Pauscast

De tafel is gedekt, het feestmaal kan beginnen in de Pauscast. Culinair historicus Lizet Kruyff is te gast. Ze neemt ons mee naar de keuken - en de eettafel - van het Vaticaan. Wat staat er bij de paus op tafel? In de renaissance organiseerden veel pausen extravagante banketten, terwijl andere Heilige Vaders juist sober aten. Wat weten we over hun eetgewoonten? Hoe zagen hun tafelmanieren eruit? En wat eet paus Leo XIV het liefst? Een reis door de culinaire geschiedenis van de pausen.

Fijnproever en vriend van de show Christian van der Heijden schuift ook aan en vertelt waarom eten, vasten en samen aan tafel gaan zo’n belangrijke rol spelen in het katholieke geloof.

Volg de Pauscast nu ook op Substack, @pauscast! Abonneer je op ons kanaal en ontvang iedere week het Vaticaans Weekboek, een exclusieve column van Stijn Fens. 

Presentatie: Stijn Fens

Redactie en montage: Bas Roetman

Opname en regie: Mark van Vliet

Productie: Eugenie van der Weerd

Een botje van een heilige dat spoorloos verdwijnt. Waar is het gebleven? En waarom doet zo’n klein stukje menselijk lichaam er eeuwen later nog toe?

In deze Pauscast duiken we in de wondere wereld van relieken. Al eeuwenlang worden overblijfselen van heiligen bewaard en vereerd. Mensen zoeken er troost, kracht en soms zelfs genezing bij. 

Journalist Anne-Ruth Groen en Bjorn van Snippenburg gingen op zoek naar een verdwenen reliek van de heilige Werenfridus uit Elst. Voor Omroep Gelderland maakten ze er de spannende podcast Het verdwenen botje van Sint Werenfridus over.

Theoloog Christian van der Heijden vertelt waarom relieken zo’n belangrijke rol spelen in de rooms-katholieke kerk. En moet je eigenlijk wel willen weten of een reliek écht van een heilige is? Of gaat er iets verloren zodra het mysterie wordt opgelost?

Presentatie: Stijn Fens

Redactie en montage: Bas Roetman

Opname: Mark van Vliet

Productie: Eugenie van der Weerd

Het is zomer in Rome, de paus doet het rustig aan. Daarom in de Pauscast tijd om eens dieper op katholieke zaken in te gaan. 

De katholieke kerk in Nederland is kleiner geworden, maar de discussie over wat écht katholiek is, lijkt er niet minder fel op. Jongeren ontdekken oude liturgie en tradities opnieuw. Traditionalisten beroepen zich op wat volgens hen altijd katholiek is geweest. Anderen wijzen juist op de vernieuwing van het Tweede Vaticaans Concilie en vinden dat de kerk ook meebewegen met de tijd. Wie heeft gelijk? Wat betekent katholiek zijn, en wie gaat erover? 

Stijn Fens praat erover met Hugo Beuker, kluizenaar in Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin in Warfhuizen en bekend als ‘pater Hugo’. Ook praten ze over de Tridentijnse mis, de ‘oude’, Latijnse liturgie die Hugo in zijn kluis viert. Wat is de aantrekkingskracht van deze liturgie, die steeds populairder wordt?  

Presentatie: Stijn Fens

Redactie en montage: Bas Roetman

Regie en opname: Mark van Vliet 

Productie: Eugenie van der Weerd

We praten door over de zeven ondeugden, ook wel zeven hoofdzonden genoemd. Staalkaart van onvolmaaktheid en thermometer van de moraal. Te gast zijn Rik Torfs, kerkjurist en bekende Vlaming, en Annemiek Schrijver, collega en presentator van het tv-programma De verwondering. 

In aflevering 33 bespraken wij met hen al de hoogmoed, de gulzigheid, de jaloezie en de woede. Deze week gaan verder met de drie overgebleven evergreens als hebzucht, luiheid en lust.  

Torfs: ‘Ik denk dat volmaaktheid niet bestaat, wel het streven ernaar wat op zich een groot gebrek is. Ik denk niet dat we de onvolmaaktheid als zodanig moeten nastreven, maar wel moeten toelaten en proberen te beheersen.’

Alles behalve saaie perfectie. 

Productie: Eugenie van der Weerd

Presentatie en eindredactie: Stijn Fens 

Redactie: Bas Roetman 

Regie en videomontage: Mark van Vliet

Audiomontage: Aram Frankfort

Eerder ging het in de Pauscast al over de zeven deugden; vandaag is er aandacht voor de zeven ondeugden, ook wel de zeven hoofdzonden genoemd. Veel mensen kennen ze nog als een klassiek rijtje uit de katholieke traditie: hoogmoed, hebzucht, lust, jaloezie, gulzigheid, woede en luiheid. Maar zijn het vooral oude morele verboden uit een ver verleden? Of zijn ze juist heel actueel en zeggen ze iets over onszelf?

In deze Pauscast onderzoeken we die ondeugden niet als een lijstje van wat wel en niet mag, maar als een spiegel van de menselijke natuur. Waarom is jaloezie misschien wel de meest zinloze én tegelijkertijd de meest menselijke zonde? En is woede zich aan het ontwikkelen van een ondeugd naar een deugd?

Daar praten we over met twee prominente gasten: Annemiek Schrijver, collega en presentator van ‘De Verwondering’, en Rik Torfs, kerkjurist, een zeer bekende Vlaming en ereburger van de Pauscast. Schrijver: ‘Van nadenken over die deugden word je wakkerder. Het zijn wekkertjes.’ Torfs voegt daaraan toe: ‘Ik denk dat het de geest scherpt om daarover na te denken, en tegelijk laat het mensen ook tevreden zijn met een aantal gebreken. Als we erover praten, merken we wel dat we er niet immuun voor zijn, en het behoedt ook tegen de gedachte van volledige maakbaarheid en volmaaktheid.’

Redactie: Bas Roetman

Regie en videomontage: Mark van Vliet

Audiomontage: Aram Frankfort 

Productie: Eugenie van der Weerd

Presentatie en eindredactie: Stijn Fens 

We leven in een tijd waarin succes vaak wordt afgemeten aan prestaties, zichtbaarheid en invloed. Maar er zijn ook andere maatstaven voor een geslaagd leven. Oude woorden misschien, maar niet minder actueel. De klassieke deugden zijn al eeuwen het recept voor een goed leven. 

Antoine Bodar, priester, kunsthistoricus en schrijver, heeft zich niet alleen verdiept in deze deugden, maar probeert ze ook te leven. Hij is vandaag wederom te gast in de Pauscast. In de vorige aflevering van de Pauscast besprak Stijn Fens al met hem de vier kardinale deugden: moed, voorzichtigheid, rechtvaardigheid en matigheid. 

Deze keer gaan we verder met de drie goddelijke deugden, ook wel theologale deugden genoemd: geloof, hoop en liefde. 

Is geloven een talent? Begint en eindigt alle hoop bij Jezus Christus? En waarom vindt Bodar de liefde de hoogste deugd van allemaal?  

Presentatie: Stijn Fens

Regie en Videomontage: Mark van Vliet

Audiomontage: Joost Harink

Productie: Eugenie van der Weerd

De zeven deugden met Antoine Bodar (deel 1)
We kennen ze allemaal: de zeven ondeugden.  Hoogmoed, hebzucht, lust, jaloezie, gulzigheid, woede en luiheid. Maar volgens priester, kunsthistoricus en schrijver Antoine Bodar kunnen we beter kijken naar de zeven deugden.

Dat zijn de vier kardinale deugden — voorzichtigheid, rechtvaardigheid, standvastigheid en matigheid — en de drie goddelijke deugden: geloof, hoop en liefde. Klinkt misschien ouderwets, maar hebben deze deugden ons vandaag de dag niet juist veel te zeggen?

In deze aflevering gaat Stijn Fens met Antoine Bodar in gesprek over de vier kardinale deugden. Wat betekent moed eigenlijk in een mensenleven? Wanneer toonde Bodar zelf standvastigheid? En zou hij soms niet wat voorzichtiger moeten zijn met zijn uitgesproken meningen?

Wie zelf deugdzaam wil leven, hoeft niet te wachten tot morgen. Bodar heeft een eenvoudig advies: ‘Als je altijd gewend bent om te liegen, laat dat liegen dan eens achterwege. Probeer alleen nog de waarheid te spreken. Dat is ook veel gemakkelijker dan dat je de hele tijd moet onthouden wat je nu weer hebt gelogen.’

Presentatie: Stijn Fens
Regie en videomontage: Mark van Vliet
Audiomontage: Joost Harink
Productie: Eugenie van der Weerd

Dinsdag is het zover, dan begint het grootste wandelevenement ter wereld: de Nijmeegse Vierdaagse. Ieder jaar trekt de tocht tienduizenden wandelaars en honderdduizenden toeschouwers van over de hele wereld. Maar is het eigenlijk wel alleen een wandeltocht? Of schuilt er achter de Vierdaagse een veel dieper verhaal?

In deze aflevering gaat Stijn Fens in gesprek met Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en al jaren het gezicht van de stad tijdens de Vierdaagseweek, en Fons de Poel, die jarenlang de Vierdaagse voor televisie versloeg. Samen onderzoeken zij wat dit evenement zo uniek maakt en waarom het juist in Nijmegen kon uitgroeien tot een traditie van wereldformaat.

Bruls vertelt hoe de stad zich ieder jaar opnieuw volledig inzet voor wandelaars uit binnen- en buitenland en waarom de Vierdaagse zoveel meer is dan een logistieke krachttoer. Fons ziet in de Vierdaagse de echo van het katholieke verleden van Nijmegen. Niet omdat de tocht nog religieus is, maar omdat rituelen, saamhorigheid, gastvrijheid en de behoefte om iets van je af te lopen volgens hem diep in de cultuur van de stad verankerd zijn.

Daarnaast belt Stijn met Frank Bosman, cultuurtheoloog, die uitlegt waarom sommige sporten een uitgesproken katholiek karakter hebben. Wat maakt wielrennen, voetbal of wandelen eigenlijk katholiek? En bestaan er ook typisch protestantse sporten?

Een gesprek over de ziel van Nijmegen, de kracht van rituelen en de vraag of de Vierdaagse misschien wel de meest katholieke traditie van Nederland is – ook al noemt bijna niemand haar nog zo.

Presentatie: Stijn Fens

Redactie: Bas Roetman

Opname en montage: Mark van Vliet en Bas Roetman

Productie: Eugenie van der Weerd

Eeuwig vuur. Marteling. Demonen: wie aan de hel denkt, krijgt direct allerlei beelden op het netvlies. Eeuwenlang was de hel voor de meeste mensen een afschrikwekkend visioen van het hiernamaals. Tegenwoordig is dat visioen bij de meeste mensen naar de achtergrond verdwenen. Dat moet anders, zegt theoloog Arnold Huijgen: we hebben de hel nodig. In de Pauscast vertelt hij erover.

In zijn nieuwe boek Inferno, de ontdekking van de hel werpt Huijgen een nieuwe blik op een van de meest beladen onderwerpen uit het christendom. Hij vertelt waar ons beeld van de hel vandaan komt, wat Jezus er werkelijk over zegt en waarom we de hel opnieuw moeten leren omarmen.

Sidekick en theoloog Willien van Wieringen denkt mee over de vraag hoe we vandaag over de hel kunnen spreken. Is de hel een werkelijkheid, een metafoor of allebei? En wat betekent het dat Christus volgens de geloofsbelijdenis 'is nedergedaald ter helle'?

Presentatie: Stijn Fens

Redactie: Bas Roetman

Opname: Mark van Vliet

Montage: Mark van Vliet en Bas Roetman

Het was een historische week in het Vaticaan. Waar velen al voor vreesden is nu toch gebeurd: er heeft een kerkscheuring plaatsgevonden. De omstreden priesterbroederschap Pius X heeft tegen de wens van paus Leo XIV vier bisschoppen tot priester gewijd. Hierdoor zijn niet alleen deze vier bisschoppen, maar ook de twee bisschoppen die hen hebben gewijd, geëxcommuniceerd. Dat geldt ook voor de priesters van de broederschap. Wat de gelovige leken betreft, worden degenen die zich formeel bij de broederschap hebben aangesloten, ook als geëxcommuniceerd beschouwd. Het is de zwaarste kerkelijke straf in de Rooms-Katholieke Kerk. 

Wat drijft de aanhangers van deze broederschap? Hoe is het tot deze breuk gekomen? En wat nu? Stijn Fens praat erover met Andrea Vreede, Vaticaancorrespondent voor de NOS. Aansluitend aan het gesprek met Andrea een documentaire van KRO-NCRV over de wortels van dit conflict. 

Verder is deze week opnieuw een vrouw aangesteld op een hoge positie. Alessandra Smerilli is benoemd tot prefect van het Dicasterie voor de Bevordering van Integrale Menselijke Ontwikkeling. Hoe belangrijk is deze benoeming? 

Tot slot vieren de Verenigde Staten deze week hun 250-jarig bestaan. Paus Leo was door Trump uitgenodigd, maar liet verstek gaan. Waar is hij wel? Op Lampedusa, het Italiaanse eiland tussen Malta en Tunesië, bekend van de vluchtelingen die daar aankomen, levend én dood. Andrea vertelt over de betekenis van Leo’s besluit om juist nu dit eiland te bezoeken. 

Presentatie: Stijn Fens

Redactie: Bas Roetman

Opname en montage: Mark van Vliet en Bas Roetman

Productie: Eugenie van der Weerd