Í Víðsjá dagsins verður hugað að Miðgarðskirkju í Grímsey sem brann í nótt og fanga leitað í safni Ríkisútvarpsins um lífið í eyjunni fyrr á tíð.

Rætt verður við Hjörleif Sveinbjörnsson þýðanda um bókina Meðal hvítra skýja en hún hefur að geyma vísur frá Tang-tímanum í Kína á árunum 618-907. Hjörleifur hefur þýtt þessar fornu og heillandi vísur en á þessu tímabili náði kínversk ljóðlist áður óþekktum hæðum og teljast ljóðin til bókmenntagersema heimsins.

Og einnig verður spurt í Víðsjá: Getur verið að við búum í sýndarveruleika? Það er stór spurning sem fræðingar og heimspekingar hafa velt fyrir sér í þónokkurn tíma en sú hugmynd hefur heldur betur fengið byr undir báða vængi á síðastliðnum árum í tengslum við ofurtölvur og skammtafræðilegar tölvur. Þessi tilteknu fræði verða til umræðu uppi í Háskóla nú á fimmtudaginn. Það verður heimspekingurinn Benjamin B. Olshin heldur fyrirlesturinn Heimspeki veruleikans: Vandinn við hermialheima - við tökum hann tali í þætti um veruleikann dagsins.

Og loks fjallar Gauti Kristmannsson um nýja ljóðabók Eydísar Blöndal Ég brotna hundarð prósent niður.

Umsjón: Guðni Tómasson og Tómas Ævar Ólafsson

Í þætti dagsins fær Víðsjá Guðmund Ara Arnalds, tónlistarmann í heimsókn. En hann er einn af forsprökkum tónlistarútgáfunnar Agalma sem stofnað var árið 2019 og hefur gefið út, hvorki meira né minna en 19 plötur síðan. Útgáfan heldur svokallað Label Night í kvöld í Mengi þar sem listamennirnir Þorsteinn Eyfjörð, Szymon Keler & Ronja Jóhannsdóttir stíga á stokk.

Víðsjá forvitnast líka um hvernig upplifun það sé að fara upp á innpakkaðan Sigurboga í París þegar Laufey Helgadóttir listfræðingur verður tekin tali.

Snæbjörn Brynjarsson leiklistargagnrýnandi Víðsjár segir skoðun sína á leikverkinu Ástu sem nú er til sýninga í Þjóðleikhúsinu en þar er á ferðinni leiksýning byggð á ögrandi list og litríku lífshlaupi listakonunnar Ástu Sigurðardóttur.

Umsjón: Tómas Ævar Ólafsson og Guðni Tómasson

Í þætti dagsins hugum við að fönkaðri og kraftmikilli klúbbatónlist þýsk-rúmenska tónskáldsins, hljómsveitarstjórans og básúnuleikarans Peters Herbolzheimer. En nú á miðvikudaginn, þann 22. september stígur Stórsveit Reykjavíkur á stokk í Flóa í Hörpu undir stjórn Samúels Jóns Samúelssonar og leikur verk eftir þetta magnaða tónskáld. Samúel kíkir til okkar í hljóðstofu og segir frá kynnum sínum af Peter Herbolzheimer og komandi tónleikum.

Við heimsækjum líka BERG Contemporary galleríið við Klapparstíg en þar var opnuð um helgina sýningin Upphafið er í miðjunni eða In media Res. Þar sýnir Hulda Stefánsdóttir listmálari verk sín en í hugmyndafræði sinni og leit og umfjöllun um málverkið sem miðil teyjir Hulda sig jafnt aftur í forneskju hellamálverkanna og inn í framtíð þessa heillandi listmiðils.

Arnljótur Sigurðsson býður fram tónlistarhornið sitt góða Heyrandi nær og tekur að þessu sinni upp þráðinn frá því í síðustu. Við heyrum af vangaveltum og sögugrúski Arnljóts um um tengsl skákar og lista, með tilliti til samtíðarmannanna Sergeis Prokofievs og Marcels Duchamp.

Og við minnumst Vilborgar Dagbjartsdóttur sem féll frá síðastliðinn fimmtudag. Við rifjum upp feril hennar og heyrum upplestur hennar á tveimur ljóðum í þætti dagsins.

Umsjón: Guðni Tómasson og Tómas Ævar Ólafsson.

Víðsjá heimsækir Gerðarsafn í Kópavogi í þætti dagsins þar sem myndlistartvíeykið Bryndís Snæbjörnsdóttir og Mark Wilson sýna verk sín þessa dagana. Þau Bryndís rýna í samspil manns og náttúru, ekki síst á Norðurslóðum en verk þeirra verður hægt að skoða bæði í Gerðarsafni og í Listsafninu á Akureyri frá og með 25. september.

Margrét Bjarnadóttir, listamaður, kemur í heimsókn í Víðsjá en nú á dögunum birti hún greinina Ein mínúta í lífinu í greinasafninu Erindi; Póetík í Reykjavík sem kom út hjá Benedikt bókaútgáfu. Þar rekur hún nokkuð óhefðbundinn ritferil sem hverfist um dagbókaskrif, anagröm og fundin augnablik.

Sigurlín Bjarney fjallar um grát og tár í pistlum sínum um þessar mundir og núna beinir hún sjónum að tilfinningatárum og ólíkum gráti kynjanna.

Víðsjá minnist einnig Álfrúnar Gunnlaugsdóttur, rithöfunds, sem nú er fallinn frá, en hún var margoft gestur hér í þættinum á árum áður. Í þætti dagsins grípum við niður í gamla upptöku af spjalli Álfrúnar og Eiríks Guðmundssonar.

Umsjón: Tómas Ævar Ólafsson og Guðni Tómasson

Víðsjá stingur í dag inn nefi í Mutt gallerí við Laugaveg en þar opnaði myndlistamaðurinn Tinna Royal sýninguna Wild About You um síðustu helgi. Á veggjum sýningarrýmisins hanga málverk í popplistarstíl. Í verkunum skapar Tinna myndasögupersónum frá 5. áratug síðustu aldar nýtt samhengi sem afhjúpar vandræðaleg samskipti, úreltar staðalímyndir og gamalkunnar aksjónhetjur.

Slegið verður á þráðinn til Ólafs Kjartans Sigurðarssonar óperusöngvara sem hefur í nógu að snúast þessa dagana á óperusviðum Þýskalands en í Óperukvöldi Útvarpsins á annað kvöld verður á dagskrá Rásar 1 hljóðritun af óperunni Tannhäuser eftir Richard Wagner þar sem Ólafur Kjartan fer með eitt aðalhlutverkanna.

Breski kórstjórinn Graham Ross verður einnig tekin tali í þætti dagsins en hann stjórnar kór Clare College háskólans frá Cambridge á tónleikum í Hallgrímskirkju á laugardag.

Og að endingu segir Snæbjörn Brynjarsson, leiklistarrýnir Víðsjár, hlustendum skoðun sína á grínleiknum Bíddu bara í Gaflaraleikhúsinu.

Umsjón: Tómas Ævar Ólafsson og Guðni Tómasson.

Í Víðsjá dagsins verður rætt við Jóhann Hauksson um Rannsóknir í heimsspeki, fræga bók austurríska heimspekingsins Ludwigs Wittgenstein sem Jóhann hefur þýtt og Háskólaútgáfan gefur út. Í tónlistarhorninu Heyrandi nær setur Arnljótur Sigurðsson tónlist og skák í brennidepli að þessu sinni, en við fáum að gægjast í parísaróperuna og auk þess heyra tónlist hirðtónskálds Lúðvíks fimmtánda sem kunni ýmislegt fyrir sér á skákborðinu. Slegið verður á þráðinn til listmálarans Steingríms Gauta sem nú sýnir í glænýju galleríi í Mýrinni í Paris.

Umsjón: Guðni Tómasson

Í þætti dagsins fáum við tónlistarmenn í heimsókn. Pan Thorarensen og Þorkell Atlason gáfu nú á dögunum út plötuna Tunglleysa en hún er tilraunakennt sveimverk sem þeir hafa unnið með góðum gestum á borð við Katrínu Mogensen, Claudio Puntin og Mari Kalkun.

Sagt verður frá tyrkneska rithöfundinum Eilif Shafak en hún fékk um helgina bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness sem afhent voru í tengslum við Bókmenntahátíð í Reykjavík. Hlustendur heyra brot úr viðtali við Shafak sem Jórunn Sigurðardóttir tók við hana við það tilefni.

Snæbjörn Brynjarsson leiklistargagnrýnandi Víðsjár fjallar um söngleikinn Hlið við hlið sem sýndur er um þessar undir í Gamla bíói.

Og loks verður Friðrika Benónýsdóttir tekin tali en á dögunum var endurútgefin ævisaga Friðriku um Ástu Sigurðardóttur rithöfund og myndlistarkonu, en hún kom út árið 1992 og heitir Minn hlátur er sorg.

Umsjón: Guðni Tómasson og Tómas Ævar Ólafsson

Víðsjá hugar áfram að Bókmenntahátíð í Reykjavík í þætti dagsins. Rithöfundurinn Alexander Dan kemur í heimsókn en hann kemur fram á bókmenntahátíð á tveimur pallborðsumræðum. Fyrst núna í kvöld á viðburði sem nefnist Ótrúlegt en satt í Iðnó, en líka pallborðinu Sagnfræði, sálfræði, Sci-fi sem fram fer í Norræna húsinu klukkan 12 á föstudag.

Skáldið Eydís Blöndal er að gefa út ljóðabókina Ég brotna 100% niður. Eydís hefur áður gefið út ljóðabækurnar Tíst og Bast og Án tillits við mikið lof. Við ræðum nýju ljóðabókina, hamfarahlýnun, móðurhlutverkið og innsta eðli manneskjunnar við Eydísi í þætti dagsins.

Ólöf Gerður Sigfúsdóttir kíkti á haustsýningu Hafnarborgar nú á dögunum sýninguna Samfélag skynjandi vera. En sú sýning er hugarfóstur sýningarstjóranna Wiolu Ujazdowsku og Huberts Gromny og er henni ætlað skapa vettvang þar sem margar raddir mætast og ólíkir möguleikar tjáningar og skynjunar eru skoðaðir. Ólöf Gerður segir okkur frá þessari forvitnilegu Hafnarfjarðarsýningu í þætti dagsins.

Umsjón: Tómas Ævar Ólafsson og Guðni Tómasson

Víðsjá 8. sept 2021

Í Víðsjá dagsins mætir íslensk-norska Storm dúóið í þáttinn en það skipa harmonikkuleikararnir Ásta Soffía Þorgeirsdóttir og Kristina Farstad Bjørdal, en þær stöllur eru að leggja upp í tónleikaferð um landið á næstu dögum. Þær Ásta og Kristina mæta auðvitað með nikkurnar sínar fallegu og taka fyrir okkur lagið.

Bókmenntahátíð í Reykjavík hefst í dag og af því tilefni hugum við sérstaklega að bókum í þætti dagsins. Rithöfundurinn Mao Alheimsdóttir lítur við en hún verður hluti af pallborðsumræðunni Heima Heiman sem veltir fyrir sér merkingu hugtaksins Heima. Einnig verður hún hluti af pallborðinu Sjálfsmynd Íslendinga í bókmenntum og annað sjónarhorn. Hún ræðir þessi þemu í þætti dagsins.

En á bókmenntahátíð fara einnig fram viðburðir handan dagskrár eða off-venue. Einn slíkur viðburður er útgáfa frá Tunglinu - forlagi en á Tunglkvöldi sem er í kvöld verða bækur Ástu Fanneyjar Siguðrardóttur, Gluggi - Draumskrá, og Páls Ivans frá Eiðum, Pulsur náttúrunnar (og önnur vonbrigði), til sölu og það aðeins í kvöld. Þær bækur sem ekki seljast verða brenndar.

Umsjón: Guðni Tómasson og Tómas Ævar Ólafsson.

Í Víðsjá dagsins segir Snæbjörn Brynjarsson, leikhúsgagnrýnandi þáttar, okkur frá frægustu ástarsögu allra tíma, leikritinu Rómeó og Júlíu sem sýnt er í Þjóðleikhúsinu um þessar mundir í leikstjórn Þorleifs Arnars Arnarssonar. Handritið í sýningunni hefur vakið nokkra athygli fyrir aðgengileika sinn, þýðingin er ný og talmálsleg. Það eru þau Jón Magnús Arnarsson og Harpa Rún Kristjánsdóttir sem þýða.

Hljómsveitin Sparks skýtur einnig upp kollinum í þætti dagsins. Bræðurnir Ron og Russel Meal hafa í ár skrifað og samið tónlistina fyrir kvikmyndina Annette sem frumsýnd var á kvikmyndahátíðinni í Cannes í sumar en einnig er að koma út heimildarmynd um bræðurnar. Einnig vekur það athygli að í ár 2021 eru komin 50 ár frá útgáfu fyrstu plötu þeirra og því ætlum við í Víðsjá að gefnu tilefni að velta okkur aðeins uppúr þessari skemmtilegu hljómsveit í þætti dagsins.

Arnljótur Sigurðsson verður með okkar að vana með tónlistarhornið Heyrandi nær. Í dag minnist hann hins geggjaða snillings Lee Perry. Við fáum að liggja á hleri í heimastúdíói hans Svörtu Örkinni, þar sem hann framleiddi margar grundvallarplötur reggítónlistarinnar og þróaði áfram hina byltingarkenndu döbb tónlist.

Umsjón: Tómas Ævar Ólafsson og Guðni Tómasson