Beter | BNR

In 'Dry January' gaan veel mensen de uitdaging aan om alcohol te laten staan; Dagelijkse drinkers worden uitgedaagd om te kijken wat er gebeurd als ze die dagelijkse gewoonte doorbreken. Is dat zinnig, en welke effecten heeft het op je gezondheid als je al dan niet alcohol drinkt?

Onze gasten:

Sigrid Sijthoff, arts en oprichter van verslavingszorginstelling Kick Your Habits en

Jacqueline van Lieshout, schrijver van de boeken Ontwijnen en De Geest uit de Fles, ze begeleidt mensen bij alcoholvrij leven.  

De laatste jaren is de kennis over alcoholgebruik en de effecten ervan op de gezondheid enorm gegroeid. De wetenschap bevestigt dat geen enkele hoeveelheid alcohol zonder gevaar is, elk glas is ongezond.  Oncologen en internisten bevestigen dat alcohol kankerverwekkend is en effect op alles heeft waar het langskomt: de mond, keel, slokdarm, maag, lever darmen.

De Gezondheidsraad adviseert maximaal één glas (van 100  ml.) per dag te drinken en minstens twee dagen per week helemaal niet te drinken. Dat komt neer op maximaal vijf tot zeven glazen per week. De helft van de Nederlanders drinkt meer dan de Gezondheidsraad adviseert en heeft er dus baat bij te minderen. Naar schatting zo’n 10% van de Nederlanders tussen de 18 en de 65 jaar is problematische drinker. Dat komt neer op meer dan een miljoen mensen.

De maatschappelijke kosten van overmatig alcoholgebruik zijn hoog: huiselijk geweld, ernstige ziekten zoals kanker, verkeersongelukken, agressie, werkverzuim en depressie worden erdoor veroorzaakt. Hoogste tijd dus om veel bewuster met alcohol om te gaan, zeggen onze gasten, en maatschappelijk ook die bewustwording te creëren.

Zorgvernieuwers

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum hebben een speciale techniek bedacht waarmee menselijke hartspiercellen buiten het lichaam kunnen worden ontwikkeld.  Daardoor zijn er minder proefdieren nodig.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het begin van dit nieuwe jaar is een goede aanleiding om vooruit te kijken naar het zorgjaar 2022. Problemen die al lange tijd spelen, zoals het personeelstekort en de almaar stijgende zorgkosten door vergrijzing en chronische ziekten, nemen we mee het nieuwe jaar in. Zal daar nu eindelijk eens een oplossing voor komen? 

Onze gasten

Marianne de Visser van de Wetenschappelijke Raad voor het regeringsbeleid en emeritus hoogleraar neuromusculaire ziekten . 

Anna van Poucke, sectorleider van de wereldwijde zorgpraktijk bij adviesbedrijf KPMG. 

De uitgaven aan de zorg als aandeel van de overheidsuitgaven zijn de laatste twintig jaar verdubbeld, terwijl de uitgaven aan onderwijs gelijk gebleven zijn. Is het terecht dat gezondheid het hoogste goed is?

Vergrijzing, personeelstekorten en chronische ziekten zorgen voor hogere zorgkosten. Er moet dus wat veranderen om de stijgende kosten in de hand te houden, maar hoe zorg je dat het niet alleen bij goede voornemens blijft en tot daadwerkelijke actie komt?

Van Poucke en De Visser zijn optimistisch over de perspectieven die de coalitieplannen en de nieuwe bewindslieden voor de zorg bieden (Ernst Kuipers als minister van Volksgezondheid en Conny Helder als minister voor Langdurige zorg en Sport).

Personeelstekort Nu werkt ongeveer een op de zes à zeven Nederlanders in de zorg, over twintig jaar zou dat één op de vier zijn, in 2060 één op de drie en dat terwijl het personeelsbestand in de zorg flink aan het vergrijzen is. Volgens de WRR is dat probleem niet alleen een kwestie van geld en hogere salarissen; werkgevers moeten ook zorgen dat de balans tussen werk en privé optimaal is, dat zorgpersoneel zich gewaardeerd en serieus genomen voelt en ook inspraak heeft in de organisatie. 

Passende Zorg. Er moeten duidelijker keuzes gemaakt worden in welke zorg al dan niet passend en noodzakelijk is en dus vergoed moet worden. Niet alle therapieën, bloedonderzoeken en röntgenfoto's die nu worden genomen zijn nodig, aldus de NZA..

Regionale zorg. KPMG adviseert om meer te investeren in regionale zorg. Per regio kan dan worden bepaald waar de behoeften liggen en waar dus de focus van het zorgaanbod moet liggen. Dat vraagt ook om betere communicatie en afstemming tussen specialisaties en zorgcentra. 

Volgens de WRR moet de politiek moet burgers erop gaan voorbereiden dat  in de toekomst niet meer alle zorg kan worden aangeboden of vergoedt. Ook moet er een maatschappelijke discussie komen over "wat gezondheid waard is" en welke medicijnen er nog moeten worden vergoed. Daarbij is het belangrijk dat de zorg (en daarmee gezondheid) niet alleen een voorrecht voor de rijken wordt, maar dat het voor iedereen toegankelijk blijft.

Digitalisering. Tijdens de coronapandemie zagen we het nut van digitale zorg, apps, robotica en online consulten die mensen uit het ziekenhuis hielden. Volgens KPMG kunnen dit soort toepassingen zorgen voor flinke besparingen in de toekomst. Maar, zegt de WRR, op lange termijn is het niet duidelijk hoeveel er wordt bespaard en bovendien is het 'wensdenken' dat digitale toepassingen de huidige problemen gaan oplossen. Het is niet duidelijk hoeveel het op lange termijn kost of bespaart, en artsen zijn niet allemaal enthousiast over online consulten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De decemberdagen staan voor gezelligheid, maar in veel families hebben de vakantiedagen genoeg ingrediënten om de spanningen binnen vier muren flink op te laten lopen. Huiselijk geweld komt veel voor, maar buren, familieleden en ook professionals aarzelen om iets te doen. 

Onze gasten: 

Maaike Brunekreef, inhoudelijk expert op het gebied van geweld in afhankelijkheidsrelaties, onder meer verbonden aan het Isala regioziekenhuis 

en Anita Wix, ervaringsdeskundige en coach. 

Rond huiselijk geweld heerst vaak nog een taboe. Er heerst veel schaamte, maar ook is er angst voor de gevolgen als iemand openheid van zaken geeft.

Geweld behelst veel meer dan alleen fysiek geweld. Ook emotionele verwaarlozing, lichamelijke verwaarlozing, lichamelijke en emotionele mishandeling en financieel misbruik vallen daaronder.

Naar schatting meer dan 100.000 kinderen in Nederland krijgen jaarlijks te maken met een vorm van mishandeling. Eén op de twintig thuiswonende ouderen boven de 65 krijgt te maken met ouderenmishandeling.

Zorgverleners en mensen uit de directe omgeving zijn vaak terughoudend om naar de situatie thuis te vragen of te alarm te slaan, bang voor de gevolgen of dat ze mogelijk fout zitten.

Dat moet veranderen, zeggen Wix en Brunekreef. Ze ontwikkelden onder meer een bordspel voor artsen, professionals, leerkrachten, fysiotherapeuten en iedereen in de omgeving om signalen beter leren herkennen en na te denken over hoe vervolgens te handelen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elk jaar krijgen zo'n 115-duizend mensen de diagnose kanker. Gelukkig is kanker tegenwoordig vaak goed te behandelen en zijn de overlevingskansen groot.  Dat geldt helaas nog niet voor de ongeveer 1300 mensen bij wie niet kan worden vastgesteld wat de bron van de kanker is, dus waar de primaire tumor zit. 

Daar moet verandering in komen, vinden de nabestaanden van deze patiënten. Zij weten zich onder meer gesteund door internist-oncoloog Yes van der Wouw, die zich als doel heeft gesteld dat over een paar jaar niemand nog de diagnose ‘Primaire Tumor Onbekend’ krijgt. 

Gasten:

Yes van der Wouw, internist oncoloog, verbonden aan het Isala

en Warnyta Minnaard, mede-oprichter stichting ‘Missie Tumor Onbekend’. 

Om de kanker efficiënt te kunnen behandelen, is nodig om te weten wat de bron is. Want borstkanker, nierkanker of alvleeskanker zijn heel verschillend en hebben ook een heel andere benadering nodig. 

Dankzij inzet van de stichting 'Primaire Tumor Onbekend' krijgen deze patiënten nu dna-testen vergoedt waarmee de kans om de bron op te sporen, veel groter wordt.

 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Hoe handig zou het zijn als er een digitale tweelingversie van je is, waarop artsen medicijnen, behandelingen en therapieën kunnen uitproberen en dan op basis van de resultaten kunnen besluiten wat voor jou persoonlijk het beste werkt?

In de tech- en industrie zijn digitals twins al bijzonder populair. En ook in de gezondheidszorg dringt dit virtuele digitale model steeds meer door.

Onze gasten:

Annemarie van 't Veen, medisch specialist verbonden aan het UMC Utrecht werkzaam bij de afdeling Digital Health met aandachtsgebied de implementatie.

En Sander Klous ,hoogleraar Big Data Ecosystems, verbonden aan de Uva en leidinggevende over het Big Data Analytics-team bij KPMG.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Tien jaar geleden sneuvelde het wetsvoorstel voor een landelijk Elektronisch Patiënten Dossier, het EPD. Het grootste bezwaar was de privacy; want wie garandeerde dat niet elke zorgverlener, maar ook je werkgever en verzekeraar, al die persoonlijke gegevens konden inzien?

Sindsdien heeft bijna elke zorgverlener z'n eigen systeem, maar al die versnipperde informatie kan leiden tot medische fouten en vertraging bij de behandeling van de patiënt.

Onze gast:

Guido van der Harst van Netcompany Nederland, een internationaal bedrijf dat zich bezighoudt met de digitale transformatie in de publieke en private sector.

In Denemarken is het Elektronisch Patiënten Dossier met succes ingevoerd. De patiënt beheert in een digitaal kluisje een overzicht van zijn of haar gehele gezondheidsgeschiedenis, diagnoses, behandeltrajecten, operaties, medicatieschemas en röntgenfotos, evenals verwijzingen naar specialisten en beslist wie die gegevens te zien krijgt.

Zorgvernieuwers

Jaarlijks belanden 200.000 mensen op de Spoedeisende Eerste Hulp met acute pijn op de borst en hartklachten. In 90 tot 95 procent van deze gevallen, is het 'vals alarm'.

Ambulancediensten en ziekenhuizen in Overijssel en Drenthe hebben nu een manier bedacht om in deze gevallen onnodige ziekenhuisopname te voorkomen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tien jaar geleden sneuvelde het wetsvoorstel voor een landelijk Elektronisch Patiënten Dossier, het EPD. Het grootste bezwaar was de privacy; want wie garandeerde dat niet elke zorgverlener, maar ook je werkgever en verzekeraar, al die persoonlijke gegevens konden inzien? 

Sindsdien heeft bijna elke zorgverlener z'n eigen systeem, maar al die versnipperde informatie kan leiden tot medische fouten en vertraging bij de behandeling van de patiënt. 

Onze gast:

Guido van der Harst van Netcompany Nederland, een internationaal bedrijf dat zich bezighoudt met de digitale transformatie in de publieke en private sector.

In Denemarken is het Elektronisch Patiënten Dossier met succes ingevoerd. De patiënt beheert in een digitaal kluisje een overzicht van zijn of haar gehele gezondheidsgeschiedenis, diagnoses, behandeltrajecten, operaties, medicatieschema’s en röntgenfoto’s, evenals verwijzingen naar specialisten en beslist wie die gegevens te zien krijgt.

Zorgvernieuwers

Jaarlijks belanden 200.000 mensen op de Spoedeisende Eerste Hulp met acute pijn op de borst en hartklachten. In 90 tot 95 procent van deze gevallen, is het 'vals alarm'.

Ambulancediensten en ziekenhuizen in Overijssel en Drenthe hebben nu een manier bedacht om in deze gevallen onnodige ziekenhuisopname te voorkomen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Iedereen weet wel dat naar buiten gaan gezond is, maar in hoeverre het helpend is binnen de geestelijke gezondheidszorg, is nooit echt goed onderzocht. Onderzoek is nodig om te zorgen dat de therapie erkend en vergoedt wordt.

Onze gasten

Jolanda Maas, assistent-professor bij de sectie Klinische Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze onderzoekt hoe de natuur kan bijdragen aan het herstel van psychische problemen.

GZ-psycholoog Irina Poleacov van de maatschap De Buitenpscyhologen, een nieuwe stroming binnen de geestelijke gezondheidszorg waarin de natuur wordt beschouwd als belangrijke co-therapeut.

Om buiten therapie te kunnen geven, heeft de psycholoog speciale vaardigheden nodig. Zo gelden er andere regels voor veiligheid, ruimte en moet de psycholoog de eigen grenzen goed kunnen bewaken.

Zorgvernieuwers

Een slimme mouw die trillingen doorgeeft, maak dat doven en horenden met elkaar kunnen communiceren.

Studenten van de Technische Universiteit Eindhoven werken aan deze nieuwe techniek en daarbij aan een nieuwe 'triltaal'.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Het heeft veel voordelen als er openheid van zaken wordt gegeven. Patiënten kunnen de tegenslag beter verwerken en houdt vertrouwen in de zorgverlener en de zorg. Ook is het goed voor de zorgverlener zelf: die kan de gebeurtenissen beter achter zich laten.

Onze gast

Hans Brölmann, auteur Handboek Openheid na Incidenten in de zorg, hoogleraar gyneacologie, mede-oprichter van de Stichting Openheid na Incidenten.

In de wet (Wkkgz) is vastgelegheid dat openheid moet worden gegeven. Maar hoewel iedereen het belangrijk zegt te vinden, is het vaak (nog) geen vaste waarde binnen een zorgorganisatie. Dat is ook de conclusie van Brölmann, die jarenlang als getuige-deskundige heeft opgetreden in tuchtzaken en civielrechterlijke claims.

Zorgvernieuwers

De Hartstichting investeert 1.9 miljoen euro aan de ontwikkeling van slimme horloges, die een hartstilstand signaleren en dan hulpdiensten inschakelen.

Zo'n 17.000 mensen krijgen jaarlijks een hartstilstand buiten het ziekenhuis, en in meer dan de helft van de gevallen is daar niemand bij. Als zo'n smartwatch hulp inschakelt, gaan er minder kostbare minuten verloren en dat kan levensreddend zijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Niels Schuddebooms leven begon met tegenslag. Hij werd veel te vroeg geboren op 8 augustus 1982. Hij ontwikkelde zich desondanks goed, maar kreeg door geelzucht zuurstoftekort. Daarna bleek hij spastisch. Niels was nog maar net een puber toen hij zijn moeder aan kanker verloor. Zijn moeder bleek een zeldzaam gendefect te hebben, dat een heel hoog risico op kanker veroorzaakt.

Toch liet hij zich daardoor niet tegenhouden. Hij kreeg een baan, ging zelfstandig wonen en werd adviseur voor het Ministerie van Gezondheidszaken.

Onze gasten

Maarten den Braber, betrokken bij de Shakingtree Award, vriend van Niels.

Mijke Ulrich, winnaar Award 2021 met haar project 'Open je Hart' voor mensen met afasie.

Mijke moest zich, nadat ze op 29-jarige leeftijd een hersenbloeding kreeg, weer volledig terugvechten om weer te worden wie ze ooit was. Fysiek kreeg ze hierbij uiteindelijk, via een revalidatiecentrum, de hulp bij om dit voor elkaar te krijgen maar nergens leerde ze hoe ze weer moest gaan leven. Dit inspireerde haar om het project 'Open je hart' op te zetten voor mensen met afasie om zichzelf én hun passie weer terug te vinden. Naast trainer van de cursus 'Herstellen doe je zelf', geeft Mijke sinds 5 jaar rondleidingen voor mensen met afasie in het Van Abbemuseum. Ze wijst in haar lezingen voor zorgprofessionals op het belang van gelijkwaardigheid en autonomie in de zorg.

Zorgvernieuwers

Een app waarin basisschoolleerlingen en -leerkrachten mindfulness-vaardigheden leren, dat klinkt misschien een beetje zweverig maar het bestaat en werkt volgens de initiatiefnemers: Het Centrum voor Urban Mental Health (UMH) van de Universiteit Amsterdam en Stichting Super Chill.

De app bevat klassikale oefeningen die gebaseerd zijn op mindfulness- en yogatechnieken zodat kinderen beter leren omgaan met stress binnen en buiten de school.

De app is ontwikkeld in samenwerking met meer dan 100 leerkrachten, zodat deze aansluit op de lesdag en weinig tijd vraagt. Inmiddels wordt die al door ruim 2.000 leerkrachten door heel Nederland gebruikt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.