ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

លទ្ធផលនៃការប្រលងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ឬបាក់ឌុបបានបង្ហាញថា បេក្ខជនដែលប្រលងជាប់មានការកើនឡើងពី១ឆ្នាំទៅ១ឆ្នាំ។ ជាក់ស្តែងនៅឆ្នាំ២០២៤ នេះ បេក្ខជនដែលប្រលងជាប់សញ្ញាបត្របាក់ឌុបមានចំនួនជិត៨០% ដែលក្នុងនោះ បេក្ខជនទទួលបាននិទ្ទេស A បានកើនរហូតដល់ជាង ២ ២០០នាក់ បើធៀបនឹងឆ្នាំ២០២៣ ដែលមានប្រមាណជាង ១ ៦០០នាក់។ ចំណែកបេក្ខជនដែលទទួលបាននិទ្ទេស ផ្សេងៗទៀតក៏មានការកើនឡើងដែរ។ តើកំណើនចំនួនសិស្សប្រលងជាប់និទ្ទេសA និងនិទ្ទេសខ្ពស់ផ្សេងៗទៀតជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពប្រសើរឡើងនៃវិស័យអប់រំខ្មែរ ឬយ៉ាងណា?

កាលពីថ្ងៃទី២៤ ​ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤​ ក្រសួងទេសចរណ៍បាន​សម្រេចលើកលែងការបង់​ពន្ធអាករប្រចាំខែគ្រប់ប្រភេទ​ដល់អាជីវកម្មទេសចរណ៍ក្នុ​ងខេត្តសៀមរាប​ចាប់ពីខែកក្កដា​ ឆ្នាំ២០២៤ ​រហូតដល់ដំណាច់ខែមិថុនា​ ឆ្នាំ២០២៥។ ​តែពន្ធអាករ​លើតម្លៃបន្ថែម ​និង​ពន្ធអាករលើ​ការស្នាក់នៅនឹង​មិនត្រូវ​បានលើកលែងទេ។ ​ក្រៅពីនេះ​ រដ្ឋក៏លើកលែង​ពន្ធអាករលើប្រាក់​ចំណូល​ប្រចាំឆ្នាំ​២០២៤ ​ហើយ​អាជីវកម្ម​ទេសចរណ៍​ក៏មិនទទួលរង​នូវការ​ធ្វើសវនកម្ម​ពន្ធដារ​សម្រាប់​ការិយបរិច្ឆេទ​ឆ្នាំ​២០២៤​ដែរ។ ​អ្នកជំនាញ​វិស័យទេសចរណ៍​ខ្លះ​បង្ហាញពីការ​យល់ស្រប ​និង​ខ្លះទៀត​បានស្នើ​ឲ្យ​ភាពអនុគ្រោះពន្ធ​ដូចគ្នា​នេះ​សម្រាប់​ខេត្តផ្សេង​ទៀត​។

កិច្ច​ប្រ​ជុំ​ស្តីពី​ជីវៈ​ចម្រុះ​លើក​ទី​១៦ (COP16) កំពុង​បន្ត​ធ្វើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កូឡុំ​ប៊ី​តាំង​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២១​ តុលា ​និងគ្រោង​បិទ​បញ្ចប់​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ  ២០២៤។ ​នៅ​ក្នុង​ឱកាស​នេះ​ អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ចំនួន ​៤​ស្ថាប័នស្នើ​ឱ្យ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ចូល​រួម​ជា​មួយ​យុវជន​ ព្រះសង្ឃ ​ជន​ជាតិ​ដើម​ភាគ​តិច និង​សហគមន៍​មូល​ដ្ឋានដើម្បី​ការ​ពារ អភិរក្ស​ព្រៃ​ឈើ និង​រក្សា​ជីវ​ចម្រុះ​នៅ​កម្ពុជា​។​ ក្រុម​សកម្ម​ជន​របស់​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល​ទាំងនេះ​អះ​អាង​ថា​កន្លង​មក ក្រសួង​បរិស្ថាន​បាន​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​អង្គការ​បរិស្ថាន​មួយ​ចំនួន​ក្នុង​ការ​ចូល​រួម​ត្បាត​ព្រៃ​ជា​មួយ​ក្រុម​មន្ត្រី​បរិស្ថាន​។​ ការ​បដិសេធ​នេះ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​សកម្មជន​បរិស្ថាន​បារម្ភ​ពី​កំណើន​បទ​ល្មើសព្រៃ​ឈើ​ដោយ​សារ​ខ្វះ​កិច្ច​សហការ​ពី​ភាគី​ពាក់​ព័ន្ធ​៕

រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃសុក្រទី២៥តុលា បានអនុម័តសេចក្តីព្រាងច្បាប់ថវិកាជាតិឆ្នាំ២០២៥ ដែលគ្រោងចំណាយជាង៣៧ពាន់លានរៀល ឬស្មើនឹងប្រមាណជាង៩ពាន់៤រយលានដុល្លារ។ ចំនួននេះមានការកើនឡើងប្រមាណជាង៤០០លានដុល្លារ បើធៀបនឹងគម្រោងចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាលនៅឆ្នាំ២០២៤ ដែលមានចំនួនជាង៨ពាន់៩រយលានដុល្លារ។ អ្នកតាមដានសង្គម យល់ថា ការបង្កើនគម្រោងចំណាយរបស់រដ្ឋាភិបាល គឺដើម្បីទប់ទល់នឹងចំនួនមន្ត្រីរាជការដែលមានកំណើនកាន់តែច្រើន។ តែអ្នកជំនាញលើកឡើងថា កំណើនការចំណាយនេះស្ថិតក្នុងភាពវិជ្ជមាន ដ្បិតរដ្ឋាភិបាលគិតគូពីការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រទេសជាតិ។

របាយ​ការណ៍​របស់​គម្រោង​យុត្តិ​ធម៌​ពិភព​លោក​ (WJP) ឆ្នាំ​២០២៤​នេះ ​បង្ហាញ​ថា​ កម្ពុជា​បន្ត​ស្ថិត​ក្នុង​ចំណាត់​ថ្នាក់​ជិត​បាត​តារាង​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​កម្រិត​យុត្តិ​ធម៌​នៅ​ក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា ​ពោលគឺ​ជាប់​លេខ​១៤១ ​ក្នុង​ចំណោម​១៤២​ប្រទេស​។​ តាម​ការ​វាយ​តម្លៃ​ដដែល​នេះ ​មូល​ហេតុ​ដែល​យុត្តិ​ធម៌​នៅ​កម្ពុជា​ធ្លាក់​ចុះ​បន្ថែម​ទៀត​នៅ​ឆ្នាំ​នេះ ​គឺ​មក​ពី​រដ្ឋាភិ​បាល​នៅតែ​ប្រើ​ឥទ្ធិពល​ទៅ​លើ​ប្រព័ន្ធ​តុលា​ការ​ ជា​ពិសេស​រឿង​ក្តី​ធំៗ​ទាក់​ទង​នឹង​នយោបា​យ​។​ ប៉ុន្តែ​មន្រ្តី​ក្រសួង​យុត្តិ​ធម៌​ ចាត់​ទុក​ថា ​របាយ​ការណ៍​នេះ​ មាន​លក្ខណៈ​លម្អៀង​ និង​អះអាង​ថា ​រដ្ឋា​ភិបាល​កំពុង​តែ​ខិត​ខំ​កែ​ទម្រង់​ប្រព័ន្ធ​យុត្តិធម៌​៕

កេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា បានបន្តរងស្រោចទៅដោយភាពកខ្វក់ជាថ្មីម្តងទៀត ដោយសារការចុះផ្សាយរបស់កាសែតបរទេសទាក់ទងនឹងបទល្មើសឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ការចាប់ជំរិត និងការជួញដូរមនុស្សនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ជាក់ស្តែងត្រឹមពីរសប្តាហ៍ចុងក្រោយ មានសារព័ត៌មានអង់គ្លេស និងកូរ៉េ បានបន្តចុះផ្សាយអំពីបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញជាប្រព័ន្ធ និងទាញសញ្ញាប្រាប់ពលរដ្ឋខ្លួនឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះប្រទេសកម្ពុជា។ អ្នកឃ្លាំមើលបង្ហាញក្តីកង្វល់កាន់តែខ្លាំងពីកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា ដោយសារការចុះផ្សាយរបស់កាសែតបរទេសជុំវិញបញ្ហាឆបោកអនឡាញ។ តើបញ្ហានេះ កាន់តែធ្វើឲ្យកម្ពុជាអសោចកេរ្តិ៍ឈ្មោះបែបណា? ហើយកម្ពុជាត្រូវដុតដៃដុតជើងដោះស្រាយបញ្ហាឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកតាមអនឡាញបែបណា?

រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បានសម្រេចដកខ្លួន​ចេញពី​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​តំបន់​ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍​(CLV-DTA​) កាលពីថ្ងៃ​ទី២០ ខែកញ្ញា ​ឆ្នាំ២០២៤។ ​ក៏ប៉ុន្តែអ្នកនយោបាយ ​និងសកម្មជនប្រឆាំង​នានា​ជាពិសេសនៅ​ក្រៅប្រទេស​ នៅមិនទាន់​ជឿជាក់​ថា​រដ្ឋាភិបាលបាន​ដកខ្លួនចេញពី​ CLV-DTA នៅឡើយ។​ ភាពមិនជឿជាក់នេះ ​បានកើតឡើង​បន្ទាប់ពី​មេដឹកនាំ​ប្រទេស​ទាំងបី កម្ពុជា​ វៀតណាម ​ឡាវ បាន​អះអាង​ពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​រវាងគ្នា​ដដែល​ក្នុងនាម​ជាប្រទេស​មានរបងជាប់គ្នា ​តែមិនមែន​ក្នុង​ក្របខណ្ឌ ​CLV-DTA​ នោះទេ។ ​តើធ្វើយ៉ាងណា​ដើម្បី​បញ្ចប់ភាពចម្រូងចម្រាស​ទាំងស្រុង​រវាងខ្មែរ និង​ខ្មែរលើ​បញ្ហា CLV​នេះ​?

នៅថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៤នេះ ជាខួបលើកទី៣៣ឆ្នាំ នៃសន្ធិសញ្ញាកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីស។ នៅថ្ងៃនេះ សហភាពអឺរ៉ុប បានលើកទឹកចិត្តឱ្យភាគីកម្ពុជាថ្លឹងថ្លែងលើការអនុវត្តសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ  ដោយចាត់ទុកថា សន្ធិសញ្ញានេះ មិនត្រឹ​មតែដើម្បីសម្រេចបានសន្តិភាពប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព និងស្ថិរភាព ដែលផ្អែកលើការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស អភិបាលកិច្ច ប្រជាធិបតេយ្យ និងនីតិរដ្ឋ។ ទោះជាយ៉ាងណា អ្នកវិភាគខ្លះ មើលឃើញថា ប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីស មិនមានឥទ្ធិពលលើកម្ពុជាទេ ព្រោះស្មារតីនៃសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីសត្រូវបានដាក់ទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៩៣ រួចហើយ។ តែអ្នកវិភាគខ្លះ យល់ថា ប្រទេសជាភាគីហត្ថលេខី នៅតែមានសិទ្ធិដាស់តឿនឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាគោរពតាមកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ និងអនុវត្តឱ្យបានពេញលេញ ទោះបានចម្លងចូលក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញក៏ដោយ៕

កម្ពុជាបានយល់ស្របជាមួយគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃ ក្នុងការការសម្រួលការធ្វើដំណើរឆ្លងដែនរបស់ភ្ញៀវទេសចរក្នុងប្រទេសចំនួន៦ របស់តំបន់អាស៊ាន តាមរយៈគោលនយោបាយទិដ្ឋាការតែមួយ ហៅថា ៦ប្រទេសក្នុងទិសដៅតែមួយ។ ប្រទេសចូលរួមនៅក្នុងកម្មវិធីទេសចរណ៍៦ប្រទេស ក្នុងទិសដៅតែមួយដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់រដ្ឋាភិបាលថៃនេះ មានប្រទេសកម្ពុជា វៀតណាម ឡាវ ភូមា និងប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ កម្មវត្ថុនៃគំនិតផ្តួចផ្តើមនេះ គឺដើម្បីផ្សព្វផ្សាយពីគោលដៅទេសចរណ៍របស់ប្រទេសជាសមាជិកអាស៊ានទាំង៦ប្រទេស ជាពិសេសជំរុញ និងលើកស្ទួយវិស័យទេសចរណ៍ឱ្យកាន់តែរីកចម្រើនជាងមុន។ អ្នកជំនាញក្នុងវិស័យទេសចរណ៍មើលឃើញពីប្រសិទ្ធភាពនៃការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរឲ្យមកទស្សនាប្រទេសកម្ពុជា​តាមរយៈកម្មវិធីទិដ្ឋាការទេសចរណ៍មួយនេះ។

ប្រមុខ​រដ្ឋាភិ​បាល​បាន​ប្រកាស​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​២០​ខែ​តុលា ​ថា មូល​និធិ​កសាង​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​តាម​ព្រំដែន​នឹង​ត្រូវ​បិទ​បញ្ចប់ ឈប់​ទទួល​ការ​បរិច្ចាគ​វិភាគ​ទាន​ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ ចាប់​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣១​ខែ​តុលា​ខាង​មុខ​។ ​គិត​ត្រឹម​ថ្ងៃ​ទី​២០ ​ក្រុម​ការ​ងារ​មូល​និធិ​ទទួល​បាន​ទឹក​ប្រាក់​សរុប​ជាង​២៦​លាន​ដុល្លារ​។​ មន្ត្រី​រដ្ឋាភិ​បាល​ចាត់​ទុក​ថា ​នេះជា​ការ​ចូល​រួម​បរិច្ចាគ​យ៉ាង​ធំ​ធេង​របស់​ពល​រដ្ឋ​ខ្មែរ​។​ ប៉ុន្តែ ​អ្នក​តាម​ដាន​សង្គម ​យល់​ថា ​ថវិកា​នេះ​នៅមិន​ទាន់​គ្រប់​គ្រាន់​សម្រាប់​អភិវឌ្ឍ​តាម​ព្រំដែន​នោះ​ទេ​៕