បទសម្ភាស by RFI ខេមរភាសា / Khmer

December 21, 2022 លោក នី សុខា៖ ករណី លោក កឹម សុខា គួរតែត្រូវដោះស្រាយដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការបោះឆ្នោត២០២៣

តុលាការបានបើកសវនាការរហូតដល់យប់ថ្ងៃពុធនេះ លើសំណុំរឿង លោក កឹម សុខា។ ជាសវនាការលើកទី៦៣ហើយ ដើម្បីឲ្យភាគីទាំងសង្ខាងធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានចុងក្រោយលើបទចោទ«សន្និទិភាពជាមួយ»ឬឃុបឃិតជាមួយបរទេស។ មានចំណុចសំខាន់មួយចំនួនដែលអ្នកសង្កេតការណ៍បានកត់សំគាល់ គឺការស្នើពីតំណាងអយ្យការឲ្យឃាត់ខ្លួន លោក កឹម សុខា ឡើងវិញ ខណៈមេធាវីការពាររដ្ឋាភិបាលថ្លែងថាខ្លួនត្រៀមធ្វើបណ្តឹងទាមទារសំណងជំងឺចិត្តពីលោក កឹម សុខា។ សម្រាប់ប្រធានសមាគមការពារសិទ្ធិមនុស្ស អាដហុក លោក នី សុខា កត់សំគាល់ថា ទាំងមជ្ឈដ្ឋានជាតិ និងអន្តរជាតិកំពុងដាក់ក្រសែភ្នែកតាមការកាត់ក្តីនេះ ហើយថា ករណីនេះគួរតែត្រូវដោះស្រាយដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការបោះឆ្នោត២០២៣។

9 min

December 20, 2022 មេធាវី ផែង ហេង៖ «យើងប្រកាន់ជំហរដដែលថា ករណីលោក កឹម សុខា មិនមានអង្គហេតុ និងធាតុផ្សំបទសន្ទិដ្ឋិភាពទេ»

សវនាការលើសំណុំរឿងសន្ទិដ្ឋិភាពពាក់ព័ន្ធនឹងលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិនឹងត្រូវបើកធ្វើឡើងវិញនៅថ្ងៃពុធស្អែក បន្ទាប់ពីមេធាវីការពារសិទ្ធិទាំងសង្ខាងបានដកឃ្លារៀងៗខ្លួនទៅធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានអស់រយៈពេលពីរខែកន្លងទៅ។ លោកមេធាវី ផែង ហេង សហមេធាវីការពារសិទ្ធិលោក កឹម សុខា ថ្លែងថាក្រុមរបស់លោក និងកូនក្តី បានត្រៀមខ្លួនរួចរាល់ហើយថានឹងចូលរួមសវនាការ ព្រមទាំងបានផ្តល់សេចក្តីសន្និដ្ឋានបឋមទៅឲ្យតុលាការរួចហើយកាលពីថ្ងៃចន្ទម្សិលមិញ។ ទោះជានៅក្នុងសារណាមិនបានបង្ហើបថាមានខ្លឹមសារសំខាន់យ៉ាងណានោះ ក៏ប៉ុន្តែតាមលោក ផែង ហេង ក្រុមមេធាវីការពារសិទ្ធិលោក កឹម សុខា នៅតែប្រកាន់ជំហរថាសំណុំរឿងលោក កឹម សុខា មិនមានអង្គហេតុនៃសន្ទិដ្ឋិភាព ឬក្បត់ជាតិទេ ហើយក៏មិនមានធាតុផ្សំនៃបទល្មើសដែរ។

10 min

December 19, 2022 លោកស្រី ចក់ សុភាព៖សេរីភាពរបស់យុវជនក្រោយធ្វើបាតុកម្មគឺជារឿងចាំបាច់

រដ្ឋបាលរាជធានីភ្នំពេញ ប្រកាសថាអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមយុវជនមួយក្រុមដែលគេមិនសូវស្គាល់ធ្វើបាតុកម្មនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ នៅចុងខែធ្នូនេះ ប្រឆាំងការចេញបណ្ណស្នាក់នៅអចិន្ត្រៃយ៍ដល់ជនបរទេស និងលុបចោលគម្រោងបង្កើតដេប៉ាតឺម៉ង់សិក្សាភាសាវៀតណាមនៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ។ ការអនុញ្ញាតនេះ គឺបន្ទាប់ពីសមត្ថកិច្ច បានចាប់ឃុំខ្លួន យុវជន ធែល ធីលែន នៅថ្ងៃទី៤ ខែតុលា បន្ទាប់ពីបានដាក់ញត្តិទៅក្រសួងមហាផ្ទៃប្រឆាំងរឿងនេះ។ លោកស្រី ចក់ សុភាព នាយិការមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា គូសបញ្ជាក់ថា ការអនុញ្ញាតឲ្យធ្វើបាតុកម្មគឺជារឿងល្អ តែអ្វីដែលចាំបាច់នោះគឺការធានាសេរីភាពរបស់យុវជនក្នុងការបញ្ចេញមតិក្រោយពីធ្វើបាតុកម្ម។

11 min

December 18, 2022 លោក ឌី ថេហូយ៉ា៖ ពលករខ្មែរកំពុងប្រឈមនឹងការខ្វះខាតឯកសារស្របច្បាប់ នៅក្រោយវិបត្តិកូវីដ១៩

អង្គការសង់ត្រាល់ នៅថ្ងៃអាទិត្យនេះ បានរៀបចំទិវាអ្នកចំណាកស្រុកអន្តរជាតិលើកទី២៣ នៅក្រោមប្រធានបទ «ផ្តល់ភាពស្របច្បាប់ និងកិច្ចគាំពារសង្គមដល់ពលករចំណាកស្រុកក្រោយវិបត្តិកូវីដ១៩។ លោក ឌី ថេហូយ៉ា ប្រធានកម្មវិធីប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស និងទេសន្តរប្រវេសន៍នៃអង្គការសង់ត្រាល់ បញ្ជាក់ថា ទិវាមួយនេះ មានសារសំខាន់ ដើម្បីឲ្យរដ្ឋាភិបាលគិតគូ និងយកចិត្តទុកដាក់ដោះស្រាយនូវបញ្ហាប្រឈមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ដែលចំណាកស្រុកទៅធ្វើការនៅក្រៅប្រទេស។ បើតាមលោក ឌី ថេហូយ៉ា ពលករខ្មែរកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាជាច្រើន ដែលក្នុងនោះ គឺការខ្វះខាតឯកសារស្របច្បាប់ កំពុងក្លាយជាបញ្ហាចោទឡើង នៅក្រោយវិបត្តិកូវីដ១៩។

13 min

December 17, 2022 លោក សោម សូរីដា៖ ការបំពាក់កាំមេរ៉ានៅការិយាល័យបោះឆ្នោតជាការរំលោភលើការសម្ងាត់នៃការបោះឆ្នោត

អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត អះអាងថា ការបំពាក់កាំមេរ៉ានៅការិយាល័យបោះឆ្នោតគឺជារំលោភលើការសម្ងាត់នៃការបោះឆ្នោត។ម្យ៉ាងទៀតបើបំពាក់កាំមេរ៉ានៅគ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោតទាំងជាង២ម៉ឺនការិយាល័យនោះ គឺជាការប៉ះពាល់ដល់ការចំណាយថវិកាជាតិ។ ការពន្យល់បែបនេះ គឺឆ្លើយតបនឹងអ្នកធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងការបោះឆ្នោតដែលស្នើឲ្យគ.ជ.ប បំពាក់កាំមេរ៉ានៅគ្រប់ការិយាល័យបោះឆ្នោត និងកន្លែងរាប់សន្លឹកឆ្នោត ដើម្បីបង្ហោះវីដេអូសកម្មភាពនៃដំណើរការរាប់សន្លឹកឆ្នោតនៅលើគេហទំព័ររបស់ គ.ជ.ប។

12 min

December 16, 2022 បណ្ឌិត ឈាង វណ្ណារិទ្ធ៖ ការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជាឆ្នាំ២០២៣ គឺជាសុចនាករដ៏សំខាន់នៅក្នុងក្រសែភ្នែកអឺរ៉ុប

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងគណៈប្រតិភូបានចំណាយពេលជិតមួយសប្តាហ៍នៅតំបន់អឺរ៉ុប ដើម្បីចូលរួមកម្មវិធីសំខាន់ៗមួយចំនួនដូចជាចូលរួមសន្និសីទអន្តរជាតិស្តីពីអ៊ុយក្រែន ធ្វើជាសហប្រធាននៃកិច្ចប្រជុំកំពូលរំលឹកខួបអនុស្សាវរីយ៍អាស៊ាន-អឺរ៉ុប ចូលរួមអបអរសាទរខួប៤៥ឆ្នាំ នៃទំនាក់ទំនងដៃគូសន្ទនាអាស៊ាន-អឺរ៉ុប មានជំនួបទ្វេភាគីជាមួយលោកប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង និងមេដឹកនាំមួយចំនួនទៀត។ លោកបណ្ឌិត ឈាង វណ្ណារិទ្ធ ប្រធានវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី(AVI) បានកត់សម្គាល់ថាទំនាក់ទំនងអាស៊ាន-អឺរ៉ុប គឺជាទំព័រថ្មីមួយដែលភាគីទាំងពីរបន្តជំរុញឲ្យក្លាយទៅជាដៃគូសហប្រតិបត្តិការជាយុទ្ធសាស្រ្តគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។ ដោយឡែក លោកមើលឃើញថាកម្ពុជាកន្លងទៅក៏បានប្រឹងប្រែងខ្លាំងដែរ នៅក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយសហភាពអឺរ៉ុបជាពិសេសផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ក៏ប៉ុន្តែការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនៅឆ្នាំ ២០២៣ ខាងមុខ ក៏សំខាន់ដែរនៅក្នុងក្រសែភ្នែកសហភាពអឺរ៉ុប។

11 min

December 16, 2022 លោកហែម គិរី៖ ទោះមានឈាមជ័រកីឡា តែក៏ត្រូវប្រឹងប្រែងដែរ ទើបអាចជោគជ័យ

ក្នុងនាទីជីវិតជោគជ័យរបស់វិទ្យុបារាំង នៅថ្ងៃនេះ សួង សុខភារី សូមនាំលោកអ្នកនាងមកស្តាប់ពីប្រវត្តិ របស់លោក ហែម គិរី អគ្គលេខាធិការសហព័ន្ធខ្មែរកីឡាហែលទឹកកម្ពុជា។ លោកហែម គិរី ទទួលបានអំណោយផលឈាមជ័រពីលោកឪពុកដែលជាអតីតកីឡាករហែលទឹកដ៏ឆ្នើម រហូតរូបលោក អាចក្លាយជាកីឡាករហែលទឹកអាជីព ហើយក៏បន្តជាគ្រូបង្វឹកហែលទឹក មុននឹងមកទទួលមុខងារជាថ្នាក់ដឹកនាំមួយរូបនៃសហព័ន្ធហែលទឹកមកដល់សព្វថ្ងៃ។ ទោះជាតាមគន្លងឪពុកមែន តែលោកហែម គិរី អះអាងថាមាគ៌ាដែលនាំឱ្យលោកទទួលបានការទុកចិត្ត និងការគាំទ្រក្នុងមុខតំណែងនេះ គឺដោយសារភាពស្មោះត្រង់ សច្ចៈភាព ចេះគោរពគោលការណ៍កីឡាឱ្យត្រឹមត្រូវ និងជាពិសេស គឺត្រូវមានចំណេះដឹងគ្រប់គ្រាន់។

13 min

December 15, 2022 មេធាវី គង់ សំអុន៖ លោក ខៀវ សំផន អាចនឹងត្រូវឃុំខ្លួននៅបន្ទប់ឃុំឌុច ក្នុងពន្ធនាគារខេត្តកណ្តាល និងត្រូវការចាំបាច់សាច់ញាតិមើលថែ

ចាប់តាំងពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២២ ដែលតុលាការកំពូលនៃសាលាក្តីខ្មែរក្រហមប្រកាសសាលដីកាលើសំណុំរឿង ០០២/០២ ដោយផ្តន្ទាទោសលោក ខៀវ សំផន ដាក់ពន្ធនាគារអស់មួយជីវិតមក លោក ខៀវ សំផន នៅមិនទាន់ត្រូវបានកំណត់ជាក់លាក់ថាតុលាការនឹងឃុំខ្លួនគាត់យ៉ាងណា ហើយនៅទីណានៅឡើយទេ ស្របពេលដែលទីតាំងសាលាក្តីខ្មែរក្រហម នឹងប្រគល់សងទៅខាងកងទ័ពវិញនៅដំណាច់ឆ្នាំនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែលោក គង់ សំអុន សហមេធាវីការពារក្តីលោក ខៀវ សំផន បានថ្លែងថាបន្ទប់ឃុំឃាំងឌុច នៃពន្ធនាគារខេត្តកណ្តាលទំនងជាទីតាំងដែលត្រូវដាក់លោក ខៀវ សំផន។ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលលោកមេធាវីមើលឃើញគឺ លោក ខៀវ សំផន វ័យ៩១ឆ្នាំ ជាអតីតមេដឹកនាំកំពូលនៃរបបខ្មែរក្រហម ដែលនៅមានជីវិតតែម្នាក់គត់ពេលនេះ មិនអាចងើបដើរ ឬធ្វើចលនាបំលាស់ទីដោយខ្លួនឯងបានទេ។ លោកថាស្ថានភាពសុខភាពកូនក្តីលោកដុនដាប ទាមទារឲ្យមានអ្នកជួយគាត់នៅក្នុងពន្ធនាគារ ដោយលោកនឹងស្នើសុំឲ្យមានជំនួយពីសាច់ញាតិលោក ខៀវ សំផន ប្រសិនបើពន្ធនាគារមិនអាចជួយបាន។

9 min

December 14, 2022 លោក អំ សំអាត៖ ការបង្កើនផ្តល់កម្ចីពីបរទេសដល់ស្ថាប័នផ្តល់កម្ចីនៅកម្ពុជាបង្កើតក្តីបារម្ភពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស

ក្រុមហ៊ុន អយកូក្រេឌីត (Oikocredit)ដែលវិនិយោគសង្គមជាសកល បានបង្កើនការផ្តល់កម្ចីរបស់ខ្លួនមកកាន់ស្ថាប័នមីក្រូហិរញ្ញវត្ថុនៅកម្ពុជាពី៥០លានអឺរ៉ូ នៅឆ្នាំ ២០១៧ ទៅដល់ជាង ៦៧លានអឺរ៉ូនៅឆ្នាំ២០២២។ ការបង្កើនការវិនិយោគនេះត្រូវបានក្រុមអង្គការសិទ្ធិមនុស្សរកឃើញថា មិនបានអនុវត្តវិធានការត្រួតពិនិត្យឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ និងមានការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សតាមរយៈបំណុលវ័ណ្ឌក។ នៅចំពោះមុខនេះ អង្គការ លីកាដូ អង្គការសមធម៌កម្ពុជា និងអង្គការអាឡឺំម៉ង់(FIAN) បានដាក់ពាក្យបណ្តឹងថ្នាក់ជាតិទៅកាន់ប្រទេសហូឡង់ ឲ្យទទួលខុសត្រូវលើអាជីវកម្មរបស់ខ្លួនជាមួយពលរដ្ឋកម្ពុជា។

12 min

December 13, 2022 លោក ឡុង កុសល៖ អង្គរគឺជាមេមាន់ដែលមានពងមាស

នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២នេះ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរា ដែលមានការចូលរួមពីមហាជន និងសិស្សានុស្សិសប្រមាណជិត១ពាន់នាក់ បានធ្វើពិធីដង្ហែរក្បួនព្យុះហយាត្រានៅតំបន់អង្គរ ដើម្បីរំលឹកគុណដល់ប្រាសាទអង្គរវត្ត។ លោក ឡុង កុសល អគ្គនាយករង និងជាអ្នកនាំពាក្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានថ្លែងថា កម្មវិធីរយៈពេល៣ថ្ងៃនេះ គឺដើម្បីអបអរដល់ខួប៣០ឆ្នាំ នៃតំបន់អង្គរចូលជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងជាការរំលឹកដល់បុព្វបុរសខ្មែរ ដែលបានចំណាយញើសឈាមកសាងប្រាសាទអង្គរនេះឡើង ហើយបន្សល់ទុកជាកេរ្តិ៍ដំណែលមិនអាចកាត់ថ្លៃបានដល់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយ។ តាមលោក ឡុង កុសល អង្គរបានជួយដល់សេដ្ឋកិច្ចខ្មែរយ៉ាងច្រើន ដោយប្រៀបបាននឹងអណ្តូងប្រេងដែលបូមមិនចេះរីងស្ងួត ឬប្រៀបដូចជាមេមាន់ដែលមានពងមាស។

12 min