បទសម្ភាស by RFI ខេមរភាសា / Khmer

December 02, 2022 លោក សុខ ឥសាន៖ បើគ្មានកងទ័ពវៀតណាមទេ នោះកម្លាំងរណសិរ្សនឹងពិបាកផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម

២ធ្នូ២០២២ គឺជាខួបលើកទី៤៤ឆ្នាំនៃការបង្កើតកម្លាំងរណសិរ្សសង្រ្គោះជាតិកម្ពុជា ដើម្បីផ្តួលរំលំរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ។ មួយផ្នែកនៃជ័យជំនះរបស់កម្លាំងរណសិរ្ស ដែលមិនអាចប្រកែកបាន គឺជាការរួមចំណែករបស់កងទ័ពស្ម័គ្រចិត្តវៀតណាម តាមរយៈការពឹងពាក់របស់ប្រមុខដឹកនាំនៃគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា។ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា គូសបញ្ជាក់ថា បើពេលនោះ គ្មានវត្តមានកងទ័ពវៀតណាមទេ នោះកម្លាំងរណសិរ្សនឹងជួបការលំបាកក្នុងការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម។ បើតាមលោក សុខ ឥសាន កំណើតរណសិរ្ស២ធ្នូ គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះដែលនាំឲ្យមានថ្ងៃ៧មករា និងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស២៣តុលា។

10 min

December 01, 2022 ឧកញ៉ា សុង សារ៉ន៖ កម្ពុជាបាត់បង់ទីផ្សារអង្ករគ្រាប់វែងទាំងស្រុងនៅទីផ្សារអឺរ៉ុបអំឡុងពេល៣ឆ្នាំនៃការជាប់ពន្ធ

ដោយអនុវត្តប្រព័ន្ធ Safegarde ដើម្បីការពារសមាជិករបស់ខ្លួន ដែលផលិតស្រូវអង្ករដែរនោះ សហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ពន្ធលើអង្ករគ្រាប់វែងកម្ពុជា និងភូមាអស់រយៈពេល៣ឆ្នាំ ចាប់តាំងពីខែមករា ឆ្នាំ២០១៩មក។ ក៏ប៉ុន្តែកម្ពុជាបានដាក់បណ្តឹងប្រឆាំងនឹងចំណាត់ការរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបភ្លាមៗ ហើយទើបតែដើមខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០២២នេះ តុលាការអឺរ៉ុបបានកាត់ក្តីឲ្យកម្ពុជាឈ្នះ។ ក៏ប៉ុន្តែ៣ឆ្នាំកន្លងទៅនៃការដាក់ពន្ធលើអង្ករគ្រាប់វែងកម្ពុជាចូលទៅអឺរ៉ុប ធ្វើឲ្យអង្ករកម្ពុជានាំចូលទីផ្សារអឺរ៉ុបធ្លាក់ចុះ ពី២០ទៅ៣០% ហើយអង្ករគ្រាប់វែងកម្ពុជាបានបាត់បង់ទីផ្សារអឺរ៉ុបទាំងស្រុង។ នេះបើតាមលោកឧកញ៉ា សុង សារ៉ន ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាភិបាលសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា លោកឧកញ៉ា សុង សារ៉ន បញ្ជាក់ថាសាលក្រមរបស់តុលាការអឺរ៉ុបពេលនេះ ជួយឲ្យកម្ពុជាទទួលបានយុត្តិធម៌ និងមុខមាត់មកវិញ ហើយការនាំអង្ករទៅកាន់អឺរ៉ុបរយៈពេល១១ខែ ឆ្នាំ២០២២នេះ បានរំកិលទៅជិតចំណុចដើមវិញ មុនពេលអឺរ៉ុបដាក់ពន្ធ។

11 min

November 30, 2022 លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ៖ ការបិទទ្វាររាប់សន្លឹកឆ្នោតជារឿងតូចតាច តែមិនត្រូវមើលរំលង

គណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ ស្នើសុំជួបតំណាង គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត ដើម្បីកែលម្អបញ្ហាមួយចំនួន ខណៈគ.ជ.ប. ប្រកាសទទួលមតិយោបល់ ធាតុចូល ទៅលើសេចក្តីព្រាងបទបញ្ជានិងនីតិវិធីបម្រើឱ្យការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្រ្តឆ្នាំ២០២៣។ ការបិទទ្វាររាប់សន្លឹកនៅការិយាល័យមួយចំនួនតូច នាពេលបោះឆ្នោតឃុំ សង្កាត់កន្លងមក គឺជាអ្វីដែលគណបក្សនេះកត់សំគាល់។ លោក ញឹក ប៊ុនឆៃ ប្រធានគណបក្សខ្មែររួបរួមជាតិ យល់ថា បញ្ហានេះជារឿងតូចតាច តែមិនត្រូវមើលរំលងឡើយ។

11 min

November 29, 2022 បណ្ឌិត សាម អ៊ីន៖ ការចាកចេញរបស់បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មានផលប៉ះពាល់មួយចំនួន តែលោកមិនមែនជាមនុស្សសំខាន់តែម្នាក់គត់នោះទេ

លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ ប្រធានគណៈកម្មការនាយកគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន បានសម្រេចចាកចេញពីគណបក្សនេះហើយកាលពីថ្ងៃចន្ទ ដោយលោកទៅចូលរួមជាមួយគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជាដែលកាន់អំណាច។ លោក យ៉ង សាំងកុមារ ត្រូវបានព្រះមហាក្សត្រចេញព្រះរាជក្រឹត្យតែងតាំងជារដ្ឋមន្ត្រីប្រតិភូអមនាយករដ្ឋមន្ត្រី និងជារដ្ឋលេខាធិការក្រសួងកសិកម្មផងដែរ។ តើការចាកចេញរបស់បុគ្គលសំខាន់នៃគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន នឹងធ្វើឲ្យគណបក្សនេះគាំង ឬបន្តដំណើរទៅមុខទៀតយ៉ាងណា លោកបណ្ឌិត សាម អ៊ីន អគ្គលេខាធិការគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានបញ្ជាក់ថា គណៈកម្មការនាយកនឹងជួបជជែកគ្នានាពេលខាងមុខដើម្បីសម្រេចបេក្ខជនជំនួស និងសម្រេចលើការចូលរួមការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រឆ្នាំ២០២៣ នៅពេលដែលរលកកំដៅមានការថយចុះ។

11 min

November 28, 2022 បណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ៖ខ្ញុំដូរតែគណបក្សតែមិនដូរគោលដៅ

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI នៅរាត្រីនេះ គឺលោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ។ លោកអះអាងថា ការចាកចេញពីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋានទៅចូលរួមជាមួយគណបក្សកាន់អំណាចដោយសារលោកចង់ប្រើពេលវេលាចុងក្រោយដើម្បីជួយកសិករ។ កសិករដែលកំពុងជួបបញ្ហាវិស័យកសិកម្ម។ លោកថ្លែងថា លោកនៅតែមានការ អាលោះអាល័យជាមួយគណបក្សGDP តែអះអាងថា លោកដូរតែគណបក្ស ប៉ុន្តែមិនដូរគោលដៅនោះទេ។

13 min

November 27, 2022 លោក ថេង សាវឿន៖ ក្រសួងកសិកម្មហាក់រត់គេចពីទំនួលខុសត្រូវ ក្នុងបញ្ហាតម្លៃស្រូវកសិករធ្លាក់ចុះ

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រី នេះគឺលោក ថេង សាវឿន ប្រធានសមាគមសម្ព័ន្ធកសិករកម្ពុជា។ មួយរយៈចុងក្រោយនេះ វិស័យកសិកម្មកំពុងពើបប្រទះនឹងបញ្ហាតម្លៃស្រូវរបស់ប្រជាកសិករមានការធ្លាក់ថោក ខណៈដែលកសិករក៏កំពុងនឹងរំពឹងមើលដំណោះស្រាយពីក្រសួងកសិកម្ម។ យ៉ាងណា ការឆ្លើយតបរបស់លោក ឌិត ទីណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម ពន្យល់ថា ដោយសារកសិករច្រូតកាត់កសិផលក្នុងពេលតែមួយ។ សម្រាប់លោក ថេង សាវឿន ការពន្យល់របស់រដ្ឋមន្ត្រីកសិកម្មថ្មីនេះ ហាក់កំពុងរត់គេចពីទំនួលខុសត្រូវ និងប្រាស់ចាកពីរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលរដ្ឋត្រូវជំរុញវិស័យកសិកម្ម ដែលជាឆ្អឹងខ្នងសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

14 min

November 26, 2022 លោកស្រី បុណ្យ រចនា៖ ប្រព័ន្ធច្បាប់ការពារស្ត្រីរងគ្រោះដោយហឹង្សានៅកម្ពុជានៅមិនទាន់អនុវត្តបានពេញលេញនៅឡើយ

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិនៅរាត្រីនេះគឺ លោកស្រី បុណ្យ រចនា នាយិកាអង្គការក្លាហាន។ យុទ្ធនាការទប់ស្កាត់អំពើហិង្សាលើស្រ្តីនិងក្មេងស្រីកំពុងប្រារព្ធឡើងនៅប្រទេសកម្ពុជា រយៈពេល១៦ថ្ងៃ ដែលចាប់ផ្ដើមពីថ្ងៃទី២៥ ខែវិច្ឆិកា រហូតដល់ ថ្ងៃទី១០ ខែធ្នូ។ អង្គការក្លាហាន រួមនឹងសង្គមស៊ីវិលលើកកម្ពស់ស្ត្រីផ្សេងទៀត កំពុងរៀបចំវេទិកាសាធារណៈ ការជួបជុំនៅទីលានប្រជាធិបតេយ្យ និងការផ្សព្វផ្សាយតាមបណ្តាញសង្គមជាដើម។ លោកស្រី បុណ្យ រចនា មើលឃើញថា អំពើហិង្សាលើស្ដ្រីនិងក្មេងស្រី មានស្ថានភាពកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងៗ។ បើតាមលោកស្រី បុណ្យ រចនា ប្រព័ន្ធការពារស្ត្រីរងគ្រោះដោយអំពើហិង្សានៅកម្ពុជាមាន តែនៅមិនទាន់តឹងរ៉ឺង និងនៅមានភាពខ្វះចន្លោះនៅឡើយ។

17 min

November 25, 2022 លោកស្រី ភឿង សកុណា៖ «ខ្ញុំអាចនិយាយដោយមិនសង្ស័យថា «អង្គរ» ជាដួងព្រលឹងរបស់ជាតិខ្មែរគ្រប់ៗរូប»

នៅថ្ងៃទី១៤រហូតដល់ថ្ងៃទី១៦ធ្នូខាងមុខ ក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈនឹងរៀបចំពិធីបុណ្យ «រំលឹកគុណអង្គរ» ដែលនឹងធ្វើឡើងនៅបរិវេណប្រាសាទអង្គរវត្ត។ លោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ ក្នុងនាមជាភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ បានឲ្យដឹងថា ការរៀបចំពិធីបុណ្យនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីរំលឹកគុណបុព្វបុរសខ្មែរ ដែលបានបន្សល់មរតកដ៏អស្ចារ្យដល់ខ្មែរជំនាន់ក្រោយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ក៏ជាការបំផុសស្មារតីប្រជាជាតិខ្មែរ ឲ្យខិតខំថែរក្សាតម្លៃបេតិកភណ្ឌជាតិឲ្យបានផុសផុល។ បើតាមលោកស្រី ភឿង សកុណា ពាក្យថា «អង្គរ» មានអត្ថន័យធំធេងណាស់ក្នុងទឹកចិត្តប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ព្រោះ «អង្គរ» ជាដួងព្រលឹងរបស់ជាតិខ្មែរគ្រប់ៗរូប។

10 min

November 24, 2022 លោក រស់ សុដ្ឋា៖ ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលនឹងធ្វើឲ្យអង្គការសិទ្ធិមនុស្សមានភាពរអាក្នុងការជួយជនរងគ្រោះ

ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក រស់ សុដ្ឋា ប្រធានអង្គការសម្ព័ន្ធភាពការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា ហៅកាត់ថា CHRAC។ CHRAC និងអង្គការសង្គមស៊ីវិលជាង១០០ស្ថាប័ន កាលពីថ្ងៃពុធម្សិលមិញ បានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួម ទាក់ទងនឹងការសម្រេចរបស់តុលាការក្នុងសំណុំរឿងមន្ត្រីការពារសិទ្ធិមនុស្សអាដហុក ទាំង៥រូប។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានចាត់ទុកការសម្រេចតម្កល់ការចោទប្រកាន់ក្រុមមន្ត្រីអង្គការអាដហុក ថាជារឿងអយុត្តធម៌ ដែលក្រុមអង្គការសង្គមស៊ីវិលមិនអាចទទួលយកបាន។ លោក រស់ សុដ្ឋា យល់ថា ការសម្រេចរបស់តុលាការកំពូលពេលនេះ នឹងធ្វើឲ្យសកម្មភាពអង្គការសង្គមស៊ីវិលផ្នែកសិទ្ធិមនុស្ស មានភាពរអាក្នុងការជួយឧបត្ថម្ភជួយជនរងគ្រោះ ដែលមកពឹងពាក់ពួកគេនាពេលអនាគត។

12 min

November 23, 2022 លោក អៀង វុទ្ធី៖ មុននឹងផ្តល់កម្ចីស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុត្រូវសិក្សាឲ្យបានល្អិតល្អន់ពីលទ្ធភាពសងត្រឡប់ទៅវិញ

លោក អៀង វុទ្ធី នាយកប្រតិបត្តិអង្គការសមធម៌កម្ពុជា លើកឡើកថា មុននឹងផ្តល់កម្ចីដល់ពលរដ្ឋ ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុត្រូវសិក្សាឲ្យបានល្អិតល្អន់ពីលទ្ធភាពសងត្រឡប់ទៅវិញរបស់កូនបំណុល។ ការគូសបញ្ជាក់នេះដោយសារតែការផ្តល់កម្ចីមួយចំនួនបានបង្ខំឲ្យកូនបំណុលលក់ទ្រព្យដាក់ធានា។ បញ្ហានេះ ត្រូវបានអង្គការចំនួន៨ បញ្ចេញប្រតិកម្មចំពោះការអនុម័តទឹកប្រាក់ ១៧៥ លានដុល្លាររបស់ធនាគារវិនិយោគហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអាស៊ី (AIIB) មកឲ្យធនាគារក្នុងស្រុកចំនួន២សម្រាប់ឲ្យពលរដ្ឋកម្ពុជាខ្ចីបន្ត។ ហេតុអ្វីមានការចោទប្រកាន់ថា ការផ្តល់កម្ចីរបស់ធានាគារអន្តរជាតិមកធនាគារក្នុងស្រុកជាប់ពាក់ព័ន្ធការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស?

12 min