Opium

De Johannes Vermeerprijs 2024 is toegekend aan illustrator en kinderboekenschrijver Marit Törnqvist. Törnqvist ontvangt de prijs vanwege haar artistieke vermogen om universele emoties in taal en tekeningen te verbeelden, en dicht bij de belevingswereld van de lezer te brengen. De toewijding waarmee Törnqvist in haar oeuvre een veilige ruimte creëert voor uiteenlopende grote thema’s, en ieders perspectief met pen en penseel verwelkomt en omarmt, is van grote verdiepende waarde voor jong en oud. De Nederlandse staatsprijs voor de kunsten, ingesteld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, wordt op maandag 4 november 2024 in de Nieuwe Kerk in Den Haag uitgereikt door Eppo Bruins, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Annemieke Bosman gaat met Marit in gesprek.

Brecht van Hulten praat met regisseur Patrick Raats en scenarist Karen van Holst Pellekaan over de animatiefilm Victor Vleermuis, die zij maakten.

Victor Vleermuis is klein en lijkt op het eerste gezicht niet zo dapper. Hij worstelt met een, zeker voor vleermuizen, groot probleem: hij is bang in het donker. Zijn grote broers vinden hem maar vreemd. Ze snappen niks van zijn gevoeligheid en al helemaal niets van het feit dat hij graag zingt. Zingen is namelijk voor vogels en dat zijn hun gezworen vijanden. Alles verandert als hij op een dag verliefd wordt op de tropische zangvogel Sherida. Victor zal al zijn moed moeten verzamelen om haar liefde voor zich te winnen én te gaan staan voor wie hij is.

Annemieke Bosman praat met filmmaker en schrijver Carine Bijlsma over haar boek De Vondel.

In dit boek richt Bijlsma, dochter van violiste Vera Beths en cellist Anner Bijlsma, haar blik op het muzikantengezin waarin ze opgroeide. Haar verhalen spelen zich af in en rondom haar ouderlijk huis, dat regelmatig werd bezocht door smaakmakers uit de Nederlandse kunstwereld, zoals dirigent Reinbert de Leeuw, actrice Katja Herbers en schrijver Maarten Biesheuvel.

In 1985 koopt een muzikantengezin — bestaande uit een cellist, een violiste en hun peuter — een oude huishoudschool. Vroeger woonden er heel veel meisjes in dat gebouw, dat maar liefst dertien keukens, twaalf wasbakjes, zes douches en twaalf wc's telde. Een groot huis dus, met genoeg ruimte voor het hele muzikantengezin, inclusief de twee oudere kinderen uit eerdere relaties. De cellist en de violiste begonnen langzaam hun leven op te bouwen in het huis, dat ze 'De Vondel' noemden. Dit boek staat vol verhalen over een huis dat leeg begon, maar zich steeds meer vulde met markante karakters en onverwachte situaties.

Er ontvouwt zich een bont palet van een avontuurlijke jeugd, waarin niets te gek was en alles mogelijk leek, zo ver als je fantasie kon reiken. De violiste, de cellist, de middelste zus, de oudste broer, de pianist, de vrolijke schrijver, de oppas, Opa Viool, de frêle tante, de moeder van de oudste broer, de broer van de cellist, de vioolbouwer, de gast van de vioolbouwer en de leerling spelen allemaal een belangrijke rol in deze verhalen.

Carine Bijlsma is documentairemaker en fotograaf. Ze werkt zowel in Amsterdam als in New York waar ze spraakmakende documentaires maakt over artiesten in de muziek en de kunsten.

Annemieke Bosman in gesprek met Charlotte Vermeulen, emeritus ARTIS-bioloog.

Charlotte Vermeulen werkte meer dan 30 jaar als huisbioloog voor ARTIS en deed onderzoek naar seksueel divers gedrag in de natuur. In ARTIS gaf ze hier eerder met succes lezingen, trainingen en rondleidingen over aan publiek. Nu maakt ze voor het eerst de stap naar het theater, in een tournee door heel Nederland. In het theatercollege Seksuele diversiteit in het dierenrijk laat Vermeulen – gewapend met een schat aan kennis – zien hoe wij ons als mensen kunnen laten inspireren door de natuur.

In het dierenrijk komen verschillende seksuele voorkeuren voor, geslachtsveranderingen en het juist niet hebben van seks. Zo is homoseksueel gedrag al onder 1.500 soorten vogels en zoogdieren waargenomen en kunnen sommige vissen van man, vrouw worden en weer terug. De natuur is queer! Hebben we daar bij dieren altijd bewust of onbewust overheen gekeken?

Annemieke Bosman in gesprek met filmregisseur Boudewijn Koole.

Zijn nieuwe film Hokwerda's Kind gaat over een langeafstandszwemster. Ze traint al jaren voor een oversteek van het Kanaal in recordtijd. Een paar weken voor haar race ontmoet ze Henri, een onderwaterlasser die, net als zij, opbloeit bij gevaar. Lin en Henri duiken head first in een intense liefdesrelatie. Ze trekken elkaar steeds dieper naar beneden en vergeten daarbij dat ook geliefden kunnen verdrinken. 

Hokwerda's Kind is een filmbewerking naar de roman van Oek de Jong.

Koole regisseerde eerder de films Kauwboy en Beyond Sleep.

Brecht van Hulten in gesprek met Madelief Hohé, conservator mode en kostuum bij Kunstmuseum Den Haag

In het Kunstmuseum is momenteel de modetentoonstelling Dior – A New Look te zien.

Tijdloos, baanbrekend, elegant en invloedrijk: de ontwerpen van Christian Dior (1905 -1957) zijn het allemaal. In de jaren na de Tweede Wereldoorlog richt hij zijn eigen, al snel wereldberoemde, modehuis op in Parijs en maakt een ongekend snelle opmars in de modewereld. Zijn ‘New Look’ met wijde rokken, verandert de mode en zijn silhouetten worden gedragen van Parijs tot Londen, New York, Tokio en Rio de Janeiro. Hij was een visionair met lef en dat geldt ook voor zijn opvolgers: Yves Saint Laurent, Marc Bohan, Gianfranco Ferré, John Galliano, Raf Simons en Maria Grazia Chiuri. Hun talent en grenzeloze creativiteit hebben een onuitwisbare stempel gedrukt op de unieke geschiedenis van het Huis Dior. “Het gedachtegoed van oprichter/couturier Christian Dior is nog springlevend”, zegt modeconservator Madelief Hohé. “In het Kunstmuseum gaan zijn ontwerpen een dialoog aan met die van Maria Grazia Chiuri, de huidige en eerste vrouwelijke Creative Director van Dior”. 

Annemieke Bosman in gesprek met Viviane Sassen, modefotograaf en beeldend kunstenaar.
Het Foam in Amsterdam brengt dit najaar het eerste grote retrospectief van deze eigenzinnige kunstenaar.

Viviane Sassen verwierf snel wereldwijde erkenning, zowel in de mode-industrie als in de fotografiewereld. Haar eigenzinnige en eclectische visuele oeuvre zal bijna het gehele pand van Foam vullen. De tentoonstelling PHOSPHOR: Art & Fashion richt zich op twee hoofdthema’s: het belang van intimiteit in haar werk en haar onophoudelijke zoektocht naar nieuwe fotografische vormen. 

Annemieke Bosman in gesprek met theatermaker Raymi Sambo.

Sambo maakt met zijn eigen theatergezelschap de theatervoorstelling Duizend aanslagen op de Obama’s: een theatervoorstelling over Michelle en Barack Obama. In deze voorstelling wordt een biopic gemaakt van het echtpaar, acht jaar nadat ze het Witte Huis verlieten. Ze worden gefilmd tijdens pittige relatietherapie sessies waarin ze terugblikken op hun periode in het Witte Huis, een plek waarin ze zich nooit echt thuis voelden.

Acht jaar na hun vertrek uit het Witte Huis zoeken Barack en Michelle Obama naar hun plek in de samenleving. Michelle is een bestseller auteur en een van de invloedrijkste Amerikanen van dit moment. Barack reist over de hele wereld om lezingen te geven en campagnes te voeren. Maar in een wereld van extremisme en centrumrechts denken neemt hun relevantie en invloed af.

Annemieke Bosman praat met striptekenaar Aimée de Jongh over haar graphic novel Lord of the Flies, naar de klassieke roman William Golding.

Lang voor The Hunger Games en Battle Royale was er al Lord of the Flies. Een groep kinderen moet na een vliegtuigongeluk zien te overleven op een tropisch eiland. Er zijn geen volwassenen om hen te helpen. Blauwe luchten, gele stranden, weinig bedreigingen: het lijkt een idyllische plek. Maar het duurt niet lang voordat hun onbezorgde leven verandert in een nachtmerrie. Wat gebeurt er als kinderen, jong en onschuldig, overgeleverd zijn aan elkaar?

Nobelprijswinnaar William Golding toont ons in Lord of the Flies zijn visie op de mens, een visie die na de oorspronkelijke publicatie in 1954 een miljoenenpubliek bereikte, en die nog altijd actueel is. Ter ere van het 70-jarig bestaan verschijnt de klassieker nu voor het eerst als graphic novel, geschreven en getekend door de Nederlandse stripauteur Aimée de Jongh. Met de bestseller Dagen van Zand wist zij al wereldwijd een groot publiek te bereiken en talloze prijzen te winnen. Met Lord of the Flies stijgt ze boven zichzelf uit. De Jongh wilde deze graphic novel al 10 jaar lang maken. Nu, met de zegen van de familie Golding, is het eindelijk zover.

Brecht van Hulten in gesprek met Brigitte Bloksma, directeur van Museum Beelden aan Zee.

Dit najaar is in museum Beelden aan Zee in Den Haag de tentoonstelling Joan Miró - Sculptures te zien. Het is voor het eerst dat een Nederlands museum een overzichtstentoonstelling van deze omvang aan het driedimensionale werk van Joan Miró wijdt. Dankzij een nauwe samenwerking met gerenommeerde museale partners en publieke en particuliere collecties, waaronder de Fundació Joan Miró in Barcelona en de Fondation Maeght in Saint-Paul-de-Vence, worden 55 sculpturen van de Catalaanse grootmeester van het surrealisme aan het publiek getoond.

Bloksma is conservator van de tentoonstelling Joan Miró – Sculptures.