ ว่าปฏิบัติสมควรแก่ธรรม เราก็เอามาสอบสวน มาตรวจตรา พิจารณาตัวเราเองว่าการปฏิบัติของเรานั้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของทาน ศีล ภาวนา มันสมควรแก่ธรรมหรือมันถูกไหม ถ้าเราปฏิบัติถูกหรือว่าปฏิบัติดี มันก็เกิดสุขอย่างที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า “ธรรมที่ประพฤติดีแล้วย่อมนำสุขมาให้

23 ส.ค. 65 - ไม่มีความตาย ไม่มีใครตาย : ถ้าเราเข้าใจเรื่องอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา ความผันผวนแปรปรวนของสังขาร ของสรรพสิ่ง ของสิ่งที่เราสำคัญมั่นหมายว่าเป็นครูบาอาจารย์ เป็นพ่อเป็นแม่ เป็นคนรัก ก็จะไม่สร้างความทุกข์ให้กับเรา

เราก็จะอยู่กับความผันผวนแปรปรวนได้ โดยที่ไม่มีความสำคัญมั่นหมายว่าเป็นเราด้วยซ้ำ ถึงเวลาตัวเองป่วย ถึงเวลาเจ็บก็ไม่มีใครเจ็บ ไม่มีใครป่วย มีแต่ความทุกข์ แต่ไม่มีผู้ทุกข์ ถึงเวลาที่หมดลมเรียกว่าความตาย อย่างมากก็มีแต่ความตาย แต่ไม่มีผู้ตาย เพราะฉะนั้นความตายเลยไม่ใช่เรื่องที่น่ากลัว และเราก็จะอยู่กับโลกที่เป็นอนิจจัง โลกที่เป็นทุกข์ขังและอนัตตาได้ด้วยใจที่ไม่ทุกข์ ด้วยใจที่เป็นปกติ

23 ส.ค. - เห็นให้เป็นก็ไม่เป็นทุกข์ : ต้องเห็นให้เป็นอย่าไปดูแคลนการเห็น ปฏิบัติมามากๆไม่ได้แปลว่าเห็นถูกวิธี คนจำนวนมากนั้นเห็นไม่เป็น มันจึงเข้าไปเป็นแทน แต่ถ้าเห็นเป็น มันก็ไม่เข้าไปเป็น มีความทุกข์ตามประสาสังขาร แต่ว่ามันไม่มีผู้ทุกข์แล้ว อันนี้เรียกว่าออกจากทุกข์ได้

เพราะฉะนั้น ก็ขอให้เรายังคงทำความเพียรต่อไป สร้างความมั่นใจว่าเราทำได้ กล้าสู้สิ่งยาก เพราะเราเป็นศิษย์มีครู ศิษย์มีครูก็ต้องกล้าสู้ทุกข์ กล้าสู้ความยากลำบาก แต่ก็อย่าลืมวิชา เห็นให้ถูกเห็นให้เป็น และเมื่อนั้นแหละเมื่อเห็นทุกข์ก็จะพ้นทุกข์ได้ในที่สุด

22 ส.ค. 65 - บูชาครูให้เข้าถึงธรรม : ไม่เป็นอะไรกับอะไร ไม่ว่าจะเป็นสิ่งภายนอก รูป รส กลิ่น เสียง สัมผัส ทรัพย์สิน เงินทอง ผู้คน หรือว่าอารมณ์ภายใน ไม่เป็นเจ้าของสิ่งใด แล้วก็ไม่เป็นปฏิปักษ์กับสิ่งใด มันเป็นภาวะอิสระอย่างแท้จริง ซึ่งถ้าเราเข้าถึงภาวะเช่นนั้น ก็เหมือนกับว่าเราได้เห็นหลวงพ่ออย่างแท้จริง ได้เห็นสภาวะธรรม หรือได้เข้าถึงสภาวะที่เป็นแก่นแท้ของท่าน  มันจะไม่ใช่เป็นการเห็นด้วยตา แต่เป็นการสัมผัสด้วยใจ 

ซึ่งก็จะทำให้เราตระหนักว่า แท้จริงหลวงพ่อท่านก็ไม่ได้อยู่ที่ไหน แล้วก็ยังอยู่กับเราเสมอ แล้วก็ไม่ได้อยู่เฉพาะเวลาที่เราระลึกถึงหรือคิดถึงท่าน แต่ว่าท่านอยู่กับเราตลอดเวลา ตรงนี้แหละที่มันจะเป็นอานิสงส์ของการบูชาคุณด้วยการปฏิบัติ มันเป็นการบูชาคุณอย่างแท้จริง ที่จะทำให้เรามีที่พึ่งที่แท้ เพราะครูบาอาจารย์ก็จะอยู่กับเราตลอดเวลา จะเรียกว่าช่วยปกปักรักษาเราก็ได้ ผ่านความรู้สึกตัว ผ่านสติ ผ่านปัญญา ที่เข้าใจสัจธรรมความจริงของรูปธรรมนามธรรม 

ตรงนี้แหละนะ คือรางวัลของการบูชาคุณครูบาอาจารย์ ด้วยการปฏิบัติ ซึ่งเป็นสิ่งที่เราควรหมั่นทำอยู่เสมอ แม้ว่าจะลำบากเพียงใด แต่ก็อย่างที่บอก ถ้าเราวางใจให้ถูก อุปสรรคหรือว่านิวรณ์ต่างๆ มันก็ไม่ใช่เป็นสิ่งที่เลวร้ายอะไร มันมาเพื่อให้เราเรียนรู้มัน มาเพื่อสอนเรา เพื่อให้เราได้เข้าถึงครูบาอาจารย์อย่างแท้จริง

18 ส.ค. 65 - อยู่ที่ไหนใจก็สงบได้ : สงบนี่ไม่ได้แปลว่าไม่รับรู้ หรือไม่มีเสียงอะไรเลย สงบสามารถเกิดขึ้นได้จากการที่รู้ทันความคิด หรืออารมณ์ที่เกิดขึ้น หรือรู้ทันเสียงที่มากระทบก็ได้ รวมทั้งภาพที่เห็น ถ้าฝึกตรงนี้หรือปฏิบัติตรงนี้ให้ถูก สิ่งที่เกิดขึ้นข้างนอกรอบตัวก็กลายเป็นแบบฝึกหัด ไม่ใช่อุปสรรคขัดขวาง อันนี้คือสิ่งที่ผู้ปฏิบัติไม่ว่าใหม่หรือเก่าควรจะระลึก 

แล้วก็ควรจะฝึกหัดให้แคล่วคล่องว่องไว แล้วเราจะพบว่าการปฏิบัติ หรือการภาวนา การทำกรรมฐานสามารถทำได้ทุกที่ และต่อไปจะกลายเป็นเรื่องง่ายมากขึ้น เพราะมันไม่เรียกร้องโน่นเรียกร้องนี่ ทำได้ทุกที่ ทำได้ทุกเวลา

11 ส.ค 65 - รู้กายให้ไว รู้ใจให้เร็ว : สติเป็นตัวช่วยดึงจิตให้หลุดจากอารมณ์ มาอยู่กับเนื้อกับตัว พอจิตอยู่กับเนื้อกับตัว มันก็รู้สึกตัว พอรู้สึกตัว มันก็รู้สึกถึงการเคลื่อนไหวของกาย ทีแรกก็รู้สึกตัวก่อน จึงรู้สึกถึงการเคลื่อนไหวของกาย ต่อไปทำไปๆ ความรู้สึกที่กายนี่แหละ มันจะไปสะกิดใจที่เผลอ ให้กลับมารู้สึกตัว อย่างเช่นเวลาใจลอยคิดโน่นคิดนี่เพลิน ขณะที่เดินจงกรม ขณะที่สร้างจังหวะ ถึงจุดหนึ่งมันจะรู้สึกว่ากายเคลื่อนไหว รู้สึกว่า มือขยับเท้าเขยื้อน ความรู้สึกตรงนี้แหละที่มันจะไปสะกิดใจที่เผลอ ให้กลับมารู้เนื้อรู้ตัว

10 ส.ค. 65 - สติไว ใจสงบ : แต่พอเจอสิ่งกระทบใจ ไม่ถูกใจ ก็หัวเสียทันที  นักปฏิบัติธรรมหลายคนเป็นเช่นนี้  นั่นเป็นเพราะเอาจิตใจไปผูกติดกับสิ่งภายนอก เช่น สถานที่ หรือสภาพแวดล้อมที่ราบรื่น   พอเจอพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม หรือเจอสิ่งที่ไม่ถูกใจ ใจที่สงบก็กระเจิงทันที  อันที่จริงถ้าหากเขามีสติ รู้ทันอารมณ์ของตนอย่างรวดเร็วฉับไว ความโกรธก็ไม่สามารถเล่นงานจิตใจจนถึงกับระเบิดออกมาอย่างนั้น   สติไม่เพียงช่วยให้เห็นความโกรธที่กำลังพลุ่งพล่านในใจ หากมีสติที่ไว ก็จะรู้ทันตั้งแต่ตอนที่มีประกายความไม่พอใจเกิดขึ้น  แค่รู้ทันเท่านั้นมันก็จะสงบลงไป

9 ส.ค. 65 - ใช้อัตตา อย่าให้อัตตาใช้เรา : อัตตาที่พองโตเพราะปรนเปรอตนอยู่ตลอดเวลา เป็นที่มาแห่งความทุกข์ของผู้คน และผลักดันให้ผู้คนดิ้นรนแสวงหาความสุขไม่หยุดหย่อน แต่ก็ไม่เคยพบสุขที่แท้เสียที เพราะธรรมชาติของอัตตาหรือความเห็นแก่ตัวนั้น ไม่เคยรู้จักคำว่าพอ แต่เมื่อใดที่เรานึกถึงคนอื่น ปรารถนาให้เพื่อนมนุษย์มีความสุข และช่วยเหลือเกื้อกูลให้เขาคลายทุกข์ เราจะพบความสุขภายในทันที การนึกถึงความทุกข์ของผู้อื่น ทำให้ความทุกข์ของเราเล็กลงไปถนัดใจ ขณะเดียวกันการมีน้ำใจไมตรีต่อเพื่อนมนุษย์ กลับทำให้หัวใจเราใหญ่ขึ้น อัตตาเล็กลง จึงมีที่ว่างมากขึ้นสำหรับเปิดรับความสุข

8 ส.ค. 65 - รับรู้อย่างไรใจไม่ทุกข์ : คนเรามักจะโยงสิ่งต่างๆ ไม่ได้เห็นอย่างที่มันเป็น พอไปโยงแล้วเกิดความเศร้า เกิดความสุข เกิดความเพลิดเพลิน ฉะนั้นถ้าเรารู้เท่าทัน มันก็ทำให้เราไม่ไปโยงสิ่งที่รับรู้มา ไปสู่เหตุการณ์ที่ทำให้เราเศร้าโศกเสียใจ หรือเกิดความเกิดโกรธแค้น พอเห็นบางคนหน้าตา การแต่งกาย มันพาให้เรานึกถึงคนที่เราเกลียด คนที่เขาทำร้ายเรา ก็เลยพลอยเกลียดคนนั้นไปด้วย ทั้งที่เพิ่งรู้จักกัน การที่เราโยงสิ่งต่างๆ โดยไม่ทันรู้ตัว ก็ทำให้นำพาไปสู่ความทุกข์ได้

แต่ถ้าเราโยงเป็น มันก็มีประโยชน์ อย่างพระอรหันต์บางท่าน ท่านพิจารณาธรรมจากดอกบัว เห็นดอกบัวค่อยๆ ร่วง ค่อยๆ โรย หลังจากเวลาผ่านไป ท่านก็ถึงกับบรรลุธรรมได้เลย เพราะว่าดอกบัวนี่พอท่านเห็นแล้วท่านก็โยงไปถึงสังขาร สังขารของใคร สังขารตัวเอง มันไม่เที่ยง ดอกบัวมันก็ไม่เที่ยง มันร่วงโรยก็ไม่ต่างจากสังขารของเรา พอเรารู้จักโยงแบบนี้ มันเกิดธรรมเห็นธรรมขึ้นมาได้

 

เราอาจจะปฏิเสธการเชื่อมโยงสิ่งที่เราเห็นกับเหตุการณ์อื่นไม่ได้ แต่ถ้าเรารู้จักโยงให้เป็น เชื่อมโยงสิ่งที่เห็น ไม่ว่ารับรู้ทางตา ได้ยินทางหู ไปสู่ธรรมะ ไปสู่ความไม่เที่ยง หรือไปสู่จิตใจของเรา เห็นว่าสิ่งที่เป็น สิ่งที่เห็น มันก็สะท้อนถึงความเป็นจริงในจิตใจของเรา มันก็ทำให้เกิดปัญญา ทำให้เกิดการวางจิตวางใจต่อสิ่งต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง อันนี้ก็เรียกว่ารู้จักมีโยนิโสมนสิการ

 

ฉะนั้นถ้าเรามีสติก็ดี ก็ช่วยทำให้เราสามารถจะรับรู้สิ่งต่างๆ โดยที่ไม่ปรุงแต่ง หรืออย่างน้อยก็รู้ทันความปรุงแต่ง รวมทั้งเวลาเราโยง เห็นอะไรแล้วโยงไปสู่สิ่งใดก็ตาม ถ้าเรามีสติ ก็จะไม่โยงไปสู่สิ่งที่ทำให้เกิดความเศร้าหมอง จิตเป็นอกุศล แต่จะรู้จักเชื่อมโยงมาสู่การทำให้ใจเกิดปัญญา เกิดความรู้สึกนึกคิดที่เป็นกุศลขึ้นมา นี่คือสิ่งที่จะช่วยทำให้เราได้เข้าใจธรรม เห็นธรรมได้มากขึ้น หรืออย่างน้อยก็ทำให้ใจเราเป็นกุศล