Opium

Andrea van Pol in gesprek met Renske Suijver, conservator van de tentoonstelling 'Golden Boy Gustav Klimt' in het Van Gogh Museum in Amsterdam.

Gustav Klimt is wereldberoemd vanwege zijn schilderijen met goud en decoratieve ornamenten, zijn universele symboliek en zijn afbeeldingen van sterke zelfbewuste vrouwen. Maar waar haalde hij zijn inspiratie vandaan?

De tentoonstelling 'Golden Boy Gustav Klimt' biedt de bezoeker de unieke kans om het werk van Klimt te midden van zijn talrijke inspiratiebronnen te zien. Nooit eerder was er in ons land zo’n groots opgezet overzicht van het werk van Klimt. Iconische topstukken van over de hele wereld zoals Judith (1901), Emilie Flöge (1902) en Waterslangen II (1904) zullen te bewonderen zijn. Veel van deze werken worden wegens hun kwetsbaarheid amper uitgeleend. De tentoonstelling is een samenwerking met het Belvedere in Wenen.

Annemieke Bosman praat met cabaretier Patrick Nederkoorn over zijn voorstelling Hoogtij. 

In een Duitse krant las Patrick Nederkoorn (lid van het cabaretteam van Spijkers met Koppen en winnaar van de Annie M.G. Schmidtprijs) over de aanstaande 'Enthollandisierung der Erde'. Er stond: 'Als maar de helft van alle klimaatprognoses klopt, zal Nederland ooit onder de zeespiegel verdwijnen. En komt er een dag waarop 17 miljoen oranje klimaatvluchtelingen met caravans over de linkerrijbaan naar Duitsland rijden. Schaffen wir das?’

In Hoogtij vraagt Patrick zich af of wij Nederlanders dit wel 'schaffen'. Hoe houden we droge voeten? Moeten we onze poldergrond echt verlaten? En wordt Duitsland dan ons stiefvaderland? Een grappige en bitterzoete voorstelling over klimaatverandering, dijken, grenzen, verhuizen en Frau Antje.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Inge Schilperoord over haar nieuwe roman 'Het licht in de stad'.

Schilperoord is schrijver en werkt als forensisch psycholoog bij onder andere het Pieter Baan Centrum. Haar eerste roman 'Muidhond' kreeg in 2015 de Bronzen Uil.  voor Muidhond. Deze debuutroman, over de jonge pedoseksueel Jonathan, kreeg in de pers louter vier en vijf sterren. 

In haar tweede roman 'Het licht in de stad' neemt Inge Schilperoord de lezer mee in een wereld die voor velen onbekend is. Op basis van jarenlange research naar jihadisme onder Nederlandse jongeren, de belevingswereld van de bekeerling en vanuit haar werk als psycholoog met verdachten op de Terroristen Afdeling van de gevangenis, slaagt ze erin om net als in haar internationaal bejubelde debuut 'Muidhond' fascinerend dicht onder de huid van een niet-alledaags personage te kruipen. Haar nieuwe boek 'Het licht in de stad' gaat over een zoektocht van een zestien jarig meisje naar waar ze thuishoort. 

Annemieke Bosman praat met Truska Bast. Zij schreef een biografie over het leven en werk van illustratrice Mance Post. 

In haar piepkleine, halfverzonken woonhuis annex atelier aan de Amsterdamse Prinsengracht illustreerde Mance Post (1925-2013) meer dan honderd kinderboeken. De dierenverhalen van Toon Tellegen bijvoorbeeld, de Waaidorp-serie van Annie M.G. Schmidt en de Madelief-boeken van Guus Kuijer.

Door haar werk waren ook de boeken van An Rutgers van der Loeff, Rita Verschuur en Martha Robinson uit duizenden te herkennen. Haar zachtmoedige potlood tekeningen, krachtige lino’s en speelse penseelillustraties brachten generaties kinderen (en volwassenen) in verrukking.

In 2007 ontving Post de prestigieuze Max Velthuijsprijs voor haar hele oeuvre. Er ging een lange weg aan vooraf.Op haar veertiende verloor ze haar vader, vlak voordat de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Beide gebeurtenissen – ze was actief in het verzet en werd als zeventienjarige door de Sicherheitsdienst opgepakt en gevangengezet – drukten een stempel op haar leven. Met illustreren begon ze relatief laat, en pas halverwege de jaren vijftig besloot ze van tekenen haar vak te maken. Dat ze haar baan in het onderwijs verruilde voor een onzeker bestaan als illustrator sprak niet vanzelf, zeker niet voor een vrouw alleen. Of was ze minder alleen dan ze deed voorkomen?

Vaak stuitte ze op vooroordelen. Ze stelde er het zeldzame talent tegenover zich er weinig van aan te trekken. Ook haar talent voor vriendschap was groot: schrijvers, kunstenaars, journalisten en buurtkinderen kwamen graag bij haar over de vloer. Het souterrain van Mance Post groeide al snel uit tot een ontmoetingsplek – en zelfs een toevluchtsoord – voor velen.

Truska Bast is neerlandicus en journalist. Ze schreef onder meer voor Het Parool en De Groene Amsterdammer. Eerder publiceerde ze En zij die na ons komen, een kleine kroniek van drie Nederlandse families (waarvan meer dan 10.000 exemplaren werden verkocht), en Uw wil geschiede, over het leven op katholieke kostscholen in de jaren vijftig.

Annemieke Bosman spreekt met historicus en senior conservator geschiedenis bij het Rijksmuseum Gijs van der Ham over de tentoonstelling Clara de neushoorn in het Rijksmuseum.

In zestig nooit eerder bij elkaar vertoonde schilderijen, tekeningen, penningen, beelden, boeken en klokken zie je hoe nieuwe kennis het beeld van de neushoorn veranderde en welke centrale rol kunstwerken hierin spelen.

Jan Mom praat met schrijver Oek de Jong over zijn boek 'Man zonder rijbewijs". 

In het boek memoreert Oek de Jong met humor en zelfspot hoe het komt dat hij nooit zijn rijbewijs heeft gehaald. De herinneringen van vroeger keren terug en hij schrikt van zijn ervaringen op de ring van Amsterdam. Op lichte toon bespreekt De Jong zijn herinneringen aan het vehikel en de ervaringen in binnen- en buitenland wat zich ontvouwt als een allegorie voor het leven zelf. Van een schrijver op de fiets tot het gebruiken van een lease auto in Amsterdam centrum; een hele reis waarbij je als lezer beseft dat dit boek helemaal niet over autorijden gaat.

Oek de Jong is onlangs genomineerd door De Koninklijke academie voor Nederlandse taal met zijn eerder verschenen boek "Het glanzend zwart van mosselen". 

Annemieke Bosman praat met Lotte Jensen over haar boek Wij en het water.

Eeuwenlang hebben de Nederlanders een strijd tegen het water gevoerd. Vele malen wisten we de waterwolf te temmen, maar minstens zo vaak kregen we te maken met verwoestende overstromingen. Denk aan de Sint-Elisabethsvloed van 1421 of de Watersnoodramp van 1953. In de culturele verbeelding van dit soort catastrofale gebeurtenissen gaan kwetsbaarheid en trots hand in hand: in foto’s, verhalen en monumenten benadrukken schrijvers en kunstenaars zowel de rampzalige gevolgen als de veerkracht van gemeenschappen.

Wij en het water vertelt het verhaal van drijvende wiegjes, Hollandse leeuwen, waterwolven, vaderlijke vorsten, inzamelingsacties, solidariteit en een vinger in de dijk. Maar Lotte Jensen laat ook zien hoe de culturele verbeelding door de tijd heen nieuwe relevantie krijgt. Nu de zeespiegelstijging een steeds grotere dreiging vormt voor toekomstige generaties, is het onderkennen van onze kwetsbaarheid belangrijker dan ooit.

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ze publiceert over nationale identiteitsvorming en Nederlandse literatuur en geschiedenis. Eerder schreef ze onder meer Vieren van vrede en Romantici en revolutionairen (met Rick Honings). Onder haar redactie verschenen ook Napoleons nalatenschap en De grote en vreeselike vloed.

Annemieke Bosman spreekt filmregisseur en scenarioschrijver Joost Van Ginkel over zijn film Bo, de slotfilm van het NFF.

Wanneer de onverschrokken Bo naar Georgië afreist om het graf van haar vader - een bekende trompettist - te bezoeken, loopt ze zijn vroegere jeugdvriend Levan tegen het lijf. Op zoek naar haar roots en een beter begrip van haar vader, besluit ze om mee te liften in Levan’s vrachtwagen. Ondanks het leeftijdsverschil geven ze voorzichtig toe aan de liefde die ze voor elkaar voelen. Het melancholische trompetspel van Bo’s vader begeleidt hun reis door het adembenemende Georgische landschap. De opbloeiende liefde tussen Bo en Levan zorgt ervoor dat ze uiteindelijk hun donkerste geheimen met elkaar durven te delen..

Annemieke Bosman spreekt dichter en schrijver Iduna Paalman over haar nieuwe dichtbundel Bewijs van bewaring.

Wat houdt zich schuil in de hoeken van de geschiedenis? Kun je dat blootleggen, en wat gebeurt er dan? Bewijs van bewaring is een zoektocht naar wat verzwegen werd en wat zich bewust verborgen hield. Iduna Paalman zoekt in archieven, getuigenis - sen en vrouwelijke ervaringen en probeert in poëzie het ongeziene adem te geven. Wat beweegt er tussen speeltafel, schaamte en schavot?

Annemieke Bosman in gesprek met Laura Broekhuysen.

Laura Broekhuysen (1983), schrijver en violist van beroep, woont in IJsland. Ze schreef de romans Twee linkerlaarzen (genomineerd voor de Selexyz Debuutprijs en de Vrouw & Kultuur DebuutPrijs) en het op IJsland gesitueerde Hellend vlak. Zowel Winter-IJsland (shortlist Bob den Uylprijs) als Flessenpost uit Reykjavik stond op de shortlist van de Confituur Boekhandelsprijs. Ze schrijft voor LOD muziektheater (Gent), publiceert in Terras en De Revisor en is viooldocent in Reykjavik.

Wij capabelen
Staat in haar proza de taal centraal, in haar poëziedebuut is Laura Broekhuysen op zoek naar een verhaal: verbindingen tussen personages, tussen generaties, tussen een werkelijke en een fictieve ik, tussen IJslandse sagen en dagelijks leven, tussen moeder en vrouw, herinnering en voorstelling. Toch blijft de verhaallijn onbenaderbaar, manifesteert die zich als iets wat per definitie niet toe te eigenen is. Hoe capabel ook, de plot zal je ontglippen, al had je ogen in je ellebogen, oren in elke porie.