បទសម្ភាស

ថ្ងៃទី២មេសាជាទិវាយល់ដឹងពីអូទីស្សឹមពិភពលោកដែលត្រូវបានប្រារព្ធធ្វើឡើងនៅប្រទេសកម្ពុជាចាប់ពីឆ្នាំ២០១៥មក។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI នៅថ្ងៃទី៣មេសានេះ លោក ចាន់ សារិន នាយកវិទ្យាល័យអប់រំពិសេសក្រុងតាខ្មៅ និងជាប្រធានបណ្តាញអូទីស្សឹមកម្ពុជាសង្កេតឃើញថា បញ្ហាអូទីហ្សឹមត្រូវបានបញ្ច្រាបឱ្យពលរដ្ឋខ្មែរបានយល់ដឹងយ៉ាងទូលំទូលាយ ក្នុងរយៈពេលចុងក្រោយនេះ។ យ៉ាងណាមិញ ចំពោះលោក ចាន់ សារិន បញ្ហាអូទីស្សឹមនៅកម្ពុជានៅតែជាក្តីបារម្ភ ព្រោះថាកម្ពុជាមិនមាន អ្នកជំនាញខាងវិភាគវិនិច្ឆ័យនិងព្យាបាលអូទីស្សឹមគ្រប់គ្រាន់។ បើតាមលោក ចាន់ សារិន គ្រឹះស្ថានអប់រំពិសេសសម្រាប់កុមារមានអូទីស្សឹមនៅមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់តាមតម្រូវការ ខណៈនៅកម្ពុជា កុមារអូទីស្សឹមយ៉ាងហោច២០០នាក់ កំពុងរង់ចាំទទួលបានការអប់រំពិសេស៕

នៅថ្ងៃចន្ទ ទី១ មេសានេះ អាជ្ញាធរខេត្តបន្ទាយមានជ័យបានចាប់ផ្តើមត្រៀមលក្ខណៈទទួលពលករដែលវិលត្រឡប់ពីថៃដើម្បីចូលរួមបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនៅកម្ពុជា។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI លោក ង៉ោ ម៉េងជ្រួន អភិបាលរងខេត្តបន្ទាយមានជ័យ បានបញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃដំបូងនេះ មានពលករខ្ទង់២ពាន់នាក់បានឆ្លងកាត់ច្រកអន្តរជាតិប៉ោយប៉ែតដោយមិនមានការកកស្ទះនោះឡើយ។ បើតាមអភិបាលរងខេត្តរូបនេះ ទោះជាពលករសម្រុកមកច្រើនជាងនេះ នៅពេលខាងមុខ ក៏អាជ្ញាធរធានាមិនឲ្យមានការកកស្ទះ និងមិនឲ្យមានការយកកម្រៃក្រៅផ្លូវការជាដាច់ខាត៕

នៅប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ អាជ្ញាធរវៀតណាមបានបង្កើនសកម្មភាពចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃ និងពលរដ្ឋខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដោយចោទពីបទកេងចំណេញលើសិទ្ធិសេរីភាព និងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ។ ជាក់ស្តែងក្នុងថ្ងៃទី២៨មីនា អាជ្ញាធរវៀតណាមបានចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃ៤អង្គ និងប្រជាពលរដ្ឋមួយរូប។ សមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ចាត់ទុកសកម្មភាពរបស់អាជ្ញាធរវៀតណាម ជាការមិនអាចទទួលយកបាន និងទាមទារឲ្យមានការដោះលែងពួកគេជាបន្ទាន់។ នៅក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ លោក សឺន ជុំជួន អគ្គលេខាធិការសមាគមខ្មែរកម្ពុជាក្រោមដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងអភិវឌ្ឍន៍បានអះអាងថា សកម្មភាពចាប់ខ្លួនព្រះសង្ឃនិងពលរដ្ឋខ្មែរកម្ពុជាក្រោម បង្ហាញរូបភាពមិនល្អរបស់វៀតណាមលើឆាកអន្តរជាតិ និងធ្វើឲ្យវៀតណាមខាតបង់ផលប្រយោជន៍។

ភ្ញៀវរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI ក្នុងថ្ងៃពុធ ទី២៧ មីនានេះគឺលោកណុប វុធ្ធី អភិបាលរងខេត្តព្រះវិហារ។ ឆ្លើយនឹងសំណួររបស់ជួប នរក្សា លោកណុប វុធ្ធីបានបញ្ជាក់ច្បាស់ៗថាមកដល់ពេលនេះ គ្មានឡើយការចាប់ខ្លួនប្រជាពលរដ្ឋដែលបានភៀសខ្លួនចូលក្នុងព្រៃនៅក្នុងសំណុំរឿងដីធ្លីក្នុងឃុំស្រយង់ ស្រុកគូលេន ខេត្តព្រះវិហារ។ ការបញ្ជាក់ដូចនេះរបស់លោក ណុប វុធ្ធីបានធ្វើឡើង ក្រោយការលើកឡើងរបស់អង្គការសង្គមស៊ីវិលដែលថា មានពលរដ្ឋមួយចំនួនកំពុងសម្ងំពួនក្នុងព្រៃដើម្បីគេចពីការចាប់ខ្លួនរបស់អាជ្ញាធរ។ បើតាមលោក ណុប វុធ្ធី បើអាជ្ញាធរខេត្តព្រះវិហារចង់ចាប់ប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះគឺចាប់តាំងពីថ្ងៃអន្តរាគមន៍ដំបូងមកម្ល៉េះ។

កម្ពុជា ​និង​ឡាវ​សម្រេច​បន្តដោះស្រាយ​បញ្ហាព្រំដែន​ ដែលនៅ​សេសសល់​ចំនួន ​១៤%​ទៀត​តាមវិធីសាស្ត្រ​ដូចអ្វី​ដែល​ប្រទេសទាំងពីរ​បានដោះស្រាយ​ជាមួយគ្នា​បាន​ចំនួន ​៨៦% ​កន្លងមក​។ ​នៅក្នុង​កិច្ចសម្ភាសជាមួយ​វិទ្យុបារាំង​អន្តរជាតិ RFI​ ក្នុងថ្ងៃអង្គារ ​ទី​២៦ ខែមីនា​នេះ ​លោកស្រី ​កុយ ពិសី ​អនុប្រធានលេខាធិការដ្ឋាន​អចិន្ត្រៃយ៍នៃ​អាជ្ញាធរជាតិ​ទទួលបន្ទុក​កិច្ចការព្រំដែន​កម្ពុជា​ បានបញ្ជាក់ថា ​គណៈកម្មការព្រំដែន​កម្ពុជា-ឡាវ ​ប្តេជ្ញាបន្ត​ដោះស្រាយ​បញ្ហាព្រំដែន​ទ្វេភាគី​តាមអ្វី​ដែល​ប្រទេសទាំងពីរ​បានធ្វើ​កន្លងមក​។ តែ​ក្នុងករណី​ជាប់គាំង​ យន្តការ​ដែលប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​ទាំងពីរ​ស្នើសុំ​ទៅអ្នក​ជំនាញខាង​ផែនទី​ប្រទេសបារាំង​ឲ្យជួយដោះស្រាយ​ក៏នឹង​ត្រូវ​អនុវត្ត​ដំណាលគ្នាដែរ​៕

អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ក្រសួង​ការ​ងារ​លោក​កត្តា អ៊ន​បាន​អះអាង​ថា ​មន្ត្រី​ជំនាញ​នឹង​សើរើ​ឡើង​វិញ​ បើ​រក​ឃើញ​កម្មករខ្លះ​នៅ​រោង​ចក្រ ​អ.ជី ហ៊្វូតវែ​មាន​ប្រើប្រាស់​កិច្ច​សន្យា​មិន​កំណត់​ថេរ​វេលា។​ ការ​បំភ្លឺ​នេះ​ធ្វើឡើង​ក្រោយ​ពីសហជីព​បាន​ថ្លែង​ថា ​មាន​តែ​កម្មករ​ពាក់​កណ្តាល​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​ចំណោម​កម្មករ​ជាង​២ពាន់​នាក់​ដែល​យល់ព្រម​ទទួល​យក​ដំ​ណោះស្រាយ​របស់​ក្រសួង​ការងារ​លើ​អត្ថប្រយោជន៍​ចំនួន ​៣​ចំណុច​។ ​ក្នុង​បទ​សម្ភាសជា​មួយ​វិទ្យុ​បារាំង​អន្តរ​ជាតិ ​RFI​ លោក ​កត្តា ​អ៊ន​បាន​ថ្លែង​ថា ​រោង​ចក្រ​ អ.ជី ហ៊្វូតវែ ​ដែល​ត្រូវ​បាន​ភ្លើង​ឆេះ​ទើប​តែ​ដូរ​ឈ្មោះថ្មី​ពី​រោង​ចក្រ​ចាស់​ឈ្មោះ ​រី ជែន​ ។​ តាម​លោក​កត្តា ​អ៊ន​ បើ​កម្មករណា​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ការ​នៅ​រោងចក្រ​ចាស់ ​និង​មិន​ទាន់​ទូទាត់​អត្ថប្រយោជន៍​អស់ គឺ​អាច​សើ​រើ​ឡើង​វិញ​៕

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសម្រាប់សិទ្ធិអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា លោកហ្សង់ ម៉ាក ប៊ែរតុង បាននិងកំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ កម្មវត្ថុនៃទស្សនកិច្ចគឺដើម្បីពង្រឹងកិច្ចពិភាក្សាលើប្រធានបទស្តីពីសិទ្ធិអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា។ នៅក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ ក្នុងថ្ងៃសុក្រទី២២មីនា លោកហ្សង់ ម៉ាក ប៊ែរតុងបានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាកំពុងស្ថិតលើផ្លូវដ៏ត្រឹមត្រូវ ចំពោះអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា តាមរយៈការអត់ឱន និងកាត់បន្ថយបានការរើសអើង។ តែលោកបានស្នើឲ្យកម្ពុជាយកចិត្តទុកដាក់បន្ថែម ពិសេសបើកទូលាយឲ្យមានអាពាហ៍ពិពាហ៍រវាងក្រុមអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា។ តាមលោកហ្សង់ ម៉ាក ប៊ែរតុង ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ស្របច្បាប់ និងការទទួលបានគ្រួសារមួយពេញលេញ ជាអ្វីដែលក្រុមអ្នកស្រលាញ់ភេទដូចគ្នាប្រាថ្នាចង់បាន។

គណបក្សសម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅអនាគតបានរៀបចំសន្និសីទកាសែតក្នុងថ្ងៃទី១៨ មីនានេះ។ នាឱកាសនោះ គណបក្សភ្លើងទៀនបានស្នើឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃពន្លឿនការដោះដូរសមាសភាពក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់របស់គណបក្សភ្លើងទៀនឲ្យបានលឿន។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ អគ្គលេខាធិការគណបក្សភ្លើងទៀនបានទទូចជាថ្មីឲ្យក្រសួងមហាផ្ទៃអនុវត្តស្តង់ដារតែមួយលើការដោះដូរក្រុមប្រឹក្សាឃុំ-សង្កាត់របស់គណបក្សជំទាស់មួយនេះ។ តាម លោក លី សុធារ៉ាយុត្តិ ការស្នើដូចនេះក៏ព្រោះតែមានអ្នកខ្លះបានស្លាប់ និងខ្លះទៀតទៅចុះចូលជាមួយគណបក្សផ្សេង។

នៅក្នុងឱកាសទិវាព្រៃឈើអន្តរជាតិពិភពលោកពីថ្ងៃទី១២ មីនាដល់ថ្ងៃទី២១ មីនា ឆ្នាំ ២០២៤ សមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជា និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៥កំពុងបន្តធ្វើសកម្មភាពជួបជុំនៅតាមសហគមន៍ និងនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យដោយមានការប្រកួតប្រជែងនិយាយជាសាធារណៈអំពីព្រៃឈើ និងការតាំងពិព័រណ៍ព្រៃឈើដែលមានអ្នកចូលរួមសរុប ៥០០នាក់។ ក្នុងបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI នៅថ្ងៃទី១៥ មីនា ឆ្នាំ២០២៤នេះ លោក ហេង គឹមហុង ប្រធានប្រតិបត្តិសមាគមបណ្តាញយុវជនកម្ពុជារំពឹងថា ព្រឹត្តិការណ៍នេះនឹងញ៉ាំងឱ្យមានការចូលរួមរបស់ពលរដ្ឋកាន់តែច្រើនក្នុងការទប់ស្កាត់បទល្មើសព្រៃឈើនៅកម្ពុជា។ លោក ហេង គឹមហុងយល់ឃើញថា ប្រតិបត្តិការបង្ក្រាបបទល្មើសព្រៃឈើនៅកម្ពុជាកន្លងមកគ្មានប្រសិទ្ធភាពដោយសារខ្វះការចូលរួមពីសហគមន៍មូលដ្ឋាន។

នៅថ្ងៃ​ពុធ​ ទី​១៣ ​ខែ​មីនានេះ ​សមាគម​ឧកញ៉ាកម្ពុជា​បានចេញ​សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន​មួយ​ ដោយ​ស្នើសុំឲ្យ​ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ​ និង​បណ្តាញសង្គម​នានា​ផ្សាយនូវ​ការពិត ​និង​ដោយ​ចំពោះ​បុគ្គល​ ដែលបាន​ប្រព្រឹត្តកំហុស ​ចៀសវាង​ការភ្ជាប់​សាច់រឿង​អាស្រូវ​ទាំងអស់​នោះ​ជាមួយនឹង​គោរមងារ​ឧកញ៉ា​ទូទៅ​។ ​នៅក្នុង​កិច្ចសម្ភាស​ជាមួយ​វិទ្យុ​បារាំង​ RFI ​ក្នុងថ្ងៃ​ទី​១៣ ​ខែ​មីនា ​ឆ្នាំ​២០២៤​នេះ​ អ្នក​ឧកញ៉ា ​ហ៊ុន ឡាក់ ​អ្នក​នាំពាក្យ​សមាគម​ឧកញ៉ា​កម្ពុជា ​បានលើកឡើង​ថា​ការ​ចេញសេចក្តីប្រកាស​នៅថ្ងៃនេះ ​គឺដើម្បី​ញែកឲ្យបាន​ច្បាស់​ដល់​ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ​និង​មហាជន​កុំឲ្យ​ម៉ៅ​បញ្ចូលគ្នា​ទាំង​ឧកញ៉ា​ដែលមាន​ក្រម​សីលធម៌​ត្រឹមត្រូវ​។ ការបញ្ជាក់​របស់​អ្នកនាំពាក្យ​​​សមាគម​ឧកញ៉ា​រូបនេះ ​ក៏ព្រោះតែ​ឧកញ៉ា ​ឡេង ចាន់ណា ​ត្រូវបាន​សមត្ថកិច្ច​ចាប់ខ្លួន​ ក្រោយធ្វើ​សកម្មភាព​បោកប្រាស់​ប្រជាពលរដ្ឋ​ជាច្រើន​នាក់​នៅខេត្ត​សៀមរាប​។