Bach van de Dag

Een van de leukste edoch vreemdste stukken van Bach, is ‘Opbouwende gedachten van het pijproken’, waarin blijkt dat het pijproken gepaard gaat met allerlei theologische en beschouwelijke gedachten. Misschien nog opmerkelijker: het stuk is ‘misschien’ mede gecomponeerd door Bach’s gehandicapte zoon Gottfried Heinrich.

Johann Sebastian Bach

Erbauliche Gedanken eines Tobackrauchers

Tragicomedia

Teldec 4509-91183-2

4’39’’

Een Boerencantate, van Bach? Jawel, in 1742, met hoorbaar plezier gemaakt. De man voor wie hij het schreef was niet echt een boer, wel de directeur van de belastingen in Leipzig, en daarmee de werkgever van Picander, tekstschrijver van oa de Mattheus Passie.

Johann Sebastian Bach

Cantate BWV.212, “Mehr Hahn en neue Oberkeet” (Bauerncantate): Sinfonia + aria ‘Klein-Zschocher müsse’

Mojca Erdmann, sopraan

Bach Collegium Japan olv Masaaki Suzuki

BIS2191

9’22’’

Bach componeerde vier zogenaamde ‘Lutherse’ missen, kleine missen. Voor welke gelegenheid? En: waarom? In ieder geval gebruikte hij voor de muziek, zijn eigen al jaren daarvoor gecomponeerde muziek, in een verbeterd jasje. Alsof hij de pareltjes in zijn oeuvre, die je over het hoofd kunt zien, alsnog voor het voetlicht wil zetten.

Johann Sebastian Bach

Mis BWV.234: “Qui tollis peccata mundi”

Cantus Cölln

Harmonia Mundi HMC901939.40

6’47’’

Johann Sebastian Bach

Cantate BWV.179, “Siehe zu, dass deine Gottesfurcht nicht Heuchelei sei”: aria, “Falscher Heuchler Ebenbild”.

Ruth Ziesak, sopraan

Amsterdam Baroque Orchestra olv Ton Koopman

ERATO3984-21629-2

5’00’’

Op 7 juli 1720 was de begrafenis van Maria Barbara Bach, de vrouw van J.S. die volkomen onverwacht ‘uit de tijd’ ging. Volgens de Duitse musicologe Helga Thoene zijn de Sonates en Partitas voor solo-viool door Bach gecomponeerd als een monument voor zijn overleden vrouw – klinkende rouwverwerking. Een bijzondere theorie, met bijzondere gevolgen.

Johann Sebastian Bach

Cantate BWV.4, “Christ lag in Todesbanden”; koraal, “Christ lag in Todesbanden”

The Monteverdi Choir & The English Baroque Soloists olv John Eliot Gardiner

Soli Deo Gloria SDG128

5’33’’

Johann Sebastian Bach

Partita voor viool nr.2, BWV.1004 – deel V, “Chaconne” (Arr.)

Tenebrae olv Nigel Short

Gordon Nikolitch, viool

LO 0728

13’08’’

Een van mijn lievelingsstukken is de Vierde Franse Suite, althans… de titel is niet van Bach. Intieme en sprankelende muziek. Op haar nieuwe Bach-cd speelt Papastefanou gul en lichtvoetig, inclusief een variant op het begin: BWV.815a.

Johann Sebastian Bach

Suite voor klavecimbel BWV.815, “Franse Suite nr.4”

Alexandra Papastefanou, piano

First Hands Records FHR70

18’38’’

Vandaag is de feestdag van de Apostel Thomas, de Ongelovige Thomas. Vanaf de stichting in 1212 klonk er in het klooster en de bijbehorende Thomaskerk in Leipzig muziek, oa bewaard gebleven in de Thomas Graduale. Tijdloze muziek - eeuwen voor Bach.

Ondanks veel protest, blies de DDR in 1968 de Paulinerkirche op in Leipzig. Wat moest je ook met zo’n oud gebouw… In deze Universiteitskerk was op 20 oktober 1729 een uitvaart, waarvoor Bach de muziek schreef. Droevige muziek? Helemaal niet!

Bach voerde veel muziek uit in Cafe Zimmermann in Leipzig. Niet alleen van hemzelf, maar ook van bv Locatelli. Vioolvirtuoos, componist en een groot deel van zijn leven woonachtig aan de Prinsengracht in Amsterdam.

Bach’s functie als Thomascantor en Director Musici stond in een lange en eerbiedwaardige traditie. Ik vind het daarom zo leuk om stil te staan bij Bach’s voorgangers in Leipzig, zoals Johann Schelle. Een grootheid in zijn tijd.

En dan ineens; de overgang van pauken en trompetten naar het ‘Et in terra pax’, en de schier oneindig wiegende stemmen… Wederom naar de ‘Hohe Messe’: Bach op z’n best!