គ្រោះមហន្តរាយទឹកជំនន់ នៅប្រទេសប៉ាគីស្ថាន កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅនេះ បាន​ផ្តាច់ជីវិតមនុស្សជាង​១ពាន់នាក់ និងបានរុញច្រាន​ប្រជាជន​ជាច្រើនលាននាក់ ឲ្យរស់នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ដ៏លំបាកជាទីបំផុត។ កង្វះចំណីអាហារ កត្តាអនាម័យសុខភាព កំពុងតែ​បង្កការលំបាកទៅលើប្រជាជនប៉ាគីស្ថាន ដែលមានជីវភាពក្រី​ក្រខ្លាំងស្រាប់ទៅហើយ។ យ៉ាងហោចណាស់ ១ភាគ​៣ នៃផ្ទៃដី​ប៉ាគីស្ថាន ត្រូវបានលិចលង់ដោយ​ទឹកជំនន់ ខណៈអ្នកជំនាញឧតុនិយមអះអាងថា បញ្ហានេះនឹងមិនធូរស្រាលទេ ព្រោះភ្លៀងនឹងបន្តធ្លាក់​បន្ថែមទៀត។ កត្តាជាច្រើនបានគួបផ្សំគ្នា ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេសក្រីក្រមួយនេះ ធ្លាក់ខ្លួនជាប្រទេសងាយ​រងគ្រោះ​បំផុត​ ដោយ​បញ្ហាបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ។

នៅ​ថ្ងៃ​ចន្ទ ទី៥ កញ្ញា ប្រធានាធិបតី​អាល្លឺម៉ង់ និង​ប្រធានាធិបតី​អ៊ីស្រាអែល​បាន​ប្រារព្ធ​រួម​គ្នា​នូវ​ខួប​គម្រប់ ៥០ឆ្នាំ​នៃ​ព្រឹត្តិការណ៍​ចំណាប់ខ្មាំង​នៅ​ក្នុង​ឱកាស​កីឡាអូឡាំពិក​រៀបចំ​ក្នុង​ទីក្រុង​មុយនិក ប្រទេស​អាល្លឺម៉ង់​ខាងលិច​កាល​ពី​ថ្ងៃទី៥ កញ្ញា ឆ្នាំ ១៩៧២។ ព្រឹត្តិការណ៍​ចំណាប់​ខ្មាំង​កាល​ណោះ​បាន​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​មនុស្ស​ស្លាប់​សរុប​ចំនួន ១៧នាក់ ក្នុង​នោះ​មាន​ជនជាតិ​អ៊ីស្រាអែល​ចំនួន ១១នាក់។ ៥០ឆ្នាំ​ក្រោយ​មក ព្រឹត្តិការណ៍​មួយ​នេះ​ហាក់​កំពុង​បន្ត​ទុក​ស្នាមរបួស​ពិបាក​រលុប​រវាង​អាល្លឺម៉ង់ និង​អ៊ីស្រាអែល នោះ​បើ​ទោះ​បី​ជា​កិច្ចព្រមព្រៀង​សងជំងឺ​ទើប​បាន​រក​ឃើញ​រវាង​អាល្លឺម៉ង់ និង​ក្រុម​គ្រួសារ​ជនរងគ្រោះ​កាល​ពី​សប្តាហ៍​កន្លង​ទៅ​ក៏​ដោយ។ តើ​ដំណើរ​រឿងរ៉ាវ​មួយ​នេះ​បាន​កើត​ឡើង​យ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ខ្លះ?

អាកាសធាតុប្រែប្រួល​ សីតុណ្ហភាព​ឡើង​​ក្តៅ​ខ្លាំង និង​ក្តៅយូរ​ បូក​នឹង​ភាព​រាំងស្ងួត​ខ្លាំង​ចម្លែក​ នៅ​ឆ្នាំ​២០២២ ទឹក​ដែល​ជា​ប្រភព​នៃជីវិត​ បាន​ក្លាយ​ជា​ធនធាន​ដែល​មនុស្សជាតិ​ត្រូវ​គិត​គូរ​ប្រឹង​ថែរក្សា​។ ប្រឈម​នឹង​ការ​គំរាមកំហែង​ខ្វះ​ទឹក​ ដំណោះ​ស្រាយ​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ដំណោះស្រាយ​ជា​ច្រើន​ផ្សេង​ទៀត បាន​និង​កំពុង​ទទួល​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​អភិវឌ្ឍនៅក្នុងប្រទេស​បារាំង​នោះ​គឺ ​យក​ទឹក​លូ​មកសម្អាត ដើម្បី​​ប្រើប្រាស់​វិញ។

កាលពីថ្ងៃពុធ ២៤ សីហា ២០២២ អាល្លឺម៉ង់​បាន​ដាក់សម្ពោធ​ជាផ្លូវការ​ នូវ​ខ្សែរថភ្លើង​មួយខ្សែ ដែល​ប្រើ​ថាមពល​អ៊ីដ្រូសែន​សុទ្ធសាធ។ ជា​ខ្សែរថភ្លើង​ដើរដោយថាមពល​អ៊ីដ្រូសែន​លើកដំបូងបង្អស់​នៅលើ​ពិភពលោក ហើយ​ជា​ជំហាន​ដ៏​សំខាន់​មួយ នៅ​ក្នុង​ការ​អភិវឌ្ឍ​ថាមពលបៃតង​នៅ​ក្នុង​វិស័យដឹកជញ្ជូន ដែល​ជា​វិស័យគន្លឹះមួយ ក្នុងការ​ទប់ស្កាត់​ការឡើងកម្តៅផែនដី។

សង្រ្គាម​រុស្ស៊ី​ឈ្លានពាន​អ៊ុយក្រែន​បាន​ឈាន​ចូល​ដល់​ខែ​ទី៧ គិត​តាំង​ពី​ថ្ងៃទី២២ សីហា។ ខណៈ​ដែល​រុស្ស៊ី​កំពុង​បន្ត​សង្រ្គាម​នៅ​អ៊ុយក្រែន ក្រុម​ប្រទេស​លោក​ខាង​លិច ពិសេស​អឺរ៉ុប និង​អាមេរិក​ក៏​កំពុង​បន្ត​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​រុស្ស៊ី និង​បន្ត​ផ្តល់​ជំនួយ​ឲ្យ​អ៊ុយក្រែន។ តាម​រយៈ​ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​រុស្ស៊ី​ពេល​នេះ បស្ចិមលោក​សង្ឃឹម​ខ្ទប់​ដង្ហើម​សេដ្ឋកិច្ច​របស់​រុស្ស៊ី និង​បង្ខំ​ឲ្យ​រុស្ស៊ី​បញ្ឈប់​សង្រ្គាម​លើ​អ៊ុយក្រែន។ តែ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ សេដ្ឋកិច្ច​រុស្ស៊ី​ហាក់​មិន​បាន​ដួល​រលំ​ឆាប់​រហ័ស​ដូច​ដែល​បស្ចិមលោក​ចង់​បាន​ទេ។ លើស​ពី​នេះ ទណ្ឌកម្ម​ប្រឆាំង​រុស្ស៊ី​ពេល​នេះ​ហាក់​កំពុង​ជះ​ផលវិបាក​ខ្លាំង​ដល់​បស្ចិមលោក​ខ្លួន​ឯង និង​ពិភពលោក​ទៅ​វិញ។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមជាច្រើនទស្សវត្សមក អ៊ីរ៉ាក់ត្រូវការការវិនិយោគបរទេសយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេស លើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្នែកថាមពល។ ប្រទេសចិន បានក្តាប់យកឱកាសនេះ ហើយពង្រីក វត្តមានរបស់ខ្លួននៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀង ប្រេងសម្រាប់ការសាងសង់ ។ ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក អ៊ីរ៉ាក់ បានក្លាយជាប្រទេសយ៉ាងសំខាន់មួយ ក្នុងមហា​គម្រោង “ផ្លូវ​មួយ​ខ្សែ​ក្រវ៉ាត់​មួយ”​របស់​​ចិនក្នុងតំបន់មជ្ឃិមបូព៌ា។  កាវិនិយោគជាទឹកប្រាក់រាប់លានយ័នបានហូរចូលទៅក្នុង ក្នុងគម្រោងផ្សេងៗ ដូចជាគម្រោងរោងចក្រថាមពល រោងចក្រប្រេង ការសាងសង់ផ្លូវ និងសាលារៀន។ តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលពង្រឹង ឥទ្ធិពលរបស់ចិននៅប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់?

ការសិក្សា​ ចុះផ្សាយ​នៅ​ក្នុងទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្រ្ត « Nature » កាល​ពីថ្ងៃទី១៥​សីហា​កន្លងទៅ បង្ហាញឲ្យឃើញ​ថា ប្រឈម​នឹង​ការឡើងកម្តៅផែនដី​ ធនធានទឹក​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ខ្ពង់រាបទីបេ​ត្រូវ​ធ្លាក់ចុះ ហើយ​អាច​នឹង​បន្ត​ធ្លាក់ចុះ​កាន់តែខ្លាំង​ថែម​ទៀត​ ទៅថ្ងៃ​អនាគត។ ការបាត់បង់​ប្រភពទឹក ដែល​អាច​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​ប្រជាជន​រាប់ពាន់លាននាក់ ដែល​រស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ី។

ចិន​កំពុង​បន្ត​គម្រោង « ផ្លូវ និង​ខ្សែក្រវ៉ាត់ » របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​ត​ភ្ជាប់​ផ្លូវ​គោក និង​ផ្លូវ​សមុទ្រ​រវាង​ចិន​ទៅ​កាន់​ទ្វីប​អាស៊ី អឺរ៉ុប និង​អាហ្រ្វិក។ តែ​ប្រទេស​នៅ​តំបន់​មជ្ឈិមបូព៌ា​មិន​បាន​ស្ថិត​នៅ​ក្រៅ​គម្រោង « ផ្លូវ និង​ខ្សែក្រវ៉ាត់ » របស់​ចិន​ទេ។ ជាក់ស្តែង ប្រទេស​អ៊ីរ៉ាក់​ជា​ដៃគូ​ម្នាក់​របស់​ចិន​នៅ​ក្នុង​គម្រោង​មួយ​នេះ និង​កំពុង​ត្រូវ​ការ​វិនិយោគ​បរទេស​សម្រាប់​ការ​សាងសង់​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​ក្នុង​ស្រុក។ ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៩ ក្រុង​បាកដាដ និង​ក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​ចុះ​ហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​មាន​ឈ្មោះ « ប្រេង​ដូរ​នឹង​ការ​សាងសង់ »។ ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​បាន​មើល​ឃើញ​ថា កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​នេះ​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​អ៊ីរ៉ាក់​ធ្លាក់​ទៅ​ក្នុង​អន្ទាក់​បំណុល​របស់​ចិន។

នាពេលថ្មីៗ ប្រទេសកាណាដាបានផ្តល់បណ្ណការងារបើកចំហដល់ប្រជាពលរដ្ឋហុងកុងចំនួនរាប់ម៉ឺននាក់។ ពួកគេភាគច្រើនជាយុវជនវ័យក្មេង និងទទួលបានការអប់រំកម្រិតខ្ពស់។ រដ្ឋកាណាដាមិនតម្រូវឱ្យពួកគេស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមានការងារធ្វើនោះទេ។ តើនយោបាយនេះបង្កផលប៉ះពាល់អ្វីខ្លះដល់ទីផ្សារកម្លាំងពលកម្មនៅហុងកុង? និងតើហេតុអ្វីពលរដ្ឋហុងកុងកាន់តែច្រើនកំពុងពិចារណាធ្វើចំណាកស្រុកទៅបរទេស?

លោកស្រី លីស ឆេនី (Liz Cheney) សមាជិកសភា​មក​ពី​គណបក្ស​សាធារណរដ្ឋ តែ​ជា​អ្នក​ចេញមុខខ្លាំងជាងគេ ក្នុងការ​ប្រឆាំង​នឹង​លោក​​ដូណាល់ ត្រាំ ត្រូវ​ទទួល​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បោះឆ្នោត​ផ្ទៃក្នុងបក្ស ហើយ​ត្រូវ​បាត់បង់សិទ្ធិ​ឈរឈ្មោះ​ជា​បេក្ខជន​សម្រាប់​ការ​បោះឆ្នោត​សភា​អាណត្តិថ្មី។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកស្រី​បានអះអាង​ថា លោកស្រី​នឹង​មិន​បញ្ឈប់​ការ​ប្រឆាំងនឹង​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ​នោះទេ ហើយ​ថា នឹង​ធ្វើ​អ្វីៗគ្រប់យ៉ាង ដើម្បី​រារាំង​មិន​ឲ្យ​លោក​ដូណាល់ ត្រាំ ត្រឡប់​មក​កាន់អំណាច​ជា​ប្រធានាធិបតី​សាជាថ្មី។