បទសម្ភាស by RFI ខេមរភាសា / Khmer

January 10, 2023 លោក ម៉ារ សុផល៖ ការអនុវត្តន៍ច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនៅមានបញ្ហាស្មុគ្រស្មាញច្រើន

នៅព្រឹកថ្ងៃទី១០ ខែមករានេះ វេទិកាភាពជាដៃគូរវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលលើកទី៥ ត្រូវបានបើកធ្វើក្រោមអធិបតីភាពលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ និងមានការចូលរួមពីមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល និងតំណាងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាច្រើនរូបផងដែរ។ មាត្រាច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន៩ ត្រូវបានជជែកគ្នាដោយភាពស្រុះស្រួល ក្នុងចំណោម១៦មាត្រា ដែលស្នើឡើងដោយសង្គមស៊ីវិលដើម្បីធ្វើវិសោធនកម្ម។ លោក ម៉ារ សុផល សហអ្នកសម្របសម្រួលនៃវេទិកាភាពជាដៃគូរវាងរាជរដ្ឋាភិបាល និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលថ្លែងថា វេទិកាលើកទី៥នៅថ្ងៃនេះ បានប្រព្រឹត្តិទៅប្រកបដោយភាពវិជ្ជមាន។ ក៏ប៉ុន្តែភាពស្មុគ្រស្មាញនៅតែបន្តមាន ដូចជាបញ្ហានីតិវិធី និងលក្ខខណ្ឌតម្រូវនៅពេលមានបច្ចុប្បន្នភាពនៃព័ត៌មានរបស់អង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជាការដាក់របាយការណ៍ជូនស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលផ្សេងៗគ្នាជាដើម ដែលធ្វើឲ្យរាំងស្ទះដល់ការចូលរួមគម្រោងផ្សេងៗពីសំណាក់អង្គការសង្គមស៊ីវិល។

12 min

January 09, 2023 លោក នី សុខា៖ ការនិយាយការពិតមិនមែនជាបទល្មើស«ញុះញង់»ទេ

នៅរសៀលនេះ ស្នងការរងនគបាលក្រុងភ្នំពេញ បានហៅលោក អំ សំអាត នាយកអង្គការលីកាដូទៅសាកសួរ ខណៈមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិល៣រូបទៀតត្រូវចូលបំភ្លឺនៅថ្ងៃទី១០ និង១១មករា ជុំវិញការផ្សព្វផ្សាយបទចម្រៀង ក្រោមចំណងជើងថា«ឈាមបាតុករ»។ ចំណាត់ការរបស់នេះ ធ្វើឡើងទៅតាមការស្នើរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ដែលចាត់ទុកចម្រៀងរ៉េប របស់ គា សុគន្ធ ថាមានចេតនាញុះញង់បង្ករអសន្តិសុខសង្គម។ សម្រាប់ លោក នី សុខា ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ថ្លែងថា បទចម្រៀងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការពិតនៅក្នុងសង្គម។ លោកយល់ថា ការនិយាយការពិតមិនមែនជាបទល្មើសញុះញង់ទេ។

11 min

January 08, 2023 លោក ឡុង ឌីម៉ង់៖ បញ្ហាបាក់ទំនប់អាងស្តុកទឹក មិនមានសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ ដែលពលរដ្ឋត្រូវបារម្ភពីការខ្វះខាតទឹកប្រើប្រាស់

កាលពីល្ងាចថ្ងៃសៅរ៍ម្សិលមិញនេះ មានករណីបាក់ទំនប់អាងស្តុកទឹកសាបមួយកន្លែង នៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ ដែលជាទីតាំងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងក្រុងព្រះសីហនុប្រើប្រាស់។ ភ្លាមៗ អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ បានចុះទៅពិនិត្យ និងស្នើសុំឲ្យប្រជាពលរដ្ឋមានការយោគយល់ចំពោះការផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតមិនបានគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខនេះ។ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ អភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ បានបញ្ជាក់ថា ការបាក់ទំនប់អាងស្តុកទឹកនេះ មិនមានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ ដែលពលរដ្ឋត្រូវបារម្ភពីការខ្វះខាតទឹកស្អាតប្រើប្រាស់នោះទេ។ បើតាមអភិបាលរងខេត្តព្រះសីហនុ អាជ្ញាធរប្រហែលជាត្រូវការពេលហោចណាស់ចំនួន៣ថ្ងៃ ដើម្បីស្តារ និងបិទភ្ជិតអាងស្តុកទឹកនោះឡើងវិញ។

10 min

January 07, 2023 លោក សុខ ឥសាន៖ នយោបាយកម្ចាត់ក្រុមជ្រុលនិយមសំដៅតែលើក្រុម លោក សម រង្ស៊ី

លោក ហ៊ុន សែន ប្រមុខគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា បានអះអាងពីការប្តូរផ្តាច់កម្ចាត់ក្រុមនយោបាយជ្រុលនិយម ឲ្យអស់ដើម្បីធានារក្សាសន្តិភាពឲ្យកម្ពុជា។ ការដាក់ចេញផែនការនេះ គឺនៅថ្ងៃ៧មករាឆ្នាំ២០២៣នេះដែលជាខួប៤៤ឆ្នាំនៃថ្ងៃផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សកាន់អំណាច គូសបញ្ជាក់ថា គោលនយោបាយនេះសំដៅតែទៅលើ លោក សម រង្ស៊ី និងក្រុមគាត់ប៉ុណ្ណោះ ដែលជាការឆ្លើយតបទៅនឹង«នយោបាយមានឯង អត់អាញ់ មានអាញ់អត់ឯង»។

14 min

January 06, 2023 លោក កៅ គឹមហួន៖ «ជាអគ្គលេខាធិការ ខ្ញុំនឹងប្រើប្រាស់ពេលវេលានិងថាមពល ដើម្បីជំរុញការងារអាស៊ានឲ្យទៅមុខ»

ដូចការគ្រោងទុក លោក កៅ គឹមហួន រដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានចេញទៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី នៅសុក្រនេះ ដើម្បីចូលកាន់តំណែងជាអគ្គលេខាធិការអាស៊ាន នៅទីក្រុងហ្សាកាតា។ លោក កៅ គឹមហួន បានថ្លែងប្រាប់អ្នកសារព័ត៌មានវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ លោកមានក្តីរំភើបនឹងការងារមួយនេះ ព្រោះជាតំណែងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់កម្ពុជានៅអាស៊ាន។ នៅក្នុងតួនាទីជាអគ្គលេខាធិកា លោក កៅ គឹមហួន អះអាងថា លោកនឹងប្រាស់ប្រាស់ពេលវេលា និងថាមពលផ្ទាល់ខ្លួន រយៈពេល៥ឆ្នាំនេះ ដើម្បីជំរុញការងារអាស៊ានឲ្យទៅមុខ។

11 min

January 05, 2023 លោក សុន ឆ័យ៖ «បើខ្ញុំចាញ់ក្តី ទុកឲ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសម្រេចទៅចុះ!»

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន។ លោក សុន ឆ័យ និងមេធាវី បានដាក់បណ្តឹងទៅតុលាការកំពូល ដើម្បីប្តឹងសារទុក្ខទៅនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការសាលាដំបូង និងសាលាឧទ្ធរណ៍។ លោក សុន ឆ័យ បញ្ជាក់ថា ការប្តឹងទៅតុលាការកំពូល ក៏ព្រោះតែលោកមិនអាចទទួលយកការសម្រេចរបស់តុលាការជាន់ទាប និងតុលាការថ្នាក់កណ្តាលបាន។ យ៉ាងណាមិញ ប្រសិនបើតុលាការកំពូលសម្រេចឲ្យលោកចាញ់ក្តីដដែលនោះ លោកថា លោកទុកឲ្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាសម្រេចតាមហ្នឹងទៅចុះ ព្រោះលោកគ្មានអំណាចសម្រេចអ្វីនោះទេ។

12 min

January 04, 2023 លោក សេក សុខុម៖អាជ្ញាធរនៅតែស្វះស្វែងរកអ្នកដែលបាត់ខ្លួនករណីឆេះកាស៊ីណូនៅប៉ោយប៉ែត

អ្នកនាំពាក្យសាលាខេត្តបន្ទាយមានជ័យ លោក សេក សុខុម អះអាងថា អាជ្ញាធរនៅតែស្វះស្វែងរកអ្នកដែលបាត់ខ្លួនករណីឆេះកាស៊ីណូនៅប៉ោយប៉ែត ខណៈសាកសព៦នាក់ទៀតត្រូវរក្សាទុកក្នុងទូរកកមិនទាន់កំណត់អត្តសញ្ញាណបាន។ បើតាមអ្នកនាំពាក្យដដែល គឺគេបានកាយគំនរផេះផង់ក្នុងអាគារនោះ ដោយរកមិនឃើញសាកសពបន្ថែមទៀតឡើយ គឺឃើញតែទូដែកដាក់លុយចំនួន៧គ្រឿង ហើយលុយទាំងនោះមិនខូចខាតទេ។ តែលោកថានៅមិនទាន់អាចប៉ាន់ស្មានពីទំហំខូចខាតនៅឡើយ ខណៈមានមនុស្ស២៦ស្លាប់និងជិត១០០នាក់រងរបួសក្នុងហេតុការណ៍នោះ។

13 min

January 03, 2023 បណ្ឌិត សុខ ហាច៖ «ការងារអាទិភាពរបស់ខ្ញុំគឺរៀបចំគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចឲ្យគណបក្សភ្លើងទៀន»

គណបក្សភ្លើងទៀនកាលពីថ្ងៃចន្ទម្សិលមិញបានប្រកាសទទួល និងតែងតាំងលោកបណ្ឌិត សុក ហាច ជាឧត្តមទីប្រឹក្សាគណបក្សប្រឆាំងមួយនេះ។ លោកបណ្ឌិត សុក ហាច គឺជាបញ្ញវន្តខ្មែរមួយរូបធ្លាប់មានបទពិសោធន៍ជាសាស្ត្រាចារ្យផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅប្រទេសបារាំង ធ្លាប់ជាទីប្រឹក្សាធនាគារពិភពលោក(World Bank) និងជាអតីតទីប្រឹក្សាក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាផងដែរ។ ការចូលរួមនយោបាយជាមួយគណបក្សភ្លើងទៀននៅពេលនេះ ត្រូវលោកបណ្ឌិត សុក ហាច យល់ថាគណបក្សប្រឆាំងមួយនេះមិនអន់ជាងគណបក្សសង្គ្រោះជាតិប៉ុន្មានទេ ហើយអាចឈានទៅកាន់អំណាចបាន។ លោកបណ្ឌិតបញ្ជាក់ថាលោកនៅតែគោរព និងឲ្យតម្លៃដល់អ្នកដទៃ រួមទាំងអ្នកនៅក្នុងជួរគណបក្សកាន់អំណាចបច្ចុប្បន្នផងដែរ ដោយលោកប្រកាន់ជំហរថាជាអ្នកបច្ចេកទេស មិនអាចជេរគេទេ។

12 min

January 02, 2023 លោក ឡុង ឌីម៉ង់៖ យើងសង្ឃឹមថា ខេត្តព្រះសីហនុនឹងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់«ទីក្រុងល្អជាងគេប្រចាំឆ្នាំ»

អំឡុងឆ្លងឆ្នាំសកលនេះ ខេត្តព្រះសីហនុស្រូបទាញភ្ញៀវទេសចរបានជាង៣៣ម៉ឺននាក់ គឺកើនឡើងទ្វេរដងបើធៀបនឹងឆ្នាំមុន។ នេះបើតាមលោក ឡុង ឌីម៉ង់ អ្នកនាំពាក្យខេត្តព្រះសីហនុ។ កំណើនភ្ញៀវទេចរនេះត្រូវបានលោក ឌីម៉ង់ គូសបញ្ជាក់ថា ដោយសារតែមានផ្លូវល្បឿនលឿន បូកផ្សំការកសាងផ្លូវក្នុងក្រុងរួចរាល់។ ខេត្តជាប់មាត់សមុទ្រនេះក៏ចូលរួមប្រកួតក្នុងកម្មវិធីទីក្រុងដែលល្អជាងគេប្រចាំឆ្នាំ២០២២ ដែលរៀបចំដោយក្រសួងទេសចរណ៍ផងដែរ។ ដោយសារមានឆ្នេរស្អាត រួមផ្សំ នឹងបរិស្ថានល្អ លោក ឡុង ឌីម៉ង់ សង្ឃឹមថា ខេត្តព្រះសីហនុនឹងជាប់ចំណាត់ថ្នាក់«ទីក្រុងល្អជាងគេប្រចាំឆ្នាំ»។

12 min

January 02, 2023 លោក ថេង សាវឿន៖៩ឆ្នាំ ដែលខ្ញុំចាំយុត្តិធម៌តែខ្ញុំមិននៅស្ងៀមឡើយ

ថ្ងៃទី២មករានេះ គឺជាខួប៩ឆ្នាំ នៃករណីបង្ក្រាបដោយហិង្សាទៅលើការតវ៉ាទាមទារប្រាក់ឈ្នួល១៦០ដុល្លារពីសំណាក់កម្មករតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសភ្នំពេញ។ សម្រាប់សកម្មជនមួយចំនួនដែលរងរបួសពីព្រឹត្តិការណ៍នោះ អះអាងថានៅតែរងចាំយុត្តិធម៌ ខណៈសំណុំរឿងនេះកំពុងនៅក្នុងដៃតុលាការជាន់ខ្ពស់។ លោក ថេង សាវឿន ជាអតីតជនរងគ្រោះម្នាក់ ដែលបច្ចុប្បន្នជាប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធសហគមន៍កសិករកម្ពុជា នៅតែចាត់ទុកព្រឹត្តិការណ៍ដ៍ឈឺចាប់នេះគឺមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ តែលោកបានប្រែក្លាយទៅជាសកម្មភាពអប់រំប្រជាពលរដ្ឋរងគ្រោះឲ្យយល់អំពីអ្វីទៅហៅថា«យុត្តិធម៌» អ្វីទៅហៅថាសិទ្ធិ និងកាត្វិច្ច។

12 min