Opium

Shula Tas in gesprek met schrijfster Robin van den Maagdenberg.

Drie maanden lang kan Robin zich als artist in residence onderdompelen in de wereld van de geestelijke ontregeling, het bosrijke terrein van Zon & Schild, de psychiatrische instelling waaruit haar grootmoeder in de jaren zeventig ontsnapte.

Net voor haar vertrek wordt ze overspoeld door een golf van paniek die zich niet laat verdrijven. Waarom voelt het alsof de geschiedenis tot leven wordt gewekt in haarzelf? En wat zoekt ze op een plek waar de generaties vóór haar niet wilden zijn?

Aan de hand van nagelaten brieven van haar oma, gesprekken met mensen bij Zon & Schild en literatuur onderzoekt ze, in haar nieuwe boek Niemand wilde hier zijn, hoe we houvast kunnen vinden als de donkerte zich voor ons uitstrekt en we geen idee hebben wat ons te wachten staat.

Robin van den Maagdenberg (1988) is schrijfster en journaliste, en publiceert essays over moderne kunst en internationale schrijvers in onder meer NRC en Vrij Nederland. Ze debuteerde in boekvorm met het lovend ontvangen Thuis is waar we beginnen, en is medeoprichter van ADAMAS, voor jongeren die niet of nauwelijks gehoord worden.

Suzanne Bosman in gesprek met Suzanne Veldink, gastconservator.
Sinds dit voorjaar is in het Singer Laren werk te zien van George Hendrik Breitner (1857-1923).
Vaak omschreven als de 'schilder van Amsterdam', 'schilderfotograaf' en 'Nederlands impressionist', maar Breitner overstijgt deze labels. Voor de troepen uit neemt Breitner de vrijheid om zich uit te drukken in kleur en in een karakteristiek, krachtig handschrift.
In de tentoonstelling Breitner laat gastconservator Suzanne Veldink zien hoe baanbrekend en invloedrijk Breitner is geweest door terug te keren naar de basis: zijn kunstwerken. Op die manier bekeken komt een andere Breitner naar voren: een oerkunstenaar die verschillende genres in een nieuw jasje steekt en bestaande conventies aan zijn laars lapt. Terwijl de kunstcritici hem afbreken, kijken collega-kunstenaars juist vol bewondering toe.
In de tentoonstelling met ruim 60 schilderijen en werken op papier zet Veldink de ontwikkeling van Breitner in nieuw perspectief: als pionier voor wie onderwerpen geen doel op zich zijn. Eerder een middel om te experimenterend met gedurfd kleurgebruik en expressieve lijnen.

Suzanne Bosman in gesprek met kunstenaar Diana Blok.

In het Museum Cobra in Amstelveen is momenteel de expositie I Challenge You to Love Me te zien. De tentoonstelling biedt een overzicht van het werk van afgelopen vrijtig jaar.
Blok richt zich op portretten van mensen voor wie gender, culturele identiteit en seksuele voorkeuren vloeiend zijn. Het werk benadrukt de kracht van kunst om verbindingen te leggen en verhalen te vertellen.

Diana Blok (Montevideo, 1952) groeide op in verschillende Latijnse Amerikaanse landen en vestigde zich in de jaren zeventig in Amsterdam. Als auto-didact portretfotograaf maakt Blok indringende portretten en gaat ze samenwerkingen aan met andere kunstenaars, schrijvers en acteurs.

Shula Tas in gesprek met theatermaker Patsy Kroonenberg.

Kroonberg staat deze zomer op het theaterfestival de Parade met maar liefst twee voorstellingen; de solo Het slaapverwekkende bestaan van Evelien en de voorstelling De Grootste Hondenshow ter Wereld in Nederland.

De Grootste Hondenshow ter Wereld in Nederland. vertelt een verhaal over mensen die ’s ochtends vroeg uit hun huizen vertrekken en ’s middags de sterren van de hemel lopen ‘in de ring’. Patsy Kroonenberg heeft zich laten inspireren door het verhaal van haar tante. Ze kon geen kinderen krijgen en besloot alle liefde die ze had aan haar honden te geven.

Het slaapverwekkende bestaan van Evelien is een gewone, normale, simpele, alledaagse, triviale solo over alles.

Vorig jaar stond Patsy met haar succesvolle solo Totale Treurnis op de Parade.

Annemieke Bosman in gesprek met Sytse Jansma, dichter en beeldend kunstenaar.

Sytse Jansma woont in Harlingen en is een tweetalig dichter (Fries/Nederlands). Hij publiceerde twee dichtbundels in het Fries. Zijn werk kenmerkt zich als exotisch, beeldrijk en experimenteel. Met zijn poëzie zoekt hij vaak cross-overs met andere kunstvormen: muziek, theater en beeldende kunst. Jansma heeft op meerdere (internationale) literatuurfestivals opgetreden.
Begin dit jaar kwam zijn eerste Nederlandstalige dichtbundel Rozige maanvissen uit bij uitgeverij Atlas Contact. Deze werd bekroond met de C. Buddingh’-prijs, voor het beste Nederlandstalige debuut van 2024.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Nico Dros.
Deze maand verscheen Eiland van Gisteren. In dit boek schetst Nico Dros, geboren Texelaar, het eiland in al zijn kleuren. Hij weet aan Texel, naast drama en vlijmend leed, een ruwe lieflijkheid te geven die de lezer blijmoedig stemt. De tien verhalen van het eerste deel roepen een rustieke samenleving op zoals die ruim een halve eeuw geleden nog bestond. In het tweede deel – over het eiland van eergisteren (1850– 1925) – maken we kennis met het dagboek van Jacob Huizinga, een doopsgezinde vermaner die probeerde zijn kerkvolk van drank en ontucht af te brengen, het verhaal van Frerik van der Vis, een visserman die zijn leven in een berijmd volksepos gestalte gaf en Floris Dekker, een ‘ziener’ die de patriarch werd van een kleine gemeenschap in een kwijnende polder.
Het boek eindigt met een montere beschouwing over het Tessels, een streektaal die op sterven na dood is. Maar Dros wekt haar tot leven.

Nico Dros schrijft romans, verhalen, essays en historische werken. Zijn boek, de middeleeuwse roman Willem die Madoc maakte werd voor drie literaire prijzen genomineerd.

Rond 2015 breken in Amsterdam vette jaren aan: de crisistijd is voorbij en het geld lijkt weer over de plinten te klotsen. In dit tijdperk ziet journalist Jonas Kooyman een nieuwe groep ontstaan, die hij de ‘havermelkelite’ noemt: het zijn twintigers en dertigers die werken bij start-ups, in de creatieve sector of op de Zuidas, die zuurdesembroden van negen euro eten, oranje wijn drinken, die rondrijden op e-bikes van drieduizend euro en elke dag koffie buiten de deur halen, het liefst ‘met haver’, plantaardige melk. Kooyman begint de groep vast te leggen in een nieuwsbrief en op zijn Instagrampagina @havermelkelite, en ziet hoe zij de stad steeds meer naar haar hand zet. Nu in het boek De Havermelkelite houdt Jonas Kooyman zichzelf en de yuppen van deze tijd een spiegel voor: de elite waar we allemaal graag op haten, maar waar de Randstedeling stiekem toch in meer of mindere mate toe behoort. Annemieke Bosman gaat met Jonas Kooyman in gesprek.

Dik van der Meulen schreef het Buurtbos. Het boek gaat over alles wat je in de natuur kunt tegenkomen: van edelherten, dassen, vogels en vlinders tot teken en horzels. Je leest over wat je uit het bos wel en toch maar beter niet kunt eten, maar ook over ontmoetingen met wandelaars, boswachters, jagers en boeren. Sinds een kleine twintig jaar bezit Dik van der Meulen een huisje aan de rand van het bos. Omdat de natuur altijd in beweging is, besloot hij zijn waarnemingen bij te houden in een natuurdagboek. Daarbij maakte hij – soms haastig, vaak zeer aandachtig – tekeningen van wat hij zag. Annemieke Bosman gaat met Dik in gesprek.

Annemieke Bosman praat met schrijver en radiomaker Mathijs Deen over zijn zeer succesvolle Waddenthrillers.

Mathijs Deen is schrijver en radiomaker. Zijn verhalenbundel Brutus heeft honger werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs. In 2013 publiceerde hij de rijke geschiedenis De Wadden, waarvan ruim 30.000 exemplaren zijn verkocht. Hij publiceerde zowel non-fictie als romans, die zeer lovend werden ontvangen en in verschillende vertalingen werden uitgebracht. Zijn eerste Waddenthrillers, De Hollander en De duiker, kregen een prachtige ontvangst. De duiker werd bekroond met De NBD Biblion Gouden Strop 2024, de prijs voor het beste Nederlandstalige spannende boek. In 2024 verscheen de derde Waddenthriller, De redder. Er zijn inmiddels zo'n 50.000 Waddenthrillers verkocht. 

Annemieke Bosman praat met Rimco Spanjer. Hij nam het initiatief voor de vertaling van het bijzondere boek Lied van Verzet en is één van de vier vertalers.

Danseres Lin Jaldati, de artiestennaam van Rebekka (Lien) Brilleslijper (1912-1988), groeit op in de vooroorlogse Amsterdamse Jodenbuurt met zijn armoede, maar ook zijn levendigheid en geborgenheid. De Berlijnse musicus Eberhard Rebling (1911-2008) is ooggetuige van de opkomst van Hitlers Derde Rijk.

De twee beginnende kunstenaars ontmoeten elkaar eind jaren dertig in Nederland en worden verliefd. In de Tweede Wereldoorlog gaan ze in het verzet, net als veel van hun Joodse en communistische vrienden. Noodgedwongen duiken ze met hun naaste familie onder in villa ’t Hooge Nest in Naarden. Daar worden ze verraden, waarna het Rebling lukt te ontkomen. Lin en haar zus Janny overleven Westerbork, Auschwitz en Bergen-Belsen. Hun ouders en broer niet, kampgenoten Margot en Anne Frank evenmin.

In mei 1945 vinden Jaldati en Rebling elkaar terug. Tijdens de Koude Oorlog beginnen ze een nieuw, muzikaal leven – vanaf 1952 in de DDR – met Jaldati als vertolkster en uiteindelijk de Grande Dame van het Jiddische lied, begeleid door Rebling op de piano.

Lied van verzet is het meeslepende levensverhaal van dit beroemde, gepassioneerde en daadkrachtige kunstenaarsechtpaar voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog.