Bach van de Dag

Luisteren naar familieleden van Bach is vaak een ontdekkingstocht langs grotendeels vergeten edoch prachtige muziek. Te beginnen met Heinrich Bach, naar diens zoon Johann Michael Bach – Bach’s eerste schoonvader, en zijn broer Johann Christoph Bach. Een Bachzijtak, met onverwachte ‘luister inkijkjes’.

Heinrich Bach

Ich danke Dir, Gott

BachPlus

Evil Penguin 0031

8’19’’

Johann Michael Bach

Ich weiss, dass mein Erlöser lebt

Vox Luminis olv Lionel Meunier

Ricercar RIC347

2’49’’

Johann Christoph Bach

Wie bist Du denn, O Gott, in Zorn auf mich entbrannt

Nahuel Di Pierro, bas

Ensemble Diderot olv Johannes Pramsohler

Audax Records ADX13715

12’01’’

Bach maakte waarschijnlijk zelf de bewerking van zijn Tweede Sonate voor viool. Als Sonate BWV.964 is het dan muziek voor klavecimbel. Hetzelfde, maar anders. Dezelfde noten, maar toch. Een oefening in hetzelfde anders horen.

Johann Sebastian Bach

Sonate voor viool nr.2, BWV.1003

Alina Ibragimova, viool

Hyperion 67691/2

23’24’’

Johann Sebastian Bach

Sonate, BWV.964

Lorenzo Ghielmi, klavecimbel

Passacaille PAS1077

19’34’’

In Weimar voerde Bach muziek uit van Peranda, een componist die tientallen jaren eerder een grote naam was in Dresden. Als Bach begint aan zijn Hohe Messe, gecomponeerd met Dresden in het achterhoofd, dan klinken de openingsmaten als… Peranda. Maakt mij meteen nieuwsgierig; hoe klinkt Peranda?

Marco Giuseppe Peranda

Mis in a; I. Kyrie

Abendmusiken Basel

Coviello Classics COV91904

5’20’’

Johann Sebastian Bach

Mis BWV.232, “Hohe Messe”: Kyrie – koor, “Kyrie eleison”

Chor des Bayerischen Rundfunks & Concerto Köln olv Peter Dijkstra

BR Klassik 900910

9’00’’

De Engelse pianiste Harriet Cohen vroeg aan allerlei bevriende componisten om iets te maken ‘rond’ Bach. In 1931 verscheen ‘A Bach Book for Harriet Cohen’, met daarin Bachbewerkingen door oa Bax, Howells, Bridge en Vaughan Williams. Laatstgenoemde maakte een parel onder de Bachbewerkingen.

Johann Sebastian Bach / Ralph Vaughan Williams

Ach bleib’bei uns, Herr Jesu Christ, BWV.649 (Arr.)

Jonathan Plowright, piano

Hyperion CDA67767

5’35’’

Familiebijeenkomsten van de Bach’s werden steevast opgeluisterd met schuine grappen, woordspelletjes en natuurlijk muziek… ‘Deels komisch, deels ongepast’, aldus Bach’s eerste biograaf. In een bewaard fragment worden Texel en Brabant genoemd. Tijd voor een klein onderzoek.

Johann Sebastian Bach

Quodlibet BWV.524, “Wass seind das vor grosse Schlösser” (fragment)

Bach Collegium Japan olv Masaaki Suzuki

BIS 2041

10’49’’

31 juli 1750, Bach’s begrafenis. Voor de uitvaartdienst had hij zelf al muziek uitgekozen; muziek van een familielid die hij in zijn jeugd goed gekend had.

De in 1703 overleden Johann Christoph Bach. Hoe toepasselijk dat J.S. koos voor ; Lieber Herr Gott, wecke uns auf.

Johann Christoph Bach

Lieber Herr Gott, wecke uns auf

Vox Luminis olv Lionel Meunier

Ricercar RIC 347

4’16’’

Er zit in de Kunst der Fuge een canon waar ik iedere keer weer van geniet maar ook versteld van sta. Maar hoe leg ik ‘m uit? Ik vroeg collega Jana om mij te helpen, en aan de hand van de canon ‘Vader Jakob’ doen we een poging.

Daarnaast het arrangement van Harry van de Kamp van een deel uit de Kunst der Fuge. Zo mooi… het verdient een apart BWV-nummer!

Johann Sebastian Bach

Die Kunst der Fuge, BWV.1080; Canon per Augmentationem in Contrario Motu

Amsterdamse Bach Solisten

Ottavo OTR C48503

7’05’’

Johann Sebastian Bach

Die Kunst der Fuge, BWV.1080 – Contrapunctus XIX (arr.)

Gesualdo Consort Amsterdam

Sony Classical 82876705432

10’59’’

Er is geen componist zoveel ‘onderzocht’ als Bach. Iedere noot, iedere letter, die hij aan het papier toevertrouwde, is beschreven in duizenden boeken, artikelen en proefschriften. En toch; wie was hij? Iedereen heeft zijn ‘eigen’ Bach. Silvestrov componeerde een intiem en droomachtig eerbetoon aan Bach, en soms schemeren de noten van J.S. er doorheen.

Valentin Silvestrov

Dedication to J.S.B.

Kremerata Baltica olv Gidon Kremer

Nonesuch 7559-76934-5

6’03’’

28 juli 1750, even na kwart over acht ‘s avonds, overlijdt Bach. Tot de allerlaatste gecomponeerde noten behoort het Et incarnatus est uit de Hohe Messe. Voeg het Crucifixus toe en het Et resurrexit en je hebt volgens mij ‘de kern van de zaak’.

Hier was het Bach om te doen; zowel muzikaal als religieus.

Johann Sebastian Bach

Mis BWV.232, “Hohe Messe”, Credo – koren, “Et incarnatus est + Crucifixus + Et resurrexit”.

Collegium Vocale Gent olv Philippe Herreweghe

Virgin Classics 5451632

10’11’’

Op het enige echte portret van Bach, uit 1748, staat hij afgebeeld met in zijn handen een kleine partituur. Wie goed kijkt, ziet een Canon staan. Bach wilde zich dus laten zien met een muziekvorm die in zijn tijd al heel ouderwets was, maar getuigde van ouderwets goed vakmanschap, en met religieuze betekenis. Hoe klinkt de muziek die hij in zijn handen heeft?

Johann Sebastian Bach

14 Verschiedene Canones, BWV.1087; Canon triplex a 6

Bach Collegium Japan

BIS2151

0’36’’

Johann Sebastian Bach

14 Verschiedene Canones, BWV.1087; Canon triplex a 6

Fretwork

Harmonia Mundi HMU 907395

1’09’’

Johann Sebastian Bach

14 Verschiedene Canones, BWV.1087; Canon triplex a 6

Café Zimmermann

Alpha Classics 014

1’12’’