Þann 9. maí er ein af stærstum hátíðum í Rússlandi - Sigurdagurinn. Þetta er dagur þegar Sovétríkin ?björguðu heiminum frá fasistum?. Á þessu ári eru 77 ár liðin frá því að seinni heimstyrjöldinni lauk en þrátt fyrir stríð sem rússar hófu fyrir tveimum mánuðum í Úkraínu verður hátíðin haldin í ár. Stríðið og sigurdagurinn hefur verið lengi hluti af menningu í Rússlandi og gjarnan notað til að gera fólkið að föðurlandsvinum. Rithöfundurinn Natasha flytur okkur fjórða og síðasta pistil um sína upplifun af stríðinu í Úkraínu.

?Ég elska sköpun meira en lífið, og ég verð að tjá mig áður en ég hverf? Sonia Delaunay var frumkvöðull á sviði framúrstefnulegrar abstraktlistar á fyrri hluta 20. aldar og teygði hún möguleikana langt út fyrir strigann. Hún hannaði einnig klæðilega list eins og kjóla og búninga fyrir leiksýningar, fékkst við auglýsingagerð og myndskreytti einnig óvæntari fyrirbæri eins og bíla. Dýnamísk notkun bjartra lita var kjarninn í sköpun hennar ? hún var innblásinn af hefðbundnum aðferðum sem hún lærði í Rússlandi í bland við framúrstefnu Parísarborgar sem sprottin úr hringiðu listasenunnar þar, straumhvörfum í tækni, list, bókmenntum, leiklist, tísku og viðurkenndum venjum um hlutverk kynjanna. Við rekum aðeins nefið inn á Louisiana safnið í Danmörku þar sem yfirlitssýning um Soniu Delaunay stendur nú yfir.

Kordo kvartettinn heldur tónleika í Salnum í Kópavogi næstkomandi laugardagskvöld, 30. apríl undir yfirskriftinni Frændur í norðri. Kvartettinn er nýkominn heim úr sinni fyrstu tónleikaferð, til norður-Spánar þar sem hann lék á þrennum tónleikum við góðar undirtektir. Á dagskrá verða tvö af höfuðverkum norrænnar kammertónlistar, fyrstu strengjakvartettar Carls Nielsen og Edwards Grieg sem báðir eru í g-moll. Þá verður einnig frumflutt glænýtt verk eftir Huga Guðmundsson, Redshift sem hann samdi sérstaklega fyrir Kordo kvartettinn. Við fáum til okkar helming kvartettsins, þá Hrafnkel Orra Egilsson og Þórarinn Má Baldursson og kynnumst þessari sveit betur.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Það er loksins komið að því, Listahátíð í Reykjavík er handan við hornið, og dagskráin hefur verið tilkynnt. Hægt er að kynna sér alla viðburði á netinu og miðar á alla viðburði komnir í sölu. Vigdís Jakobsdóttir listrænn stjórnandi hátíðarinnar verður með okkur og segir frá áherslunum í ár og gleðinni sem hátíðin mun færa okkur í þá nítjan daga sem hún stendur, frá 1-19 júní.

Afnýlenduvæðing, birtingarmyndir hvítleika, íslenski bananinn, loftslagsbreytingar, og saltfiskur - þetta og meira til er viðfangsefni stórrar samsýningar sem til sýnis er í Nýlistasafninu í Marshall húsinu á Grandanum. Sýningin heitir IMMUNE/ÓNÆM og er afrakstur tveggja ára rannsóknar- og samstarfsverkefnis 11 alþjóðlegra listamanna, hönnuða, fræðimanna og sýningarstjóra sem öll vinna út frá sameiginlegum upphafspunkti: Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar og myndinni sem þar er dregin fram af náttúru Íslands. Við höldum í Nýlistasafnið hér um miðbik þáttar og ræðum við sýningarstjórann, Bryndísi Björnsdóttur.

Graduale Nobili kórinn var stofnaður árið 2000 af Jóni Stefánssyni. Kórinn er skipaður stúlkum á aldrinum 18-24 ára sem allar hafa stundað eða lokið tónlistarnámi. Kórinn á að baki sér farsælan feril og komið fram víða um heim, á eigin tónleikum og með öðrum flytjendum, ferðaðasti til að mynda um heiminn með Björk Guðmundsdóttur. Sunna Karen Einarsdóttir er nýtekin við sem kórstjóri af Þorvaldi Erni Davíðssyni, en hann hefur samt ekki alveg sleppt tökunum af kórnum og stýrir honum á útgáfutónleikum næstkomanid sunnudag. Vökuró kallast platan sem kórinn er að gefa út, en það er í samstarfi við Universal útgáfurisann svo það má segja að kórinn sé í útrás. Við heyrum í Þorvaldi Erni Davíssyni í þætti dagsins.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Jóhannes Ólafsson

Módel af gamla hverfinu í Kvosinni, þar sem stafrænn viðbættur veruleiki mun glæða rýmið lífi, verður hluti af nýrri sýningu sem Borgarsögusafn opnar í næstu viku.

Nýja Sýningin er framhald af Landnámssýningunni og rekur sögu byggðar í Reykjavík, allt frá landnáminu til samtímans, hún teygir sig neðan jarðar frá Aðalstræti 16 yfir í elsta hús Kvosarinnar, Aðalstræti 10. Hugmyndin er að nýja sýningin undirstriki mikilvægi Aðalstrætis sem sögumiðju Reykjavíkur enn frekar. Við litum inn í elsta hús borgarinnar í þætti dagsins og hittum starfsfólk Borgarsögusafns.

Steypa og djass eru kannski ekki fyrirbæri sem oft eiga samleið en sextettinn Concrete Jazz Orchestra gerir tilraunir með það á nýrri plötu, Concrete Abstracts sem er sjálfstætt framhald af plötunni Concrete sem kom út 2011. Sveitina skipa þeir Ari Bragi Kárason, Andrés Þór Gunnlaugsson, Birgir Steinn Theodórsson, Einar Scheving, Hilmar Jensson, ásamt leiðtoganum og lagahöfundinum Magnúsi Rafnssyni. Hann er menntaður verkfræðingur og sérsvið hans er mannvirkjagerð og steinsteypa. Og sú þekking blandast á forvitnilegan hátt við tónlistina, hin harða steypa við mjúkan djass. Við fengum Magnús til okkar í heimsókn og spurðum hann út í þessa tvo heima, hvernig þeir tala saman og heyrum nokkur brot úr nýju tónlistinni.

?Endurminningar fólks um mæður sínar fela í sér úrvinnslu og framsetningu kvenna og karla á umfangsmiklum minningum um mæður sínar. Lífssaga mæðranna er mismunandi og minningarnar ótalmargar sem til samans kortleggja ævi þeirra kvenna,? segir Dalrún Kaldakvísl en hún fjallar í pistli dagsins um endurminningar fólks af mæðrum sínum. Í endurminningum af mæðrum og feðrum var meðal annars algengt að fjallað væri um stjórn mæðra og feðra á tilfinningum sínum; tilfinningastjórn sem nútímamaðurinn myndi eflaust skilgreina sem tilfinningabælingu. Meira um það í pistli Dalrúnar.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Jóhannes Ólafsson

Frá og með næstu mánaðarmótum verður veitinga og tónlistarstaðurinn Skuggabaldur lokaður á mánudögum, sem og hugsanlega fleiri daga vikunnar. Staðurinn hefur verið heimavöllur lifandi tónlistar, og tónleikaröð Skuggabaldurs fékk fyrir það íslensku tónlistarverðlaunin nýverið í flokki tónlistarviðburða ársins. Þessi mánudagslokun þýðir þó að Mánudjass, sem hefur verið fastur liður í Reykjavík undanfarið, heyri sögunni til eða í bili að minnsta kosti. Og í kvöld hann þess vegna kvaddur með viðhöfn. Víðsjá brá sér niður á Austurvöll fyrr í dag og leit við á æfingu fyrir tónleikana.

17 ára menntaskólastrákur er staddur á Laugaveginum ásamt vini sínum þegar síminn hringir. Sæta stelpan sem vinnur á Prinsinum er í símanum. ?Ég er ólétt. Þú ert að verða pabbi.? Hvernig getur maður orðið pabbi sautján ára, og mamman bara sextán? Er framtíðin í rúst? Þessar og fleiri spurningar koma upp í nýju íslensku leikverki sem frumsýnt verður í Frystiklefanum á Rifi næstkomandi miðvikudag, 27.apríl. Höfundar verksins eru þau María Reyndal og Kári Viðarsson, en verkið byggir á sönnum atburðum úr lífi Kára. Kári verður gestur okkar í dag.

?Að uppgötva að ég læsi ekki konur var í alla staði óskiljanlegt. Það var eins og að uppgötva að ég læsi ekki bækur sem væru með oddatölufjölda af blaðsíðum; fáránlegt skilyrði sem ég hafði enga hugmynd um og gat ekki gefið neina rökrétta ástæðu fyrir.? Þegar Björn Halldórsson fékk í fyrsta sinn tækifæri til að kenna ritlist í erlendum háskóla gerði hann óþægilega uppgötvun sem neyddi hann til að horfast í augu við sína eigin ómeðvituðu fordóma. Meira um það í pistli dagsins.

En við hefjum þáttinn í dag á umfjöllun um Stöðufund í Gerðarsafni. Ólöf Gerður Sigfúsdóttir sá þessa samsýningu tíu myndlistarmanna og rithöfunda, sem leggja fram hugleiðingar sínar um fortíð, samtíð og framtíð. Sýningin vakti Ólöfu til umhugsunar um fyrirbærið ?stöðutékk?, sem virðist vera að færast í aukana í dagskrá listasafna hér á landi á undanförnum misserum.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Jóhannes Ólafsson

Það er eitthvað við tónlist Puccinis sem á greiða leið að hjarta okkar, líka þeirra sem hluta ekki á óperu að staðaldri. Þetta er allavega skoðun þeirra Bernadettu Hegji sópransöngkonu og Marton Wirth, hljómsveitarstjóra og organista í Landakotskirkju, en þau skipa óperu-dúóið Opera2gether. Bernadetta og Marton störfuðu saman við tónlist í heimalandi sínu Ungverjalandi, og hafa nú aftur tekið upp samstarf á íslandi, eftir að leiðir þeirra lágu hér óvænt saman. Í kvöld kl 19, og um helgina flytja þau lifandi óperutónlist Puccinis við þöglu kvikmyndina um Madame Butterfly í Bíó Paradís. Marton verður gestur okkar hér á eftir.

Og við kynnum til leiks nýjan pistlahöfund í Víðsjá. Björn Halldórsson rithöfundur mun flytja okkur vikulega pistla fram á sumar um allt milli himins og jarðar. Að þessu sinni er það blaðagrein um Angelu Merkel fyrrverandi kanslara Þýskalands sem fékk Björn til að velta fyrir sér sorgum og sigrum á samfélagsmiðlum.

Jazzhátíð Garðabæjar hefst á morgun og stendur yfir fram á sunnudag - 24. apríl.

Fjölbreytt dagskrá, þar sem konur eru í aðalhlutverkum, er á þessari 16. jazzhátíð Garðabæjar. Sigurður Flosason hefur verið listrænn stjórnandi hátíðarinnar frá upphafi og hann verður með okkur í þætti dagsins.

En við hefjum þáttinn á pistli frá Natöshu. Natasha er rússnesk, skáld og fyrrverandi blaðakona, en hefur búið hér á landi í áratug. Þetta er hennar þriðji pistill um upplifun hennar af stríðinu í Úkraínu.

Orðið Ru þýðir á frönsku lítill lækur, eða í óeiginlegri merkingu eitthvað sem rennur á borð við tár eða blóð. Á víetnömsku þýðir orðið vögguvísa eða sú sem svæfir og huggar. Ru er skáldlega innblásin sjálfsævisaga eftir Kim Thúy sem fædd er í Víetnam árið 1968, sama ár og sagan hefst. Thúy, ásamt fjölskyldu sinni, flúði hörmungar hins langa stríðs í Víetnam alla leið til Kanada með viðkomu í flóttamannabúðum í Malasíu. Mikill fjöldi fólks freistaði þess að flýja land í von um betra líf og Ru segir sögu ellefu ára stúlka sem flýr yfirstéttarlíf í Saigon. Þar verður hún bátaflóttamaður sem svo var nefnt í smábæ í Kanada og þarf að laga sig að nýjum lifnaðarháttum og nýju tungumáli. Íslensk þýðing bókarinnar er nú nýkomin út, þýdd úr frönsku af Arndísi Lóu Magnúsdóttur. Víðsjá kom sér í skriflegt samband við Arndísi og fékk að vita meira um þessa merkilegu bók.

Feneyjartvíæringurinn opnar með pompi og prakt dyr sínar fyrir almennum gestum laugardaginn næstkomandi, 23.apríl. Mikið er um dýrðir í borginni fögru sem er yfirfull af myndlistarmönnum, fjölmiðlafólki og áhugasömum gestum sem fá að berja dýrðina augum í allskyns foropnunum þessa vikuna. Hópur Íslendinga er auðvitað þegar mættur til að setja upp verk Sigurðar Guðjónssonar, sem sýnir þetta árið fyrir hönd Íslands. Við hér í Víðjsá tókum smá forskot á sæluna í síðustu viku þegar við sóttum Sigurð heim, áður en hann hélt út til Feneyja. Þar sagði hann okkur frá fyrri verkum sínum og hvernig þau hafa þróast og svo auðvitað af Perpetual Motion,

verkinu sem hann hefur gert sérstaklega fyrir íslenska skálann á Arsenale svæðinu í Feneyjum, verk sem hann kallar fjölskynjandi skúlptúr.

Á þessu ári eru liðin 70 ár frá stofnun Listdansskóla Íslands, elsta slíka skóla hér á landi en hann var stofnaður haustið 1952 í Þjóðleikhúsinu. Í Borgarleikhúsinu í kvöld verður litið um öxl á sérstakri hátíðarsýningu skólans þar sem ýmsir hápunktar frá danssýningum í gegnum tíðina, verk sem skólinn setti upp á eigin sýningum auk verka sem nemendur tóku þátt í með Íslenska dansflokknum og Sinfóníuhljómsveit Íslands. Fyrrum nemendur dansa líka á þessum tímamótum en einnig verður horft fram á veginn og spurningum velt upp um danskennslu framtíðar. Guðmundur Helgason skólastjóri Listdansskólans kemur í heimsókn hér rétt á eftir.

?Útjaðarinn er ekki bara geymslustaður fyrir óæskilegar hugsanir heldur er þar líka að finna fegurð og ró ef við drögum okkur aðeins út úr hringiðu lífsins og látum - þó ekki nema andartak - eins og amstrið komi okkur ekki við.? Sýningin Útjaðar opnaði nú á dögunum í gallerí Portfolio við Hverfisgötu 71. Þar sýnir Sigga Björg Sigurðardóttir myndlistarkona ný verk, teikningar á pappír og vegg, auk stop motion vídeóverks. Útjaðarinn vísar til þess sem er alltaf á mörkunum og við sjáum aldrei skýrt heldur bara eins og útundan okkur eða í svip - kannski bara missýning. Við heimsækjum Siggu Björg í Porfolio í Víðsjá í dag og spyrjum hana út í þetta ferðalag sitt með blýant og vatnsliti.

Og við fáum hér líka hugleiðingar Snorra Rafns Hallssonar, pistlahöfundar og dagskrárgerðarmanns í Vín. Kafka, skrifræði og draumaland reglnanna er honum hugleikið í pistli í dag þar sem hann grípur niður í Réttarhöldin og gluggar í bók anarkistans David Graeber.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Skömmin hefur lengi verið hugðarefni heimspekinga. Þannig segir Platón í Lögunum að skömmin sé óttinn við slæmt orðspor. Hún kenni okkur háttvísi, virðingu fyrir öðrum og geti leitt okkur á rétta braut. Snorri Rafn Hallson, pistlahöfundur í Vín, veltir í dag fyrir sér hlutverki skammarinnar í samfélaginu og heimspeki skammarinnar, eftir að hafa lesið nýja bók um efnið, The Shame Machine - Skammarvélin - eftir gagnasérfræðingin Cathy O'Neil. Heyrum nánar af því hér rétt á eftir.

Sovéski kvikmyndagerðamaðurinn sagði kvikmyndina vera skúlptúr af tímanum. Dalrún Kaldakvísl fjallar í dag um slíka skúlptúra, kvikmyndað líf einsetufólks á Íslandi á síðari hluta 20. aldar, nefnilega heimildarþáttarröð Ómars Ragnarssonar, Stiklur. Í aldanna rás hafa Íslendingar skráð sögur af einsetufólki, þær sögur einkennast oftar en ekki af vangaveltum sögumanna um ævi og kjör einbúa sem oftast voru látnir þegar saga þeirra var sett á blað. Stiklur breyttu þessu með kvikmyndaformið að vopni og Dalrún rýnir í þessa merkilegu þætti

Þetta er eiginlega samfélagsmiðlasaga síns tíma. Elísa Björg Þorsteinsdóttir segir okkur frá þýsku skáldsögunni Farþeginn eftir Ulrich Alexander Boschwitz sem kom út á dögunum undir merkjum Dimmu útgáfu. Sagan var skrifuð skömmu eftir Kristalsnóttina í nóvember 1938 og segir frá gyðingi í Berlín, kaupsýslumanninum Otto Silbermann, sem hefur flúið heimili sitt og reynir eftir bestu getu að sleppa frá heimalandi sínu. Þótt Farþeginn væri skrifaður á þýsku fékkst bókin á sínum tíma ekki útgefin í Þýskalandi. En eftir að upprunalegt handrit kom í leitirnar árið 2018 var ekki eftir neinu að bíða og bókin hefur nú hlotið endurnýjun lífdaga. Elísa Björg Þorsteinsdóttir þýðandi verður gestur okkar í lok þáttar og segir frá Farþeganum.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Listahópurinn Kunningjar dvaldi fyrr á árinu í litlu slóvakísku þorpi, Batovce, (Batoff tse) þar sem þau settu sig í spor verkfræðinga náttúrunnar, bjóra. Afraksturinn dvalarinnar verður sýndir á Miracles hátíðinni sem fram fer á næsta ári, en þar ganga áhorfendur 60 kílómetra leið á þremur dögum, og verða fyrir hinum ýmsu uppákomum á leiðinni. Snorri Rafn Hallsson ræðir við Hallveigu Kristínu Eiríksdóttur og Arnar Geir Gústafson.

Vinir hittast til að kryfja málin í ?symposium?; samræðum með víni, þar sem allt er undir; samböndin, samlífið, draumarnir, áföllin, sjálfshjálparnámskeiðin, samskiptin við tengdó og stjúpbörnin og síðast en ekki síst fyrrverandi! Leiksýningin fyrrverandi var frumsýnt um helgina, Eva Halldóra Guðmundsdóttir.

Um helgina hófst söfnun eða hópfjármögnun á Karolinafund fyrir syrpuna Kyndilbera sem dregur fram í dagsljósið persónulegan flutning á kvæðum og tvísöngvum og fangar hina lifandi hefð í náttúrulegu umhverfi. Þegar ljóst varð að ekki væri mögulegt skipuleggja tónleika eða aðra viðburði vegna faraldursins ákvað Vökufélagið að framleiða myndskeiði til þess að halda uppi og varðveita lifandi hefð íslenska sönghefða. Við hringjum í Línus Orra Gunnarsson Cederborg, leikstjóri verkefnisins Kyndilberar og hann segir okkur betur frá.

?Gefðu verkinu tíma, horfðu inn í verkið og þá sér verkið þig? segir myndlistarkonan Elísabet Olka Guðmundsdóttir um nýja sýningu sem opnaði á föstudaginn í Norr 11, Hverfisgötu. Sýningin heitir Auga mitt er lauf, þar mætast ólíkir miðlar, teikningar, skúlptúr og málverk. Myndirnar eru margar unnar úr litlum gifssteypum sem hver og ein er máluð og raðað saman í eina heild, dálítið eins og mósaík. Samhliða sýnir Elísabet Olka draumkenndar abstrakt teikningar þar sem hún leitast við að fanga hughrif skynjunar og hverfulleika hennar. Við hittum Elísabetu í sólinni fyrir utan Norr11.

Umsjón: Jóhannes Ólafsson

Listin er samtal, hún er til þess að tengja fólk saman segja listamennirnir Juanjo Ivaldi og Tessa Rivarola sem nú sýna ljósmyndir sínar og ljóð í sýningarsal í Herðubreið á Seyðisfirði. Þau eru frá Paragvæ en hafa verið búsett á Seyðisfirði síðustu 3 ár. Sýningin byggist á reynslu þeirra frá því að flytja úr suðrænu fjölmennu landi í einangrað fámenni í mikilli nánd við óútreiknanlega náttúruna. Hluti af ferlinu er vinnustofa þar sem þau ræða umfjöllunarefni eins og loftslagsbreytingar, ferðalög og einangrun við íbúa staðarins þar sem sýningin er sett upp. VIð hringjum austur á Seyðisfjörð og ræðum við listamennina hér á eftir.

Hljómsveitin Umbra hefur um árabil rannsakað víddir þjóðlaga- og miðaldatónlistar með spuna, útsetningum og lagasmíðum. Sveitina skipa þær Alexandra Kjeld, Arngerður María Árndóttir, Guðbjörg Hlín Guðmundsdóttir og Lilja Dögg Gunnarsdóttir. Þær gefa út nýtt lag á morgun, og innan skammst kemur fjórða platan þeirra út, en hún kallast Bjargrúnir. Platan hefur að geyma þjóðlagatónlist þar sem er dregin er fram staða og raunir kvenna aftur í aldir. Þær Alexandra og Arngerður verða gestir okkar hér á eftir.

Sjö ævintýri um skömm, er nýtt verk eftir Tyrfing Tyrfingsson sem frumsýnt var í Þjóðleikhúsinu um liðna helgi. Nína Hjálmarsdóttir segir okkur sýna skoðun á því í þætti dagsins.

En við byrjum á Barnamenningarhátíð Kópavogs. Það kannast flestir við ævintýrið um Búkollu, en nú á laugardag verður það sett í nýjan búning. Búkolla með nýrri, frumsamdri tónlist eftir tónskáldið Gunnar Andreas Kristinsson verður frumflutt í Salnum á laugardag. Gunnar segir frá Búkollu í þætti dagsins.

Umsjón: Halla Harðardóttir og Jóhannes Ólafsson