ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ថ្ងៃទី​៩ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០២៤នេះ ជា​ថ្ងៃ​ខួប​៧១​ឆ្នាំដែល​កម្ពុជា​ទទួល​បាន​ឯក​រាជ្យ​ពី​បារាំង​។​ អ្នក​តាម​ដាន​នយោបាយ សុទ្ធ​តែ​បាន​អប​អរ​ថ្ងៃ​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​មួយ​នេះ ​និង​បាន​កត់​សំគាល់​ពី​ការ​វិវត្ត​មួយ​ចំនួន​ទាក់​ទង​នឹង​ឯក​រាជ្យ​ភាព​នេះ ​ពិសេស​នៅ​ខណៈ​ពេល​ដែល​មាន​ការ​ប្រទាញ​ប្រទង់​គ្នា​ខាង​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោ​បាយ រវាង​មហា​អំណាច​អាមេរិក និង​ចិន​ ។​ នៅ​ចំពោះ​មុខ​បញ្ហា​ប្រឈម​នេះ ​តើ​កម្ពុជា​គួរ​រក្សា​គោល​ជំហរ​បែបណា​ចំពោះ​នយោបាយ​ការ​បរទេស​របស់​ខ្លួន​?​

មួយរយៈពេលចុងក្រោយនេះ បណ្តាញសារព័ត៌មានធំៗក្នុងប្រទេសថៃបានលើកយកសំណុំរឿងតំបន់ប្រេងត្រួតស៊ីគ្នាមកផ្សព្វផ្សាយយ៉ាងព្រោងព្រាត ខណៈក្រុមជាតិនិយមថៃបានស្នើឱ្យរដ្ឋាភិបាលថៃលុបចោល អនុស្សារណៈនៃការយោគយល់ (MOU) ស្ដីពីការអភិវឌ្ឍរួមគ្នានៅតំបន់ OCA កាលពីឆ្នាំ ២០០១។ អ្នកតាមដានភូមិសាស្ត្រនយោបាយអន្តរជាតិ ជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកុំនៅស្ងៀមដោយត្រូវធ្វើយ៉ាងណា ជជែកជាមួយរដ្ឋាភិបាលថៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រដែលត្រួតស៊ីគ្នាឱ្យបានចប់ ដើម្បីទទួលផលប្រយោជន៍ជាតិ និងថា កម្ពុជាត្រូវហ៊ានបើកមុខការចរចារជាមួយថៃ។ ចំណែកអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវសង្គមមួយចំនួនវិញយល់ថា កម្ពុជាពុំគួរអភិវឌ្ឍរួមគ្នាជាមួយថៃក្នុងតំបន់ត្រួតស៊ីគ្នានោះទេ ពីព្រោះវាអាចបាត់បង់ ច្រើនជាងទទួលផលប្រយោជន៍៕

លទ្ធផល​បឋមនៃ​ការបោះឆ្នោតជ្រើសរើស​ប្រធានាធិបតីអាមេរិក​បង្ហាញថា ​លោក ដូណាល់ ត្រាំ ​មកពីគណបក្ស​សាធារណរដ្ឋបានជាប់ឆ្នោត​ជា​ប្រធានាធិបតីទី​៤៧ កាលពីថ្ងៃ​ទី​០៦ ខែ​វិច្ឆិកា ឆ្នាំ​២០២៤។ ពិភពលោក​ក៏ដូចកម្ពុជា​បានបង្ហាញនូវទស្សនៈ​យល់ឃើញផ្សេងៗគ្នា​ដោយយោងទៅលើ​អត្ថប្រយោជន៍របស់​ប្រទេសនីមួយៗ​ ដែលមាន​ទំនាក់ទំនងជាមួយ​សហរដ្ឋអាមេរិក​។ ទោះយ៉ាងណា ​គណបក្សនយោបាយ​នានា​នៅកម្ពុជា ​ដែលមាន​ទំនោរទៅរក​បេក្ខជន​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិកមកពី​គណបក្ស​សាធារណរដ្ឋ និង​គណបក្ស​ប្រជាធិបតេយ្យ​បានសម្តែងនូវ​ការគោរព ​និងការ​សម្រេចចិត្ត​របស់ពលរដ្ឋ​អាមេរិក​ជាជាង​បង្ហាញការចង់បាន ​និងការ​មិនចូលចិត្ត​បេក្ខជន​ណាមួយ​។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក លទ្ធផលផ្លូវការនៃការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីក្នុងថ្ងៃទី៥ វិច្ឆិកានៅមិនទាន់បានប្រកាសនៅឡើយទេ។ តែលទ្ធផលបឋមបានបង្ហាញនៅថ្ងៃទី៦ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២៤ នេះថា លោកដូណាល់ ត្រាំមកពីគណបក្សសាធារណរដ្ឋទទួលបានសំឡេងនាំមុខច្រើនជាងលោកស្រីខាម៉ាឡា ហារីសមកពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។ ទោះយ៉ាងណា និងបើតាមមើលទៅ លោកដូណាល់ ត្រាំនឹងក្លាយជាប្រធានាធិបតីថ្មីទី៤៧ របស់អាមេរិក ព្រោះមិនទាន់អីផង ថ្នាក់ដឹកនាំបរទេសបាននាំគ្នាផ្ញើសារអបអរលោកត្រាំ។ ចំណែកនៅកម្ពុជា អ្នកតាមដាននយោបាយ និងសង្គមបានយល់ឃើញផ្សេងៗគ្នា ដោយខ្លះសាទរដោយឃើញលោកដូណាល់ ត្រាំជាប់ឆ្នោតជាថ្មី និងខ្លះទៀតសម្តែងភាពមិនភា្ញក់ផ្អើល។ មិនភ្ញាក់ផ្អើលដោយគេយល់ថា ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ រវាងកម្ពុជា និងអាមេរិកទំនងមិនមានអ្វីប្រែប្រួលទេ។

ថ្មីៗនេះ លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីកម្ពុជាហ៊ុន ម៉ាណែតបានលើកឡើងពីការបន្ដអនុគ្រោះពន្ធលើវិស័យអប់រំដើម្បីជួយសម្រួលបន្ទុកចំណាយដល់សាកលវិទ្យាល័យ សាលារៀន ឪពុកម្តាយ អាណាព្យាបាល និងសិស្សានុសិស្ស។ ក្រោយការលើកឡើងរបស់លោកហ៊ុន ម៉ាណែត សមាគមគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សាកម្ពុជា និងសហព័ន្ធសេវាអប់រំនៃកម្ពុជាក៏បានឯកភាពមិនដំឡើងថ្លៃសិក្សាសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៤-២០២៥។ តែទោះមានការអនុគ្រោះពន្ធក្នុងវិស័យអប់រំ និងការមិនដំឡើងថ្លៃសិក្សានៅតាមសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋ និងឯកជនក៏ដោយក៏អ្នកតាមដានសង្គម និងអ្នកជំនាញក្នុងវិស័យអប់រំយល់ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគួរគិតគូរបន្ថែមក្នុងការផ្តល់ជាអាហារូបករណ៍ដល់សិស្សានុសិស្ស។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរគិតគូរពីការផ្តល់អាហារូបករណ៍ដល់និស្សិតនៅថ្នាក់ឧត្តមសិក្សាដែរឬទេ?។

អ្នក​ឃ្លាំមើល​ចង់​ឃើញ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​លើក​ឡើង​ពី​បញ្ហា​សិទ្ធិ​សេរី​ភាព​ ជំនឿ​សាសនា ​វប្បធម៌​ និង​ការសិក្សាពី​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​ដល់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម​ដើម្បី​ឲ្យ​អាជ្ញាធរ​វៀត​ណាម​បើក​ទូលាយ​ពី​បញ្ហា​ទាំង​នេះ​។​ ការ​លើក​ឡើង​នេះ​កើត​ឡើង​ ចំពេល​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​ដង្ហែ​អង្គ​កឋិនទាន​មួយ​ទៅកាន់​ទឹក​ដីខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោមនៅ​ថ្ងៃ​ទី​៤ ​វិច្ឆិកា​នេះ​។​ ក្នុង​ពេល​ជា​មួយ​គ្នា ​មាន​សេចក្តី​រាយការណ៍​ពី​អង្គការ​ខ្មែរ​កម្ពុជា​ក្រោម និង​អ្នក​សារ​ព័ត៌​មាន​ដែល​ទៅ​តាម​អង្គកឋិន​ទាន​ថា​ អាជ្ញាធរ​វៀត​ណាមបាន​រារាំង និង​ដក​ហូត​ទូរ​ស័ព្ទ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ក្រោម និង​ព្រះសង្ឃមួយ​ចំនួន​ដែល​ឡើង​មក​ទទួល​ស្វាគមន៍​អង្គ​កឋិន​ទាន​នេះ​៕

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ ប្រមុខដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំង​ លោក សម រង្ស៊ី បានប្រកាសពីការបង្កើតចលនាជាតិខ្មែរតស៊ូ ដើម្បីតំណាងឆន្ទៈប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ លោកថា ចលលានេះ គឺជាការទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងរំដោះកម្ពុជាចេញពីកណ្តាប់ដៃរបស់គណបក្សកាន់អំណាច។ ក៏ប៉ុន្តែបក្សកាន់អំណាច ចាត់ទុកថា ចលនារបស់ លោក សម រង្ស៊ី គឺជាចេតនាផ្តួលរលំរដ្ឋាភិបាលស្របច្បាប់ និងថា ចលនានេះ មិនមានឥទ្ធិពលអ្វីលើស្ថានការណ៍នយោបាយនៅកម្ពុជាឡើយ។

នៅក្នុង​ទិវា​បញ្ចប់​និទណ្ឌ​ភាព​លើ​អ្នក​សារ​ព័ត៌​មាន ​ថ្ងៃទី​២ ខែ​វិច្ឆិកា មាន​អង្គការ​សារ​ព័ត៌​មាន ​និង​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ជា​ច្រើន ស្ថា​ប័ន បាន​ចេញ​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​រួម​ ដោយ​ស្នើ​រដ្ឋា​ភិបាល​ពន្លឿន​ការ​ស៊ើប​អង្កេត​ឃាត​កម្ម​លើ​អ្នក​សារ​ព័ត៌​មាន​នៅ​កម្ពុជា​។​ បើ​តាម​សេចក្តី​ការណ៍​រួម​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ គិត​ពី​ឆ្នាំ១៩៩៤​មក​ អ្នក​សារព័ត៌​មាន​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​យ៉ាង​ហោច​ណាស់ ​១៥​ នាក់​ ត្រូវ​បាន​សម្លាប់​ ហើយ​ថា​ពួកគេ​នៅ​មិន​ទាន់​ទទួល​បាន​យុត្តិ​ធម៌​នៅ​ឡើយ​៕

នៅថ្ងៃសុក្រទី ០១ វិច្ឆិកានេះ គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភាបានអនុម័តប្រគល់សេចក្តីព្រាងច្បាប់លុបចោលកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីការជំរុញ និងសម្រួលពាណិជ្ជកម្មតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍ CLV DTA ទៅកាន់គណៈកម្មាការជំនាញត្រួតពិនិត្យ។ អ្នកតាមដានសង្គមបង្ហាញការសាទរចំពោះការអនុម័តរបស់គណៈកម្មាធិការអចិន្ត្រៃយ៍រដ្ឋសភា តែទាមទារឲ្យរដ្ឋាភិបាលបង្ហាញតម្លាភាពកាន់តែច្បាស់ចំពោះការសម្រេចដកខ្លួនចេញពីគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណកម្ពុជា ឡាវ និងវៀតណាម។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានដកខ្លួនរួចជាស្រេច និងថា ការប្រជុំរបស់រដ្ឋសភានៅថ្ងៃសុក្រ ទី១ វិច្ឆិកានេះជានិតីវិធីនៃការដកខ្លួនចេញការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ត្រីកោណទៅលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម។

លទ្ធផលនៃការប្រលងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឬបាក់ឌុបបានបង្ហាញថា បេក្ខជនដែលប្រលងជាប់មានការកើនឡើងពី១ឆ្នាំទៅ១ឆ្នាំ។ ជាក់ស្តែងនៅឆ្នាំ២០២៤ នេះ បេក្ខជនដែលប្រលងជាប់សញ្ញាបត្របាក់ឌុបមានចំនួនជិត៨០% ដែលក្នុងនោះ បេក្ខជនទទួលបាននិទ្ទេស A បានកើនរហូតដល់ជាង ២ ២០០នាក់ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានប្រមាណជាង ១ ៦០០នាក់។ ចំណែកបេក្ខជនដែលទទួលបាននិទ្ទេស ផ្សេងៗទៀតក៏មានការកើនឡើងដែរ។ តើកំណើនចំនួនសិស្សប្រលងជាប់និទ្ទេសA និងនិទ្ទេសខ្ពស់ផ្សេងៗទៀតជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពប្រសើរឡើងនៃវិស័យអប់រំខ្មែរ ឬយ៉ាងណា?