Opium

Jan Mom spreekt Peter van den Berg over zijn boek 'De schilders van Egmond'.

Vanaf het moment dat schilders Egmond begonnen te bezoeken is het vissersdorp onophoudelijk in verf en foto gevangen. En niet door de minsten. Cornelis Buys, Karel van Mander, Jacob van Ruisdeal en Willem Kool maakten zeegezichten waar de Egmondse wind doorheen waaide. Tegenwoordig hangen hun werken in musea over de hele wereld. George Hitchcock en Gari Melchers maakten Egmond tot een internationale kunstkolonie. Ook ontstond The Art Summer School, die zomers door kunstschilders uit heel Europa en Amerika werd bezocht. Daaruit ontstond de Egmondse School, een stijl van schilderen die van 1890 tot en met 1905 in Egmond bestond. Bijna vierhonderd jaar aan spectaculaire schilderijen leverde Egmond op. De Schilders van Egmond bewijst waarom de kolonie zich terecht met weerhaken in de kunstgeschiedenis bevind.

Annemieke Bosman spreekt schrijver Peter Delpeut over zijn boek 'Het vergeten kwaad'.

Peter Delpeut duikt in het verleden van Jonas Mekas in ‘Het vergeten kwaad’. Al jarenlang heeft Delpeut op grijpafstand naast zijn bureau Mekas’ ‘Movie Journal’ staan. Sinds zijn studententijd is hij een groot bewonderaar van de Litouws-Amerikaanse cineast. Totdat hij in juni 2018 werd opgeschrikt door een artikel in ‘The New York Review of Books’. Historicus Michael Casper beweerde dat Mekas bepaalde gebeurtenissen in het Litouwen van de Tweede Wereldoorlog bewust is vergeten of verkeerd heeft voorgesteld. Van de ene dag op de andere werd Mekas de zoveelste gevallen engel in een lange rij van culturele beroemdheden die door hun ‘oorlogsverleden’ werden achtervolgd. Het overkwam Günter Grass, Paul de Man, Emil Nolde en in Nederland de dichter Lucebert. Wat te doen? Het artikel voor waar aannemen en overgaan tot de orde van de dag? Of de beschuldigingen terzijde schuiven – een al even gemakkelijke vluchtweg. Delpeut koos voor onderzoek. Een onderzoek dat resulteerde in een persoonlijk essay over geschiedschrijving versus individuele herinnering waarin hij Mekas, Casper noch zichzelf heeft willen ontzien.

Annemieke Bosman spreekt dichter Thomas Möhlmann over zijn dichtbundel 'Dankbaar lichaam. Een liefdesverhaal in gedichten'.

In de poëzie van Thomas Möhlmann komt af en toe een personage langs dat naar de naam Momo luistert. Momo was stationswachter, minderjarige hotelreceptionist, soms meer jongen, soms meer meisje.
In Dankbaar lichaam is Momo terechtgekomen in een kleine, hechte gemeenschap. De bundel vertelt over de liefde die zich tussen hem en een dorpsdochter ontvouwt, inclusief de dramatische gevolgen voor hem, haar, haar vader en de hele gemeenschap. Het verhaal wordt gedeeltelijk door omstanders en betrokkenen, en grotendeels door de twee geliefden verteld.
Elk afzonderlijk gedicht is een korrel in de caleidoscoop die zicht geeft op de grootste waarheid waartoe de menselijke soort in staat blijkt: liefde overwint alles, zelfs als niet iedereen het overleeft.

Jan Mom spreekt regisseur Jaap van Eyck en biograaf Frits Zwart over hun documentaire 'De lijst van Mengelberg'.

Concertgebouw-dirigent Willem Mengelberg werd na de Tweede Wereldoorlog zwaar gestraft voor zijn nazisympathieën. Hij werd weggezet als collaborateur en landverrader. Nu blijkt echter dat hij actief betrokken is geweest bij het redden van tientallen Joden. De wereldberoemde dirigent schreef in de eerste jaren van de oorlog tientallen brieven aan de nazi-autoriteiten waarin hij succesvol pleitte om Joden niet op transport te zetten. Mengelberg heeft zich voor 48 mensen heeft ingezet, daarvan hebben 34 Joden de oorlog overleefd.

Jan Mom spreekt schrijver en journalist Martin Hendriksma over zijn boek 'Aan zee. Een kroniek van de kust'.

Van al onze landschappen houden we het meest van de kust. Het strand vormt een laatste plek waar jong en oud, arm en rijk elkaar tegen het lijf lopen. Martin Hendriksma schetst hoe een onherbergzame zandwoestijn, voortdurend bedreigd door het water, kon uitgroeien tot favoriet oord van ontspanning. Lotgevallen van kleurrijke kustbewoners en historische gebeurtenissen smeedt hij aaneen tot een keten van zilte verhalen, die zich uitstrekt van Cadzand tot Rottumeroog.
Aan zee is een royaal geïllustreerde kroniek van vijfhonderd jaar kustbeleving. Van watervloed, slavernij, armoede en oorlog, maar ook van vrijheid en zorgeloos geluk. Gedreven vanuit de vraag: hoe houden we onze kwetsbare, soms overvolle ‘gouden rand’ in de toekomst leefbaar?

Andrea van Pol spreekt het muzikale cabaretduo Maartje en Kine over hun documentaire 'Maartje en Kine buigen niet'.

Maartje en Kine hebben een geheel eigen manier gevonden om de coronacrisis te lijf te gaan. Het muzikale cabaretduo stapt in hun busje, rijdt naar een blokhut in Noorwegen en schrijft een compleet nieuw theaterprogramma. Een wild plan om “uit het artistieke ravijn” te kruipen. Gemakkelijk was het niet, zoals blijkt uit deze documentaire.

Annemieke Bosman spreekt filmmaker en producent Ike Bertels over haar documentaire 'Desert Paradise'.

Een welvarend en gelukkig diamantstadje in het zuiden van Namibië wordt gedwongen na te denken over zijn toekomst nu de mijnen zijn leeggehaald. Zijn de achterblijvers in staat het stadje op een nieuw spoor te zetten? Desert Paradise is een observerende documentaire, die de bewoners en het adembenemende landschap hun eigen verhaal laat vertellen.

Annemieke Bosman spreekt schrijver Nico Dros over zijn boek 'Willem die Madoc maakte'.

Na een storm in het jaar 1196 halen kustvissers een kleuter uit de branding. Die blijkt de enige overlevende van een schipbreuk te zijn. De jongen, vermoedelijk een koningskind, brengt zijn jeugdjaren door in een klooster nabij Brugge. Dat ontvlucht hij om zijn familie terug te vinden. Onder de naam Madoc leidt hij een leven als ridder en vecht duels op leven en dood uit, een leven waarin liefde evengoed een hoofdrol speelt. Jarenlang is hij de rechterhand van de legendarische graaf Hincmar. In Parijs ontpopt hij zich tot agnost, vrijdenker en schrijver. Maar als de Inquisitie actief wordt krijgen de ketterjagers ook Madoc in het vizier. In 2017 ontdekt een Vlaamse mediëvist een verzamelhandschrift uit de dertiende eeuw. Hij raakt ervan overtuigd dat dit eigenhandig werd geschreven door Willem, dichter van het fameuze Van den Vos Reynaerde en het mysterieuze boek Madoc. Hoe houden deze teksten verband met het levensverhaal van de veelzijdige middeleeuwse schrijver?

Het thema eenzaamheid laat niemand onberoerd. Joris van Casteren is er, misschien omdat hij als baby wekenlang in een couveuse lag, afgescheiden van enig menselijk contact, door gefascineerd: in al zijn boeken komt het thema in verschillende gedaanten aan de orde. In 2018 trad hij aan als coördinator van de stichting De Eenzame Uitvaart, die overledenen zonder familie of sociaal netwerk een bijzonder saluut brengt met een persoonlijk gedicht. De wereld van eenzame mensen, die normaal volstrekt onzichtbaar is, ging hiermee voor hem open. In Eenzaamheid biedt Van Casteren een uniek inkijkje in zijn grote fascinatie, die in deze tijden van corona nog pregnanter is geworden. In een combinatie van wonderlijke anekdotes en maatschappelijke en literaire bespiegelingen belicht hij het raadselachtige verschijnsel eenzaamheid van verschillende kanten. Daarnaast is het ook een persoonlijk relaas over de liefde voor een celliste uit Philadelphia die een einde maakte aan zijn eigen eenzaamheid.

Jan Mom spreekt journalist en kunstredacteur Arjen Ribbens en schrijver en journalist Pieter van Os over hun boek 'Tussen kunst en cash'.

De opmerkelijke waardestijging van de allerduurste kunst heeft de groeiende groep mondiaal opererende miljardairs een nieuw beleggingsvehikel verschaft, een alternatief voor goud, aandelen en bitcoins. De keerzijde is helder: hoe meer geld in de kunstwereld omgaat, hoe vaker lelijkheid de schoonheid verdringt.

Aan de hand van dertien spelers uit de kunstwereld laten de journalisten Pieter van Os en Arjen Ribbens zien hoe het patina van artistiek heldendom onder druk van het grote geld ook in Nederland een vrijbrief vormt voor schimmige deals, smoezelig gedrag en soms ronduit bedrog.