Beter | BNR

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Een vaccin tegen corona heeft lang op zich laten wachten, maar vanuit medisch en farmaceutisch oogpunt is het juist in razendsnel tempo gegaan. Veel mensen vragen zich af of door die snelheid, de veiligheid van een vaccin niet in het geding komt. Ook omdat nog niet alle langetermijneffecten van het coronavirus bekend zijn.

Maar volgens Marjolein van Egmond, hoogleraar Immunologie, staat of valt het succes van een vaccin, met dat iedereen zich laat vaccineren. Dat betekent niet dat covid-19 volledig verdwijnt, maar wel dat de pandemie wordt gestopt en we weer terug kunnen naar 'normaal'.

Onze gasten

Ilse van Hensbeek, medisch directeur van farmaceut Astra Zeneca, dat werkt aan het zogenoemde Oxford vaccin.

Marjolein van Egmond, hoogleraar Immunologie verbonden aan het Amsterdam UMC.

Zorgvernieuwers

De helft van de diabetespatiënten met gevoelsverlies in de voeten, zijn gebaat bij een kleine ingreep waarbij een beknelde zenuw los wordt gemaakt.

Door die gevoelloosheid vinden veel valpartijen plaats en lopen mensen wonden op, die lastig te genezen zijn.

Willem Rinkel, plastisch chirurg in opleiding bij het UMC Utrecht, zoekt naar manieren om te zorgen dat nog meer mensen profijt kunnen hebben van deze operatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Niet urenlang passief in een warme woonkamer zitten en wachten tot je eten wordt opgediend. De dementerenden bij directeur Jan 't Hoen en zijn zorgmedewerkers, worden voortdurend actief gehouden. Ze gaan elke dag naar buiten, er wordt getuinierd, koken en afwassen gebeurt gezamenlijk en als iemand niet per se in een rolstoel hoeft te zitten, wordt 'ie gestimuleerd te lopen.

Door deze aanpak slapen de bewoners 's nachts beter, zijn ze rustiger en ook gelukkiger. Natuurlijk kost deze aanpak energie, beaamt 't Hoen. Maar dat verdient zich terug doordat de bewoners gezonder blijven. Ze vallen minder, ze zijn minder onrustig en liggen in de meeste gevallen rustig te slapen, zodat er 's nachts minder personeel nodig is.

Onze gasten

Jan t Hoen, directeur van de particuliere woonvoorziening Huize Wezup voor mensen met dementie.

Grietje van der Heide, zorgondernemer en life coach.

Zorgvernieuwers

Veel patiënten kunnen of durven niet naar het ziekenhuis vanwege het risico van corona. Door middel van een speciale bril komen medisch specialisten daarom nu naar de patiënten toe. Het werkt zo: een verpleegkunde gaat bij de patiënt langs en voert medische handelingen uit met zo'n slimme bril, terwijl de arts op afstand meekijkt.

Over deze podcast

BNR Beter hoor je elke woensdag om 15:30 en is online terug te vinden als podcast. Abonneer je via bnr.nl/beter, de BNR App. Ook te beluisteren via Apple Podcast en Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Ruim 70 procent van de Nederlandse bevolking krijgt te maken met ten minste één traumatische gebeurtenis. Een deel hiervan ontwikkelt ernstige klachten zoals depressie, suïcidaliteit en stemmingsklachten.

Vooral als iemand ernstige of meerder trauma's in zijn leven heeft opgelopen, zoals het meemaken van een oorlog, marteling, opsluiting en langdurig misbruik, is de weg naar genezing erg moeizaam en vaak loopt die weg ook dood.

Intensieve traumabehandeling, waarbij gebruik wordt gemaakt van EMDR, zorgt voor hoopgevende resultaten. De afgelopen maanden moest, vanwege de coronacrisis, die therapie online worden gegeven. De resultaten werden gemeten en waren ook voor de onderzoekers, beter dan verwacht.

Onze gast:

Suzy Matthijssen, klinisch psycholoog en wetenschapper, hoofd van het Altrecht Academisch Angstcentrum.

EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing en wordt ingezet om nare ervaringen te verwerken. De patiënt moet in gedachten terugkeren naar de traumatische gebeurtenis. Door een afleidende beweging of geluid, worden de gedachten van de patiënt afgeleid waardoor de lading van de traumatische gebeurtenis verminderd.

Zorgvernieuwers

Niet-tuberculeuze mycobacteriën (NTM) zijn overal: in planten, in water. Dit broertje van de tuberculosebacterie, leidt bij sommige mensen tot een chronische luchtweginfectie.

Ze krijgen langdurig meerdere antibiotica-kuren, maar na genezing is het risico op terugkeer van de infectie groot. De kuren hebben bovendien zeer hevige bijwerkingen.

Onderzoekers van het RadboudUMC hebben nu bij muizen aangetoond dat de kans op genezing toeneemt als het antibioticum Tigecycline wordt geïnhaleerd. Het middel werkt beter en er zijn minder bijwerkingen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Onze gast:

Eveline Kempenaar, psychosomatiek-, werkstress- en arbeidscoach.

Ademen gaat meestal zonder erbij na te denken. En dat is ook de bedoeling. Maar bijvoorbeeld door een longziekte, pijn en blessures kan het ademen pijn doen, waardoor iemand verkeerd gaat ademhalen.

Ook emoties als spanning, angst en stress hebben invloed op de ademhaling. Daartegenover kan een goede ademhaling juist klachten verhelpen en de gezondheid verbeteren.

Met de juiste oefeningen en goede begeleiding, is zo'n disfunctioneel adempatroon goed te doorbreken.

Zorgvernieuwers

Onderzoekers van het Alzheimercentrum (VUMC) kunnen nu door biomarkers, dat zijn lichaamseigen stoffen, zien of iemand schade ontwikkelt in de hersenen, een voorbode van Alzheimer.

Wiesje van der Flier, hoofd onderzoek bij het VUMC Alzheimercentrum, legt uit wat die biomarkers precies zijn en wat deze kennis betekent voor het onderzoek naar Alzheimer in de toekomst.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Het behouden van werk of het vinden van een nieuwe baan, is vaak problematisch zodra het woord 'kanker' valt. Ook het krijgen van een hypotheek en verzekering is in veel gevallen lastig.

Onze gasten:

Isabelle Lebrocquey, oprichter van oPuce, een sociale onderneming die (herstelde) kankerpatiënten helpt bij het vinden van een baan.

Mirjam van Belzen, Belangenbehartiger Kwaliteit van Leven a.i. voor de Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties (NFK).

Werkgevers beschouwen deze patiënten als een extra risico. In geval van ziekte moet de werkgever twee jaar lang loon doorbetalen. Ondertussen moet hij een vervanger inhuren, verantwoording afleggen aan UWV, meewerken aan integratie. Dat op zich is al reden om mensen niet in vaste dienst te nemen laat staan iemand die kanker heeft gehad.

Daarom moet de overheid stappen zetten om het voor werkgevers aantrekkelijk te maken om iemand met een ziekteverleden aan te nemen, zeggen belangenorganisaties.

Ook zou de focus moeten liggen op arbeidsgerelateerde zorg, waarbij vanaf het moment van de diagnose de patiënt, de werkgever, en betrokken medici samen kijken naar mogelijkheden om de patiënt aan het werk te houden of voorspoedig te reïntegreren.

Zorgvernieuwers

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben een minihartje gekweekt met volwassen kloppende hartcellen.

Van de bindweefselcellen uit hartbiopten van patiënten worden minihartjes gekweekt zodat daar onderzoek op kan worden gedaan naar de oorzaak van hartziekten, maar ook naar de werking van medicijnen en gentherapie.

De onderzoekers willen in de toekomst bij metabole ziektes de cellen die verantwoordelijk zijn voor hartfalen te identificeren. Als we weten welke cellen de fout bevatten die deze ziektes veroorzaken, kunnen we wellicht gentherapie inzetten vertelt prof. dr. Christine Mummery,

Ook is het hartje een goed alternatief voor muizenharten, zodat er van deze proefdieren minder gebruik hoeft te worden gemaakt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

De stappen in het proces naar een vaccin tegen corona worden versneld gezet. Processen lopen parallel en farmaceuten lopen vooruit op de vondst van een vaccin, onder meer door al grondstoffen te bestellen en speciale fabrieken te bouwen.

Normaal verloopt dat proces veel langzamer. Van het vragen om of bedenken van een medicijn, tot het moment dat het op de markt komt, duurt vele jaren. Er wordt getest, gekeurd, gerapporteerd, er zijn allerlei instanties bij betrokken. De uitkomst is onzeker, terwijl het proces vele miljoenen, soms miljarden, kost.

Onze gast:

Bart van Zijll Langhout, Lead Janssen Campus Nederland.

Zorgvernieuwers

Er is een nieuwe standaard voor de behandeling van kinderen en adolescenten met een B-cel-non-Hodgkin-lymfoom. Door het toevoegen van rituxamab (een vorm van immunotherapie) aan de agressieve chemotherapie, genezen meer patiënten.

Het B-cel-non-Hodgkin-lymfoom is de meest voorkomende vorm van lymfeklierkanker bij kinderen. De standaard behandeling is een zeer agressieve chemotherapie. Het Prinses Máxima Centrum was betrokken bij een groot internationaal onderzoek waarin werd beoordeeld of rituximab de kans op overlijden aan of terugkeer van de ziekte zou verkleinen. Dat onderzoek toonde aan dat het risico daarop drie keer is, dan met chemotherapie alleen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Het Dutch Institute for Clinical Auditing (DICA) houdt zo'n 10 jaar de kwaliteitsregistraties bij. Inmiddels zijn er een miljoen behandelingen verdeeld over 23 aandoeningen geregistreerd.

Al die data geven inzicht in de kwaliteit van de arts, het zorgtraject en de ziekenhuizen. En met die inzichten kwamen ook verbeteringen, waardoor er meer geslaagde ingrepen waren, minder heroperaties, lagere zorgkosten en lagere sterftecijfers.

Onze gasten:

Eric Hans Eddes, gastro-intestinaal en oncologisch chirurg in het Deventer Ziekenhuis.

En Rob Tollenaar, hoogleraar oncologische chirurgie en hoofd van de afdeling Heelkunde aan het Leids Universitair Medisch Centrum.

Beide verbonden aan het Dutch Institute for Clinical Auditing (DICA) dat kwaliteitsregistraties in Nederland faciliteert. Mede-auteurs van het boek Beter dokteren over het gebruik van big data in de gezondheidszorg.

Het bijhouden van data moet patiënten meer duidelijkheid geven over waar ze het beste behandeld kunnen worden, maar ook wat ze te wachten staat na een behandeling.

Door de wildgroei aan data, onderzoeken, instanties, patiëntenorganisaties, richtlijnen, sites en vergelijkingen, is het voor patiënten moeilijk te bepalen wie betrouwbaar is en waar ze het beste informatie kunnen zoeken.

Door vanuit één punt al die informatie te regisseren, moet daar verandering in komen, zeggen onze gasten.

Zorgvernieuwers

Een consortium van gynaecologen, echoscopisten, ethici en gezondheidswetenschappers gaat de komende vier jaar onderzoeken of de 13-wekenecho een meerwaarde heeft.

Het ministerie van VWS (Volksgezondheid) wil eerst kijken welke voor- en nadelen zo'n prenatale screening heeft, voordat het definitief wordt ingevoerd in het nationale bevolkingsonderzoek.

Dit consortium wil de komende vier jaar vragen beantwoorden die de meerwaarde van deze screening voor de zwangere vrouw moeten aantonen. Pas daarna zal de minister van Volksgezondheid (VWS ) beslissen of de 13-wekenecho definitief ingevoerd zal worden in het nationale bevolkingsonderzoek prenatale screening.

In het huidige prenatale screeningsprogramma kunnen zwangere vrouwen rond 20 weken laten onderzoeken of hun kind lichamelijke afwijkingen heeft. Met een 13-wekenecho kan een deel van deze eventuele afwijkingen bij het ongeboren kind eerder worden ontdekt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Zolang er geen vaccin is, is een gezonde leefstijl de de beste remedie tegen corona. Dat betekent niet dat je het niet krijgt, maar dat immuunsysteem zo'n virus dan beter aankan, waardoor fysieke schade wordt voorkomen.

Onze gasten:

Maaike de Vries, gepromoveerd gezondheidswetenschapper.

Tamara de Weijer, huisarts en bestuurslid van Vereniging Arts en Leefstijl.

Beide redacteur en initiatiefnemer van het handboek Leefstijlgeneeskunde, dat onder meer wordt gebruikt als opleidingsmateriaal in het zorgonderwijs.

Door meer de focus te leggen op gezond leven, kan het zorgstelsel veranderen van ziekenzorg naar gezondheidszorg, zeggen deskundigen. Met goede voorlichting, preventie en begeleiding kunnen er jaarlijks vele miljoenen aan ziektekosten bespaard worden. Minder mensen worden ziek, er zijn minder medicijnen en medische ingrepen nodig.

Dat zou ook betekenen dat de rol van de arts geleidelijk verandert in die van adviseur, in plaats van behandelaar.

Zorgvernieuwers

Vrouwen met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten weten dat vaak zelf niet, terwijl er al wel voortekenen zijn. Zoals vrouwen die tijdens de zwangerschap een hoge bloeddruk, zwangerschapsdiabetes of zwangerschapsvergiftiging hebben gehad.

In de regio Den Haag is een samenwerkingsverband gestart om deze vrouwen extra in de gaten te houden en waar nodig zorg en voorlichting te geven.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Hoe belangrijk die technologische oplossingen zijn, is de laatste maanden goed zichtbaar geworden. Snelle ontwikkeling van beademingsapparatuur, thuismonitoring voor patiënten in risicogroepen en innovaties die de zorgtaken van het drukke personeel overnemen of verlichten.

Zulke ontwikkelingen zijn niet alleen nu belangrijk, maar ook in de toekomst. Ziekenhuizen willen zorg verplaatsen naar de omgeving van de patiënt. Het personeelstekort blijft een probleem, dus voor veel taken moet een alternatief komen. En de zorg moet betaalbaar blijven.

Onze gasten:

Ton van der Steen, voorzitter van Medical Delta en hoofd Biomedische technologie van het Erasmus MC.

Jaap Harlaar, opleidingsdirecteur Klinische technologie en technical medicine aan de TU Delft.

Artsen en ingenieurs werken steeds meer samen om oplossingen te vinden die het zorgpersoneel verlichten, maar ook het leven van patiënten vergemakkelijken.

Nu investeren in zorgtechnologie, bespaart op termijn veel kosten, zegt Ton van der Steen, voorzitter van Medical Delta. Zo hoeven veel patiënten minder ziekenhuisbezoeken af te leggen doordat ze thuis gemonitord worden. Toepassingen op het gebied van preventie en diagnose zorgen dat mensen sneller geholpen worden en verminderen de gezondheidsrisico's. Dat bespaart op termijn veel zorgkosten.

Zorgvernieuwers

Met slimme software op bestaande echoapparaten kan snel worden vastgesteld of iemand mogelijk besmet is met het coronavirus.

Een onderzoeksteam van de Technische Universiteit Eindhoven ontwikkelde deze software, waarmee beginnende longartsen in staat zijn om echobeelden te interpreteren als longexperts.

De techniek brengt afwijkingen in de longen aan het licht. Op basis daarvan kan worden besloten of de patiënt verder wordt onderzocht.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: AstraZeneca

Digitale middelen, gespreide spreekuren, verplichte looproutes; allerlei middelen zijn ingezet om te zorgen dat ziekenhuizen nu goed kunnen functioneren. Dat vraagt om creativiteit, veranderingen in werkprocessen, maar soms ook om fysieke veranderingen van ruimtes en gebouwen.

Te gast:

Corina Schols, partner bij ptg advies een onafhankelijk en marktgericht adviesbureau voor de gezondheidszorg.

De moderne ziekenhuizen bleken bij de uitbraak van het coronavirus beter geschikt voor het verlenen van veilige zorg, dan de oude ziekenhuisgebouwen. Behandelruimtes kunnen beter worden gescheiden en de patiëntenstroom ook, de nieuwe gebouwen hebben meer eenpersoonskamers.

Hygiëne, preventie en privacy zijn essentieel in ziekenhuizen. Hoe worden deze gebouwen, waar veel mensen binnenkomen, aangepast op de nieuwe normen? Wat komt daar allemaal bij kijken? En zullen de lessen die uit deze coronacrisis worden getrokken, de kijk op het bouwen van nieuwe ziekenhuizen veranderen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.