ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

លោក​ ហ៊ុន ​សែន​ ប្រធាន​ព្រឹទ្ធ​សភា​ អំ​ពាវ​នាវ​ឲ្យ​បញ្ចប់​វិវាទ​រវាង​បណ្ឌិត​ សុខ ​ទូច ​និង​នគរបាល​ចរា​ចរណ៍​ដែល​ត្រួត​ពិនិត្យ​ជាតិ​អាល់​កុល ​នៅ​យប់​ថ្ងៃ​ទី​១៧ ​ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០២៥​ ទៅ​តាម​រូប​មន្ត​ឈ្នះ​ឈ្នះ​។​ បើ​តាម​ ​លោក ហ៊ុន ​សែន ​ករណី​នេះ​ គ្មាន​អ្នក​ណា​ចំណេញ​នោះ​ឡើយ​ តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​គឺ​ខាត​ទាំង​អស់​គ្នា​។​ សម្រាប់​អ្នក​តាម​ដាន​ព្រឹត្តិ​ការណ៍​សង្គម ​ករណី​ទំនាស់​ពាក្យ​សំដី​រវាង​ លោក​បណ្ឌិត សុខ ទូច ​និង​នគរបាល​ចរា​ចរណ៍ ​គឺ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​ការ​អនុ​វត្ត​របស់​សមត្ថ​កិច្ច​មួយ​ចំនួន​ដែល​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ការ​ថ្នាំង​ថ្នាក់​ដល់​ពលរដ្ឋ​កន្លង​មក​៕

កាលពីខែមករា ដើមឆ្នាំ២០២៥ លោកស្រីនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ផែថងថាន ស៊ីណាវ៉ាត់ បានប្រកាសរៀបចំធ្វើច្បាប់ ដើម្បីអនុញ្ញាតឲ្យបើកកាស៊ីណូស្របច្បាប់នៅលើទឹកដីថៃ។ តាមគម្រោងរដ្ឋាភិបាល ថៃនឹងបើកកាស៊ីណូចំនួន៥កន្លែង ដោយ ២កន្លែងនៅទីក្រុងបាងកក និង៣ទៀតនៅតំបន់ទេសចរណ៍ប៉ាតាយ៉ា ឈៀងម៉ៃ និងនៅភូកេត។ ជុំវិញវត្តមានកាស៊ីណូថៃស្របច្បាប់នេះ អ្នកជំនាញនានាមើលឃើញថា នឹងអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់កម្ពុជា ព្រោះថាចំណូលសេដ្ឋកិច្ចមួយផ្នែករបស់កម្ពុជាបានមកពីអាជីវកម្មកាស៊ីណូ។ ប៉ុន្តែ មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលយល់ផ្ទុយពីនេះ។

មកដល់ពេលនេះ គណបក្សកម្លាំងជាតិប្រមូលទឹកប្រាក់បានរាប់ពាន់ដុល្លារ ដើម្បីជួយសម្រាលបន្ទុកបណ្តឹងសំណងផ្លូវចិត្ត ដែលតុលាការសាលាដំបូងរាជធានីភ្នំពេញ បានបង្គាប់ឲ្យលោក រ៉ុង ឈុន និងសកម្មជនពីររូបទៀត សងថ្លៃខូចខាត ទៅឲ្យគណៈកម្មាធិការកិច្ចការព្រំដែន ក្នុងទំហំទឹកប្រាក់ ៤០០លានរៀល ឬស្មើនឹង១០ម៉ឺនដុល្លារ។ អ្នកវិភាគនយោបាយខ្លះយល់ថា វាជាសញ្ញាសំដែងសាមគ្គីភាពជួយលោក រ៉ុង ឈុន ឲ្យអាចមានលទ្ធភាពបង់ទឹកប្រាក់ជំងឺចិត្តដ៏ច្រើនសម្បើមនេះ។ តែអ្នកវិភាគខ្លះ ថា វាជាបន្ទុកផ្លូវច្បាប់កាន់តែធ្ងន់ដល់ លោក រ៉ុង ឈុន បើសិនតុលាការរកឃើញថា ថវិកាទាំងនោះមានចំណែកពីអ្នកនយោបាយនិរទេស នៅក្រៅប្រទេស។

ពលរដ្ឋខ្មែររស់នៅក្រៅប្រទេស បានចេញមកធ្វើបាតុកម្មជាបន្តបន្ទាប់ ទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបញ្ជាក់ជំហរទាមទារការគ្រប់គ្រងកោះគុតពីចំណែករដ្ឋាភិបាលថៃ។ ជាក់ស្តែងកាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី០៩កុម្ភៈ ឆ្នាំ​២០២៥ ពលរដ្ឋខ្មែររាប់រយនាក់នៅប្រទេសជប៉ុន បានធ្វើបាតុកម្មដើម្បី​ទាម​ទារ​ឲ្យ​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា ប្តឹង យក​សំណុំ​រឿង​កោះគុត​ជា​មួយ​ថៃ ​ទៅកាន់​តុលា​ការ​យុត្តិធម៌​អន្តរ​ជាតិICJ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ ពលរដ្ឋនៅប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូងក៏ត្រៀមធ្វើបាតុកម្មដូចគ្នានេះ នៅថ្ងៃទី០២មីនាខាងមុខ។ តើការធ្វើបាតុកម្មរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសជុំវិញរឿងកោះគុត អាចមានឥទ្ធិពលដូចបាតុកម្មរឿងCLVដែរឬទេ?

នៅ​រសៀល​ថ្ងៃ​ទី​១៤​ ខែ​កុម្ភៈ​ ឆ្នាំ​២០២៥​ ជន​ជាតិ​ចិន​មួយ​ក្រុម​ប្រដាប់​ដោយ​អាវុធ​វែង​ ប្រភេទ ​AK​ បាន​ទៅ​បាញ់​រះ​នៅ​ក្នុង​អគារ​មជ្ឈ​មណ្ឌល​រតនៈ​សម្បត្តិ ​នៅ​ទល់​មុខ​អាកាស​យាន​ដ្ឋាន​អន្ដរ​ជាតិ​ភ្នំពេញ។​ តែករណី​នេះ​មិន​បាន​បណ្តាល​មាន​អ្នក​របួស​ឡើយ​។​ អ្នក​ឃ្លាំ​មើល ​កត់​សំគាល់​ថា​ ហេតុ​ការណ៍​បាញ់​បោះ​​អាណា​ធិប​តេយ្យ​ពី​សំណាក់​ជន​ជាតិ​ចិននៅ​កម្ពុជា​បែប​នេះ ​តែង​តែ​កើត​មាន​ជា​ញឹក​ញាប់​។​ អ្នក​ជំនាញ​ទេសចរណ៍ លើក​ឡើង​ថា ​ហេតុ​ការណ៍​បាញ់​បោះ​នេះ​ គឺ​ជា​មូល​ហេតុ​មួយ ​ក្នុង​ចំណោម​បញ្ហា​ផ្សេង​ទៀត​ ដែល​ធ្វើ​ឲ្យ​ភ្ញៀវ​ទេសចរ​ចិន​មក​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ចុះ​។

នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី១៣ កុម្ភៈ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជាបានបង្ហោះសារសំឡេងចំនួន២ឃ្លីបដែលនិយាយពីគម្រោងចង់ធ្វើឃាតលោក ហ៊ុន សែន និងក្រុមគ្រួសារលោកដោយប្រើដ្រូន។ អ្នកតាមដាននយោបាយយល់ថា ការដែលលោក ហ៊ុន សែនបានបង្ហោះសារសំឡេងនេះក៏មកពីលោកមានបំណងចង់បង្វែរព្រឹត្តិការណ៍សង្គម និងជាពិសេស គឺលោកចង់សម្រេចបំណងឲ្យបានលឿននូវការតាក់តែងច្បាប់ដាក់ក្រុមអ្នកនយោបាយជ្រុលនិយម ជាក្រុមភេរវជន។

ព័ត៌មានចុះផ្សាយដោយកាសែតថៃ PBS នៅថ្ងៃទី១២ ខែកុម្ភៈ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកិច្ចការសន្តិសុខថៃបានទទួលយកការពិនិត្យលើសំណើរបស់រដ្ឋបាលខេត្តស្រះកែវស្តីពីគម្រោងសាងសង់របងប្រវែង៥៥គីឡូម៉ែត្រត្រង់ចំណុចខេត្តស្រះកែវ។ តាមរដ្ឋបាលខេត្តស្រះកែវ គម្រោងនេះមានកម្មវត្ថុដោះស្រាយករណីឆបោកតាមអនឡាញ និងទប់ស្កាត់ការជួញដូរមនុស្សខុសច្បាប់។ តែអ្នកវិភាគកិច្ចការនយោបាយអន្តរជាតិយល់ថា ការលើកករណីឆបោកតាមអនឡាញធ្វើជាអំណះអំណាងគ្រាន់តែជាលេសរបស់ថៃ និងថា ថៃមិនអាចសង់របងដោយគ្មានកិច្ចសហការជាមួយកម្ពុជាបានឡើយ។ ចំណែកមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីធ្វើការលើកិច្ចការព្រំដែននៅមិនទាន់អាចឆ្លើយតបបានយ៉ាងណានៅឡើយទេ៕

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ កុម្ភៈ ក្រសួង​អប់រំ និង​ក្រសួង​វប្បធម៌​បាន​ចេញ​សេច​ក្តី​ណែនាំ​ដាច់​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​ឲ្យ​មាន​វិធាន​ការ​ទប់​ស្កាត់​នូវ​ភាព​មិន​ប្រក្រ​តី​ក្នុង​ថ្ងៃ​ទិវា​នៃ​ក្តី​ស្រឡាញ់​ ១៤​ កុម្ភៈ​។​ ការ​ចេញ​សេច​ក្តីណែ​នាំ​របៀប​នេះ​ដោយ​សារ​ក្រសួង​អប់​រំ​សង្កេត​ឃើញថា​ នៅ​មាន​សិស្សា​នុ​សិស្ស​មួយ​ចំនួន​តូច​ពុំ​ទាន់​យល់​ច្បាស់​ពី​អត្ថ​ន័យ​នៃ​ថ្ងៃ​១៤​ កុម្ភៈ​នៅ​ឡើយ​។​ អ្នក​ជំនាញ​បាន​គាំទ្រ​ការ​ចេញ​វិធាន​ការ​បង្ការ​ទុក​ជាមុន​ ទោះ​បី​ជា​និន្នា​ការ​នៃ​ភាព​មិន​ប្រ​ក្រ​តី ​ឬការ​រួម​ភេទ​នៅថ្ងៃ​ទិវា​នៃ​ក្តី​ស្រឡាញ់​នៅ​កម្ពុជា​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​ក្តី​។

ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានដំឡើងពន្ធលើមុខទំនិញមួយចំនួនដែលនាំចូលសហរដ្ឋអាមេរិក។ ប្រទេសដៃគូពាណិជ្ជកម្មជាមួយអាមេរិក ដែលកំពុងរងនូវការដំឡើងពន្ធពីលោក ត្រាំ មានម៉ិកស៊ិក កាណាដា ចិន និងប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួន។ ជាការកត់សម្គាល់ មានប្រទេសច្រើនក្នុងលោកហាក់មិនទាន់ស្ថិតក្នុងវិធានការដំឡើងពន្ធរបស់អាមេរិកពេលនេះទេ ពិសេសប្រទេសដែលស្ថិតលើបន្ទាត់ក្រីក្រដូចជាកម្ពុជាជាដើម។ តែទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគនានាកំពុងតាមដានពីដំណើរវិវត្តន៍នៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មបង្កឡើងដោយអាមេរិកពេលនេះ ពិសេសចង់ដឹងថា តើវាអាចនឹងរាលដាលដល់ប្រទេសក្រីក្រដែរ ឬយ៉ាងណា?

នៅថ្ងៃទី១០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៥នេះ សមាគមអាដហុកបានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ឆ្នាំ ២០២៤ ដោយរកឃើញថា អាជ្ញាធរមូលដ្ឋានជាង ៩០% នៅក្នុងខេត្តចំនួន ២២ បានរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពបញ្ចេញមតិរបស់ពលរដ្ឋដោយប្រើរូបភាពសួររកលិខិតអនុញ្ញាតជួបជុំ រារាំងមិនឱ្យផ្សព្វផ្សាយ ឬហាមឃាត់ពលរដ្ឋមិនឱ្យចូលរួមជាដើម។ តែគណៈកម្មាធិការសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាយល់ថា ការលើកឡើងរបស់អាដហុកជាការធ្វើបុរេវិនិច្ឆ័យ ឬចោទប្រកាន់រដ្ឋាភិបាលដោយមិនបានពិនិត្យមើលអង្គហេតុ និងច្បាប់កម្ពុជា។ តើអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានពិតជាបានរឹតត្បិតសិទ្ធិសេរីភាពជួបជុំដោយសន្តិវិធីរបស់ពលរដ្ឋដូចការរកឃើញរបស់អាដហុក ឬយ៉ាងណា?