បទសម្ភាស by RFI ខេមរភាសា / Khmer

January 29, 2023 លោក សុខ ឥសាន៖ គោលនយោបាយអទិភាពរបស់បក្សប្រជាជនកម្ពុជាសម្រាប់អាណត្តិទី៧ គឺ «វិស័យកសិកម្ម»

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាបាននិងទើបបិទបញ្ចប់មហាសន្និបាតវិសាមញ្ញ ចំនួន២ថ្ងៃ ដើម្បីឆ្លងគោលនយោបាយគណបក្សសម្រាប់ការឆ្ពោះទៅរកការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិខែកក្កដាខាងមុខ។ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គូសបញ្ជាក់ថា សម្រាប់អាណត្តិទី៧ គឺគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជានឹងដាក់គោលនយោបាយជាអាទិភាពលើវិស័យកសិកម្ម។ វិស័យកសិកម្មដ្បិតនៅមានបញ្ហាប្រឈមជាច្រើន ដែលចាំបាច់ឲ្យគណបក្សកាន់អំណាចគិតគូរដោះស្រាយ។ បើតាមលោក សុខ ឥសាន គឺបក្សប្រជាជនកម្ពុជានឹងត្រៀមកញ្ចប់ថវិកា ដើម្បីជួយប្រជាកសិករ នៅក្រោយពេលដែលខ្លួនឈ្នះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិពេលខាងមុខនេះ។

12 min

January 28, 2023 លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន៖ សៀវភៅ «ការស្វែងរកយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា៖ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សបកស្រាយ» ជាសៀវភៅបង្ហាញពីតថភាពពិតនៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា

នៅថ្ងៃនេះ លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន អ្នកជំនាញផ្នែកទស្សនវិជ្ជា អប់រំ និងជាប្រធានវិទ្យាស្ថានប្រជាធិបតេយ្យកម្ពុជា បានសម្ពោធសៀវភៅមួយក្បាល ក្រោមចំណងជើងថា «ការស្វែងរកយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា៖ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សបកស្រាយ»។ លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន បានអះអាងថា មូលហេតុដែលលោកចងក្រងសៀវភៅមួយនេះឡើង គឺដើម្បីរៀបរាប់ពីជីវិតការងារ ការប្រឈម និងក្តីសុបន្តិ របស់អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា ទាំងជំនាន់មុន និងជំនាន់ថ្មី។ តាមលោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន សៀវភៅ «ការស្វែងរកយុត្តិធម៌នៅកម្ពុជា៖ អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សបកស្រាយ» គឺជាសៀវភៅមួយដែលបង្ហាញពីតថភាពពិតនៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា។

12 min

January 26, 2023 ការទម្លាក់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៣ដោយសារកត្តាអ្វី?

កម្ពុជាទាញទម្លាក់ការព្យាករណ៍កំណើនសេដ្ឋកិច្ចនៅឆ្នាំ២០២៣នេះ ពី៦.៦%មកនៅ៥.៦%វិញ។បើតាមអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល តួលេខថ្មីមានលក្ខណៈប្រាកដនិយម ដោយប្រហាក់ប្រហែលនឹងការវាយតម្លៃ របស់ស្ថាប័នអន្ដរជាតិធំៗ។ វិស័យអចលនទ្រព្យ និងសំណង់នៅមានកំណើតយឺត ខណៈវិស័យកសិកម្មមានកំណើនឡើងវិញបន្តិច។ ប៉ុន្តែបញ្ហាវិបត្តិសកលដែលរងឥទ្ធិពលពីសង្គ្រាមរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន គឺជាហេតុផលបំបងដែលបន្តទាញទម្លាក់កំណើនសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ដោយទាំងការថយចុះអ្នកបញ្ជាទិញពីវិស័យកាត់ដេរថែមទៀត។

13 min

January 26, 2023 លោក ណុប វី៖ គួរតែដល់ពេលរៀបចំបង្កើតយន្តការឯករាជមួយ ពិនិត្យការអនុវត្តក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មាន

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន កាលពីព្រឹកថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ស្នើឲ្យក្រសួងហៅអ្នកសារព័ត៌មានអនឡាញទៅអប់រំក្រមសីលធម៌វិជ្ជាជីវៈ ក្រោយពីមានករណីជម្លោះអ្នកសារព័ត៌មាន និងអ្នកជួយលើកម៉ូតូក្នុងគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍លើស្ពានជ្រោយចង្វារ។ ចំពោះ លោក ណុប វី នាយកប្រតិបត្តិសម្ព័ន្ធអ្នកសារព័ត៌មានកម្ពុជា ឬហៅកាត់ថា ខេមបូចា បានបង្ហាញការយល់ឃើញរបស់លោកថា បច្ចុប្បន្ននេះគួរតែដល់ពេលរៀបចំបង្កើតយន្តការឯករាជមួយ ឬជាក្រុមប្រឹក្សាសារព័ត៌មានជាតិ ដែលមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងការជួយអប់រំបណ្តុះបណ្តាល ពិនិត្យតាមដានឃ្លាំមើលចំពោះការអនុវត្តក្រមសីលធម៌ វិជ្ជាជីវៈអ្នកសារព័ត៌មាន។ ប៉ុន្តែបើតាមលោកណុប វី អង្គការសមាគមអ្នកសារព័ត៌មាននៅក្នុងស្រុកទាំងអស់គួរតែជួបជជែកគ្នា ដើម្បីឯកភាពគ្នាក្នុងការរៀបចំបង្កើតក្រុមប្រឹក្សានេះឡើង។

13 min

January 26, 2023 លោក អេលីវ្យេ បិច៖ បារាំងចង់ជួយកម្ពុជាលើគ្រប់វិស័យទាំងអស់ ក្នុងទំនាក់ទំនងមិត្តភាពដ៏ស្មោះត្រង់

ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់លោក អេលីវ្យេ បិច រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូនៃក្រសួងអឺរ៉ុប និងការបរទេសបារាំង ទទួលបន្ទុកពាណិជ្ជកម្មក្រៅប្រទេស ការទាក់ទាញវិនិយោគិន និងជនជាតិបារាំងនៅបរទេស នៅកម្ពុជាចំនួន២ថ្ងៃ បានបញ្ចប់កាលពីម្សិលមិញ។ ជាដំណើរទស្សនកិច្ចដែលធ្វើឡើង ដើម្បីពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច រវាងកម្ពុជានិងបារាំង។ មុនចាកចេញពីកម្ពុជា លោក អេលីវ្យេ បិច បានឆ្លៀតផ្តល់បទសម្ភាសដល់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ ទាក់ទងសារៈសំខាន់របស់កម្ពុជាក្នុងភាពជាមិត្តរបស់បារាំង។ ឆ្លើយនឹងសំណួរ ជួប នរក្សា លោក អេលីវ្យេ បិច បញ្ជាក់ថា បារាំងចង់ជួយជ្រោមជ្រែងកម្ពុជាលើគ្រប់វិស័យទាំងអស់ ក្នុងទំនាក់ទំនងមិត្តភាពស្មោះត្រង់ជាមួយកម្ពុជា។ លោក អេលីវ្យេ បិច បានអះអាងថា បារាំងនឹងជួយកម្ពុជា តាមអ្វីដែលកម្ពុជាចង់ឲ្យបារាំងជ្រោមជ្រែង។

5 min

January 25, 2023 លោកស្រី គ្រុយ ណារិន ៖រដ្ឋាភិបាលនៅសល់ប្រាក់សន្សំទុកក្នុងកូនជ្រូកប្រមាណ១ពាន់លានដុល្លារ

យ៉ាងហោចណាស់រដ្ឋាភិបាលនៅសល់ប្រាក់សន្សំទុកក្នុងកូនជ្រូកប្រមាណជាង១ពាន់លានដុល្លារទៀតសម្រាប់ការចំណាយបន្ទាន់ណាមួយទៅថ្ងៃខាងមុខ។ ប្រាក់សន្សំនេះរកបានតាមរយៈការចំណាយចំគោលដៅនិងចំណាយឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព ដែលរដ្ឋាភិបាលបានចាប់ផ្ដើមសន្សំក្នុងពេលកន្លងមកនិងរយៈពីរឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។ បើតាមអ្នកជំនាញកញ្ចប់ប្រាក់សន្សំទុកក៏ត្រៀមបំរុងសម្រាប់ភាពមិនប្រាកដប្រជានៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំនេះដែរ។ ឆ្នាំនេះរដ្ឋាភិបាលរំពឹងថា សេដ្ឋកិច្ចខ្លួនស្ថិតក្នុងកំណើន៥,៦ភាគរយ។ ប៉ុន្តែវាអាចមិនសម្រេចបានតាមការរំពឹងទុកដោយសារកត្តាពីខាងក្រៅនិងកត្តាខាងក្នុង។ កត្តាទាំងនោះមានអ្វីខ្លះ?

14 min

January 24, 2023 លោក អាត់ ធន់៖ ការបិទរោងចក្រកាត់ដេរ និងព្យួរការងារជាបន្តបន្ទាប់នៅឆ្នាំនេះ ព្រោះជាឆ្នាំបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិនៅកម្ពុជា

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក អាត់ ធន់ ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា។ នៅមួយរយៈកាលនៃដើមឆ្នាំ២០២៣ បណ្តាសហគ្រាស រោងចក្រកាត់ដេរមួយចំនួន តាមរាជធានី-ខេត្ត បាននិងកំពុងផ្អាកអាជីវកម្ម និងព្យួរការងារជាបណ្តោះអាសន្ន ដោយសារតែការបញ្ជាមានការធ្លាក់ចុះ។ នេះបើតាមការកត់សម្គាល់ពីបណ្តាសហជីពកម្មករ។ លោក អាត់ ធន់ ប្រធានសហភាពការងារកម្ពុជា លើកឡើងថា មូលហេតុចម្បងដែលរោងចក្រមួយចំនួនផ្អាកអាជីវកម្មនៅឆ្នាំនេះ ព្រោះជាឆ្នាំដែលកម្ពុជាត្រូវរៀបចំការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិអាណត្តិទី៧។ តាមលោក អាត់ ធន់ ស្ថានការណ៍នយោបាយកម្ពុជានៅឆ្នាំនេះ គឺជាការសង្កេតមើលពីបណ្តាអ្នកបញ្ជាទិញ ថាមានការវិវត្តន៍បែបណាក្រោយការបោះឆ្នោតរួចរាល់។

12 min

January 23, 2023 លោក វ៉ាត់ ចំរើន៖កម្ពុជានៅតែរក្សាឈ្មោះ«គុនខ្មែរ» ទោះភាគីថៃមិនចូលរួមប្រកួត

ព្រឹត្តិការណ៍រាប់ថយក្រោយ១០០ថ្ងៃ នៃព្រឹត្តិការណ៏ស៊ីហ្គេម២០២៣នឹងចាប់ផ្តើមធ្វើនៅថ្ងៃទី២៥ខានស្អែកនេះហើយ។ ស្របពេលជាមួយគ្នានេះ ការប្រកាសដកខ្លួនចេញរបស់ភាគីថៃ ដោយសារតែការខ្វែងគំនិតគ្នាលើការប្រើឈ្មោះ«គុនខ្មែរ»ក៏បានផ្ទុះឡើងដែរ។ លោក វ៉ាត់ ចំរើន អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការប្រកួតកីឡាអាស៊ីអាគ្នេយ៍លើកទី៣២ បានថ្លែងថា ទោះបីជាប្រទេសថៃមិនចូលរួមប្រកួតក៏កម្ពុជានៅតែអាចរៀបចំព្រឹត្តិការណ៍នេះបានដដែល ខណៈមានប្រទេសចំនួន៦ បានសម្រេចចិត្តចូលរួម។ លោកថា កម្ពុជាក៏នឹងមិនចូលរួមប្រកួត «Muay Thai» ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម ឆ្នាំ២០២៥ដូចគ្នា។

10 min

January 23, 2023 លោក រ៉ុង ឈុន៖ យុត្តិធម៌សម្រាប់លោក ជា វិជ្ជា នៅតែជារឿងចាំបាច់ ទោះកន្លងផុតទៅអស់១៩ឆ្នាំ

២២មករា២០០៤-២២មករា២០២៣ ជាខួប១៩ឆ្នាំនៃការបាញ់សម្លាញ់លោក ជា វិជ្ជា មេដឹកនាំសហជីពមួយរូប នៅកណ្តាលទីក្រុងភ្នំពេញ។ អស់ពេល១៩ឆ្នាំមកនេះ បណ្តាក្រុមសហជីព និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល នៅតែរំលឹកពីលោក ជា វិជ្ជា និងទាមទារឲ្យអាជ្ញាធរស៊ើបអង្កេតរកយុត្តិធម៌ពិតប្រាកដ។ លោក រ៉ុង ឈុន ប្រធានសហភាពសហជីពកម្ពុជា លើកឡើងថា ១៩ឆ្នាំមកនេះ អាជ្ញាធរនៅមិនទាន់អាចវែកមុខឃាតករ និងអ្នកនៅពីខាងក្រោយខ្នង នៃការបាញ់សម្លាប់លោក ជា វិជ្ជា។ បើតាមលោក រ៉ុង ឈុន គឺយុត្តិធម៌សម្រាប់លោក ជា វិជ្ជា នៅតែជារឿងចាំបាច់ ទោះបីកន្លងផុតទៅអស់១៩ឆ្នាំក៏ដោយ។

11 min

January 21, 2023 លោក ហេង រតនា៖ ការហ្វឹកហ្វឺនបោសសម្អាតមីនដល់មន្ត្រីអ៊ុយក្រែន ជាជំហានបឋម ដែលទាមទារការហ្វឹកហ្វឺនបន្ថែមទើបអាចប្រើការបាន

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក ហេង រតនា អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា ហៅកាត់ថា CMAC។ CMAC នៅថ្ងៃសុក្រ បានបិទបញ្ចប់វគ្គបច្ចេកវិទ្យាឧបករណ៍បោសសម្អាតមីនដល់មន្ត្រីអ៊ុយក្រែន ដែលធ្វើឡើងអស់ពេលមួយសប្តាហ៍។ លោក ហេង រតនា បានអះអាងថា មន្ត្រីអ៊ុយក្រែនមានការស្វែងយល់បានច្រើនពីវគ្គហ្វឹកហ្វឺនរបស់CMACនៅពេលនេះ។ តែយ៉ាងនេះក្តី លោក ហេង រតនា ថាការហ្វឹកហ្វឺនពេលនេះ គឺជាជំហានបឋមប៉ុណ្ណោះ ហើយត្រូវទាមទារការហ្វឹកហ្វឺនបន្ថែមទៀត ទើបអាចយកទៅប្រើការក្នុងប្រទេសអ៊ុយក្រែនបាន។

12 min