បទសម្ភាស

By RFI ខេមរភាសា / Khmer

បទសម្ភាស episodes

January 20, 2023 ឧកញ៉ា លឹម ហេង៖ ពលរដ្ឋចិនតិចតួចបានចេញពីកម្ពុជាទៅចូលឆ្នាំនៅចិន ក្រោយបារម្ភថាចិនអាចបិទប្រទេសជាថ្មី
នៅក្នុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំចិន ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃសៅរ៍ទី២១ ខែមករា ស្អែកនេះ មានពលរដ្ឋចិន ក៏ដូចអ្នកវិនិយោគចិនតិចតួច បានចាកចេញពីប្រទេសកម្ពុជាទៅជួបជុំបងប្អូន ញាតិមិត្តនៅក្នុងប្រទេសចិន។ នេះបើតាមការកត់សម្គាល់របស់លោកឧកញ៉ា លឹម ហេង អនុប្រធានសភាពាណិជ្ជកម្មកម្ពុជា។ តាមលោកឧកញ៉ា លឹម ហេង មានបញ្ហាមួយចំនួនអាចថាជាឧបសគ្គសម្រាប់ពលរដ្ឋ និងអ្នកវិនិយោគចិន ក្នុងការវិលត្រលប់ទៅកាន់ប្រទេសកំណើតរបស់ពួកគេ ដូចជាបញ្ហាតម្លៃធ្វើដំណើរ និងការបារម្ភពីការបិទខ្ទប់ជាថ្មីប្រសិនបើមានហេតុការណ៍ណាមួយ បណ្តាលឲ្យឆ្លងរាលដាលជំងឺកូវីដឡើងជាថ្មី។
10 min
January 19, 2023 លោក ម៉ែន សុថាវរិន្ទ្រ៖ ក្រុមមន្ត្រីបក្សសង្រ្គោះជាតិនឹងចូលប្រទេសកម្ពុជា ល្គឹកណាមានលោក សម រង្ស៊ី មកជាមួយ
ស្ថានការណ៍នយោបាយបច្ចុប្បន្ន ត្រូវបានអ្នកតាមដានសង្គមកត់សម្គាល់ថា កំពុងតែឡើងកម្តៅជាថ្មីនៅមុនការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិជិតមកដល់។ យ៉ាងណាសម្រាប់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ប្រធានគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា នៅថ្ងៃនេះ បានថ្លែងសារនយោបាយជាថ្មី ដោយប្រាប់ទៅបណ្តាមន្ត្រីគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ឲ្យដកខ្លួនចេញពីលោក សម រង្ស៊ី នោះនឹងអាចត្រលប់ចូលប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដោយគ្មានទោសទណ្ឌ។ លោក ម៉ែន សុថាវរិន្ទ្រ អតីតអ្នកតំណាងរាស្ត្រមណ្ឌលសៀមរាម របស់បក្សសង្គ្រោះជាតិ យល់ថា ការលើករបស់លោក ហ៊ុន សែន ជាការបើកផ្លូវរកការចរចាជាថ្មីរវាងគណបក្សកាន់អំណាចជាមួយនឹងគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ។ តែយ៉ាងណាជំហររបស់ក្រុមមន្ត្រីដែលកំពុងនិរទេសនៅក្រៅប្រទេស គឺត្រូវតែមានវត្តមានលោក សម រង្ស៊ី មកជាមួយ ទើបពួកគេត្រលប់ចូលកម្ពុជាវិញ។
13 min
January 18, 2023 លោក ម៉ៅ ហាក់៖ ជំនន់រដូវប្រាំងឆ្នាំនេះពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុច្រើនជាង
អស់រយៈពេល១សប្តាហ៍ចុងក្រោយនេះ ភ្លៀងបានធ្លាក់នៅក្នុងកំរិតមួយខ្ពស់ ជាពិសេសនៅលើភូមិសាស្ត្រខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខណៈដែលប្រទេសកម្ពុជាពេលនេះ កំពុងស្ថិតនៅក្នុងដំណាក់កាលនៃរដូវប្រាំង។ ការធ្លាក់ភ្លៀងយ៉ាងគំហុករហូតទៅដល់កំរិត ៣០០មីលីម៉ែត្រនេះ ធ្វើឲ្យតំបន់១ចំនួននៃខេត្តកំពង់ស្ពឺ ខេត្តកណ្តាល និងជាយក្រុងភ្នំពេញខ្លះ រងនូវការលិចលង់ ដែលមិនដែលធ្លាប់មាន។ លោក ម៉ៅ ហាក់ អនុប្រធានអាជ្ញាធរទន្លេសាប និងជាអ្នកជំនាញផ្នែកឧត្តុនិយម និងធនធានទឹកបានកត់សម្គាល់ថា ជំនន់រដូវប្រាំងនេះ មានលក្ខណៈចំលែក ខុសរដូវ ដែលលោកសន្និដ្ឋានថា វាបណ្តាលមកពីកត្តានៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការឡើងកំដៅនៃភពផែនដី ទើបបង្កឲ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ដូច្នេះ។ លោកថាបាតុភូតនេះ ទំនងមិនមែនជាវដ្តដូចជារដូវវស្សានោះទេ ខណៈទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៥០ ខេត្តកំពង់ស្ពឺធ្លាប់មានជំនន់រដូវប្រាំងម្តង។
10 min
January 17, 2023 មេធាវី ជូង ជូងី៖ ជាផ្លូវច្បាប់លោក ថាច់ សេដ្ឋា មិនបានធ្វើខុសទេ តែបើទាញទៅនយោបាយអាចជាប់ទោសដូចលោក កឹម សុខា
លោក ថាច់ សេដ្ឋា អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន ត្រូវបានអាជ្ញាធរចាប់ខ្លួនកាលពីថ្ងៃចន្ទម្សិលមិញ ហើយបញ្ជូនទៅឃុំនៅពន្ធនាគារ ក្រោមបទចោទចេញសែកគ្មានសាច់ប្រាក់(សែកស្អុយ) កាលពីខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៩។ លោក ជូង ជូងី ដែលជាមេធាវីការពារសិទ្ធិឲ្យលោក ថាច់ សេដ្ឋា បានថ្លែងថាលោក ថាច់ សេដ្ឋា មានស្ថានភាពល្អប្រសើរ និងមានស្មារតីរឹងមាំ។ លោកមេធាវីបញ្ជាក់ថា លោកនឹងសិក្សាសំណុំរឿងនេះយ៉ាងប្រញ៉ាប់ប្រញ៉ាល់ ហើយដាក់ប្តឹងឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងនឹងការឃុំខ្លួនលោក ថាច់ សេដ្ឋា ខណៈដែលបណ្តឹងនេះមានភាពមិនប្រក្រតី គឺមានអង្គហេតុតែមួយ តែតុលាការចាត់ការដល់ទៅពីរដង។
11 min
January 16, 2023 លោក ផៃ ស៊ីផាន៖ ទំនាស់ដីធ្លីនៅស្ទឹងត្រែង ព្រោះមានពលរដ្ឋផ្លាស់ទីលំនៅថ្មី ហើយឆ្លៀតឱកាសទាមទារសំណងពីរដ្ឋ
អង្គការលីកាដូ នៅថ្ងៃចន្ទនេះ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍មួយ ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីនៅក្នុងខេត្តស្ទឹងត្រែង ដែលធ្វើឲ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រមាណជាង៦០គ្រួសារ រងផលប៉ះពាល់ពីគម្រោងអភិវឌ្ឍរបស់ក្រុមហ៊ុនឯកជន។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់លីកាដូ ចាត់ទុកថា នេះជាការបន្សល់នូវជម្លោះ និងចំណោទសំណួរពីពលរដ្ឋរងគ្រោះ ក្រោយពេលរដ្ឋាភិបាលសម្រេចផ្តល់ដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាថ្មីឡើងវិញ។ ជាការឆ្លើយតប លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល ទទួលស្គាល់ពិតជាបញ្ហានេះកើតឡើងមែន តែក៏មានដំណោះស្រាយរួចរាល់ដែរ។ អ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាល បញ្ជាក់ថា បញ្ហាទំនាស់ដីធ្លីដែលនៅត្រាំត្រែងនេះ ព្រោះមានពលរដ្ឋផ្លាស់ទីលំនៅចូលថ្មី ហើយឆ្លៀតឱកាសទុច្ចរិតចង់បានសំណងទឹកប្រាក់ពីរដ្ឋ។
13 min
January 15, 2023 លោក ណុប វី៖ ភាពយឺតយ៉ាវនៃការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន គឺមកពីឆន្ទៈនយោបាយ
ច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មានអាចនឹងត្រូវអនុម័តនៅក្រោយការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣។ នេះជាការប្តេជ្ញាចិត្តជាថ្មីម្តងទៀតរបស់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលកាលពីម្សិលមិញ ដែលកន្លងមកលោកធ្លាប់ប្តេជ្ញាថារុញឲ្យចេញច្បាប់នេះនៅក្នុងអាណត្តិទី៦នេះ។ អ្នកតស៊ូមតិជំរុញឲ្យចេញច្បាប់នេះ យល់ថា ភាពយឺតយ៉ាវនេះការអនុម័តច្បាប់ស្តីពីសិទ្ធិទទួលបានព័ត៌មាន គឺមកពីឆន្ទៈនយោបាយ មិនមែនមកពីបញ្ហាបច្ចេកទេសនោះឡើយ។ ការលើកឡើងយ៉ាងដូច្នេះ ដោយសារតែសេចក្តីព្រាងច្បាប់នេះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។
12 min
January 14, 2023 លោក កត្តា អ៊ន៖ របាយការណ៍សិទ្ធិមនុស្សរបស់HRW និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា ខុសគ្នាដូចមេឃនិងដី
ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក កត្តា អ៊ន អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា។ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ Human Rights Watch នៅថ្ងៃទី១២មករា បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍ស្តីពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សជាសកលនៅឆ្នាំ២០២៣។ និយាយពីកម្ពុជា អង្គការអន្តរជាតិមួយនេះ បង្ហាញនេះ ស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា នៅតែមិនមានភាពល្អប្រសើរ ព្រោះការបង្រ្កាបលើក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិល សហជីព និងមន្ត្រីនៃអតីតបក្សប្រឆាំង នៅតែបន្តកើតឡើង។ ក៏ប៉ុន្តែ លោក កត្តា អ៊ន បានច្រានចោលការចេញផ្សាយរបាយការណ៍ ដែលចាត់ទុកថា ជារបាយការណ៍លាបពណ៌ បង្កបញ្ហាអសន្តិសុខដល់កម្ពុជា។ បើតាមលោក កត្តា អ៊ន របាយការណ៍របស់ HRW និងស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជាជាក់ស្តែង មានលក្ខណៈខុសគ្នាដូចមេឃនិងដី។
12 min
January 13, 2023 លោកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី៖ មេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្របច្ចុប្បន្ន មានលក្ខណៈច្បោលៗ ដែលធ្វើឲ្យខ្មែរវង្វេង
ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី ប្រធានសមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ។ សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ កាលពីថ្ងៃទី០៩មករា បានដាក់លិខិតទៅរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងអប់រំ ដោយស្នើឲ្យបញ្ចូលខ្លឹមសារមេរៀនប្រវត្តិសាស្រ្តឲ្យមានខ្លឹមសារស៊ីជម្រៅ។ ការស្នើនេះធ្វើឡើងដោយ សមាគមគ្រូបង្រៀនកម្ពុជាឯករាជ្យ កត់សម្គាល់មានខ្លឹមសារខ្លះត្រូវបានផាត់ចេញ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងការបាត់បង់ទឹកដីកម្ពុជាក្រោម និងកម្ពុជាលើ។ លោកស្រី អ៊ុក ឆាយ៉ាវី លើកឡើងថា មេរៀនប្រវត្តិសាស្រ្តនាពេលបច្ចុប្បន្ន មានលក្ខណៈច្បោលៗ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យខ្មែរវង្វេងប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់ខ្លួន។
12 min
January 12, 2023 លោក ថោង ខុន៖ កម្ពុជានឹងទទួលបានទេសចរអន្តរជាតិ៤លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២៣ និង៧លាននាក់នៅឆ្នាំ២០២៥
ឆ្នាំ២០២១កន្លងទៅគឺជាឆ្នាំដ៏ជោគជ័យមួយដែលកម្ពុជាបានជួបកំណើនទេសចរឡើងវិញ ដោយទេសចរអន្តរជាតិចំនួន ២,២លាននាក់ គឺមានការកើនឡើងជាង ១ពាន់ភាគរយ ធៀបនឹងដំណាក់កាលវិបត្តិកូវីដ។ តាមរយៈការអនុវត្តន៍ផែនទីចង្អុលផ្លូវដំណាក់កាលទី២ លោក ថោង ខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍បានរំពឹងថាទេសចរអន្តរជាតិនឹងកើនឡើងដល់ ៤លាននាក់ នៅឆ្នាំ២០២៣នេះ។ តាមលោករដ្ឋមន្ត្រី កំណើនទេសចរអន្តរជាតិដែលបានគ្រោងទុក ហាក់ដូចជាស្របគ្នាទៅនឹងផែនទីចង្អុលផ្លូវ ពោលគឺមានទឡ្ហីករណ៍មួយចំនួនបង្ហាញថាទេសចរចិន នឹងកើនឡើងខ្លាំងនៅពេលដែលចិនបើករបាំង Zero-Covid ឡើងវិញ រួមនឹងទេសចរជាតិសាសន៍ផ្សេងទៀតក្រៅពីចិន។ ការបើកយុទ្ធនាការផ្សព្វផ្សាយអំពីឆ្នាំទស្សនាកម្ពុជា ដែលរួមមានព្រឹត្តិការណ៍អង្គរសង្ក្រាន្ត និងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាស៊ីហ្គេមលើកទី៣២ នៅកម្ពុជាក៏ជាហេតុផលសំខាន់ផងដែរនៃកំណើនទេសចរអន្តរជាតិ។
11 min
January 11, 2023 លោក គង់ គាំ៖ ខ្ញុំទទួលយកការដាស់តឿនពីប្រមុខរដ្ឋាភិបាល
លោក គង់ គាំ បញ្ជាក់ជំហរថា លោកទទួលយកការដាស់តឿនពីសំណាក់ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល ដែលដែលឲ្យ បញ្ឈប់ ការនិយាយប៉ះពាល់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ ការបញ្ជាក់ជំហរនេះ គឺបន្ទាប់ពីគណបក្សប្រជាជនខេត្តត្បូងឃ្មុំសម្រេចប្តឹងទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់គណបក្សភ្លើងទៀនរូបនេះ ទាមទារជំងឺចិត្ត៥០ម៉ឺនដុល្លារ ដោយចោទប្រកាន់ថា លោក គង់ គាំ ថ្លែងថាសារនយោបាយញុះញង់។ ប៉ុន្តែលោក គង់ គាំ អះអាងថា លោកតែងតែរំឭកពលរដ្ឋខ្មែរឲ្យស្គាល់ពីប្រភពដើមនៃគណបក្សនីមួយៗ តាំងពីលោកនៅក្នុងគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាម្ល៉េះ ដែលនេះជាទម្លាប់របស់លោកទៅហើយ។
13 min