បទយកការណ៍

ព្រែកស្រមោចជាប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត គមនាគមផ្លូវទឹក និងជាច្រករបៀងសេដ្ឋកិច្ចមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់ពលរដ្ឋរស់នៅឃុំកំពង់ឃ្លាំង ស្រុកសូត្រនិគម ខេត្តសៀមរាប។ តែជារៀងរាល់ឆ្នាំចន្លោះពីខែមេសា ដល់ខែមិថុនា ស្ថានភាពទឹកក្នុងព្រែកស្រមោចស្ទើររីងស្ងួត ដែលបង្កការលំបាកសម្រាប់ការធ្វើដំណើរចេញចូលបឹងទន្លេសាប។ ក្នុងន័យនេះ អ្នកបើកទូកមួយចំនួនស្នើឱ្យអាជ្ញាធរជួយគិតគូរស្តារព្រែកស្រមោចដើម្បីលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។

នៅក្នុងបរិបទនៃការផ្លាស់ប្តូរទីក្រុងយ៉ាងឆាប់រហ័ស គេសង្កេតឃើញថា ស្ថាបត្យកម្មនៅកម្ពុជាបច្ចុប្បន្នត្រូវប្រឈមនឹងការគិតគូរជាថ្មីទៅលើបញ្ហាសំខាន់ៗជាច្រើន ដូចជាបញ្ហាអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងក្នុងតំបន់ត្រូពិក ការកើនឡើងនៃចំនួនប្រជាជននៅក្នុងទីក្រុង ការវិវត្តនៃរបៀបរស់នៅផ្សេងៗពីគ្នា ពិសេសគឺការហូរចូលបេតិកភណ្ឌបែបទំនើបកម្ម។ លោក Martin Aerne ស្ថាបត្យករជនជាតិស្វីស និងអ្នកជំនាញខាងការរចនាសំណង់អាគារដ៏លេចធ្លោម្នាក់ដែលមានមូលដ្ឋាននៅកម្ពុជាតាំងពីឆ្នាំ២០០២ ធ្លាប់បានចូលរួមចំណែកនៅក្នុងគម្រោងស្ថាបត្យកម្ម និងការវាយតម្លៃលើស្នាដៃនៃការប្រកួតប្រជែងរបស់សិស្ស-និស្សិតជាច្រើននៅកម្ពុជា។ សម្រាប់លោក Martin Aerne ស្ថាបត្យកម្មមិនមែនត្រឹមតែជាការសាងសង់អាគារដែលមានសោភ័ណភាពប៉ុណ្ណោះទេ តែក៏ជាការរចនាសម្រាប់ការរស់នៅឲ្យកាន់តែប្រសើរដែរ។

នៅក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ មានមនុស្សចំនួន ៧០០០នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ និងកប់នៅក្នុងរណ្ដៅសាកសពវាលពិឃាតកោះគ ស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល។ ក្រុមការងារសារមន្ទីរទួលស្លែងបានចុះប្រមូលអដ្ឋិធាតុជនរងគ្រោះបាន ២២២៦បំណែក និងសម្លៀកបំពាក់ប្រហែល ២០០០បំណែកពីវាលពិឃាតមួយនេះចន្លោះពីថ្ងៃទី០៤ ដល់ថ្ងៃទី០៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ ការប្រមូលអដ្ឋិធាតុនេះត្រូវបានមន្ត្រីសារមន្ទីរទួលស្លែងបញ្ជាក់ថា គឺដើម្បីអភិរក្ស និងយកទៅតម្កល់ក្នុងចេតិយនៅវត្តឈូងលៀបសម្រាប់គោរពវិញ្ញាណក្ខន្ធ៕

ស្ថិតនៅតាមដៃបឹងទន្លេសាប ក្នុងខេត្តពោធិ៍សាត់ សហគមន៍នេសាទ«ស្រីចឹក» ជាតំបន់ដែលពលរដ្ឋប្រកបរបរនេសាទត្រីដ៏សំខាន់មួយតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ។ ពលរដ្ឋ​រស់នៅ​លើបឹង​ទន្លេសាប​ ​តែង​ហៅ​ខ្លួនឯង​ថា​ជា«អ្នកទន្លេ» បានចាត់ទុកបឹងទន្លេសាប ជាដីស្រែ ឬជាឆ្នាំងបាយរបស់ពួកគេ។ ចំណែកព្រៃលិចទឹក ក៏ប្រៀបបាននឹងជីវិតអ្នកនេសាទដែរ ពោល បើបាត់បង់ព្រៃលិចទឹកនៅជុំវិញបឹងទន្លេសាប គឺស្មើនឹងបាត់បង់ប្រភពចំណូលសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពរបស់ពួកគេ៕

រូបគំនូរមនុស្ស​ត្រូវគេរុំភ្នែក ចាប់ចងអូសបណ្តើរជាខ្សែចូល​មន្ទីរស ២១ (គុកទួលស្លែង) ​ទាំងយប់​ងងឹត។ ​នៅមុខ​កាមេរ៉ា​របស់​សមិទ្ធិករ ប៉ាន់ រិទ្ធី​ អតីត​មេគុកទួលស្លែង​ ឌុច បាន​ពន្យល់ពីដំណើរការ​សួរចម្លើយអ្នកទោស។ រូបគំនូររបស់​វ៉ាន់ណាត អ្នករួចរស់ជីវិត​ពីគុកទួលស្លែង និងខ្សែភាពយន្ត​ឯកសារ​របស់​ប៉ាន់ រិទ្ធី រឿង "ឌុច គ្រូលត់ដំ​នៅឋាននរក" មិនមែន​គ្រាន់តែ​រូបភាព សាច់រឿងកុន​ដែលគេ​មើល​រួចហើយចប់នោះទេ ប៉ុន្តែ វា​ជា​សក្ខីកម្ម​លាតត្រដាង​​អំពើឃោឃៅ​ ឧក្រិដ្ឋកម្ម​សម្លាប់​មនុស្ស​ក្នុង​របបខ្មែរក្រហម។ លោកស្រី សូកូ ផៃ សាស្រា្តចារ្យ​ផ្នែក​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​សិល្បៈនៅ​សកលវិទ្យាល័យ ប៉ារីស៍ ទី​៨ ​បាន​ចំណាយពេល​សិក្សា ស្រាវជ្រាវ​១៨ឆ្នាំ អំពី​ការងាររបស់​សិល្បករនៅចំពោះមុខ​អំពើព្រៃផ្សៃ ដែល​ខ្មែរក្រហម​ព្យាយាម​លុបបំបាត់​ចោល​មិនឲ្យគេឃើញដាន។ "កម្ពុជា សិល្បៈនៅចំពោះមុខ​អំពើព្រៃផ្សៃ ពីលោកប៉ាន់ រិទ្ធី​រហូត​ដល់​យុវជន​ជំនាន់ក្រោយ" ជាសៀវភៅ​ដែលលោកស្រី​សូកូ ផៃ​ទើប​សរសេរចប់ និងបោះពុម្ពផ្សាយ​កាលពី​ខែ​មេសា។

កិច្ចប្រជុំគណៈកម្មការនយោបាយនៃសភាប្រើភាសាបារាំង ហៅកាត់ថា APF ត្រូវបានរៀបចំឡើងជាលើកទី២ នៅលើទឹកដីនៃខេត្តសៀមរាប ដោយមានការចូលរួមពីសំណាក់សមាជិកសភាកម្ពុជា សភាប្រើភាសាបារាំងមកពី ១៧ប្រទេស តំណាងអង្គការអន្តរជាតិហ្វ្រង់កូហ្វូនី ហៅកាត់ថា OIF ព្រមទាំងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអគ្គលេខាធិការដ្ឋានព្រឹទ្ធសភា និងរដ្ឋសភាកម្ពុជាសរុបជាង ១០០នាក់។ នៅក្នុងអំឡុងចូលរួមកិច្ចប្រជុំដែលមានរយៈពេល ៣ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២ ដល់ថ្ងៃទី៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ លោក អ៊ុច បូររិទ្ធ ប្រធានស្តីទីព្រឹទ្ធសភា និងជាប្រធានក្រុមសភាជាតិកម្ពុជានៃសភានិយាយភាសាបារាំង APF បានផ្តល់បទសម្ភាសន៍ពិសេសដល់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI។ លោក អ៊ុច បូររិទ្ធ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា កិច្ចប្រជុំសភាប្រើភាសាបារាំងនៅប្រទេសកម្ពុជាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងនៅក្នុងការបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងក្របខ័ណ្ឌអន្តរសភា និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ ដើម្បីស្វែងរកដំណោះស្រាយលើបញ្ហាប្រឈមនានារបស់តំបន់ និងពិភពលោក ជាពិសេសបញ្ហាទាក់ទងប្រទេសកម្ពុជាខ្លួនឯងផ្ទាល់ ដែលបន្ត​ខិតខំស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិភាពយូរអង្វែងតាមផ្លូវច្បាប់ សម្រាប់បញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ៕

អ្នកប្រកប​របររត់​កង់បីមួយចំនួននៅក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ រកចំណូលបានតិចតួច ជាហេតុធ្វើឲ្យពួកគេសម្រេចចិត្តស្នាក់​នៅ​​​តាម​ដង​ផ្លូវ​សាធារណៈ ដោយយកកង់បីធ្វើជាបន្ទប់គេង និងយកមេឃធ្វើជាដំបូល។ ទិដ្ឋភាពបែបនេះ គឺដោយសារតែតម្លៃហ្គាស និងទំនិញនៅលើទីផ្សារបានឡើងថ្លៃ ដែលបញ្ហានេះ ជាការប្រឈមដល់ជីវភាពអ្នកប្រកបរបរសេដ្ឋកិច្ចក្រៅប្រព័ន្ធ។ ក្នុងកាលៈទេសៈដ៏លំបាកនេះ ក្រុមអ្នករត់កង់បីមួយចំនួនស្នើសុំឱ្យរដ្ឋាភិបាលជួយសម្របសម្រួលបញ្ចុះតម្លៃហ្គាស និងសុំឱ្យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនបញ្ចុះតម្លៃជើងសារ៕

ទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ ១ ឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ក្រុមសង្គមស៊ីវិលផ្នែកការងារ សហជីព និងកម្មករប្រមាណជាង ២០០នាក់បានជួបជុំគ្នានៅលើសួនច្បារខាងមុខស្ថានទូតបារាំង ដើម្បីដង្ហែរញត្តិទៅកាន់ស្ថានទូតលោកខាងលិចនានា និងទៅកាន់ស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួន។ ខ្លឹមសារញត្តិត្រូវបានមេដឹកនាំសហជីពផ្ដោតលើប្រធានបទ «ស្តារឡើងវិញ និងកែទម្រង់ឧបសគ្គនានារារាំងដល់ការអនុវត្តសេរីភាពសហជីព»។ តែក្រសួងការងារអះអាងថា ក្រសួងតែងយកចិត្តទុកដាក់ពីកង្វល់របស់កម្មករនិយោជិត និងស្វែងរកដំណោះស្រាយពិតប្រាកដសម្រាប់ពួកគេ៕

Alix Langlois គឺជាសហគ្រិនស្ត្រីវ័យក្មេងជនជាតិបារាំងម្នាក់ដែលធ្លាប់ធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជាតាមរយៈការងារស្ម័គ្រចិត្តក្នុងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយកាលពីឆ្នាំ ២០១៦។ ដោយចាប់ចិត្តស្រលាញ់ស្នាមញញឹមរបស់ប្រទេសអាស៊ីអាគ្នេយ៍មួយនេះ Alix បានត្រឡប់មកកម្ពុជាវិញក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ជាមួយនឹងការបង្កើតគម្រោងថ្មីមួយឈ្មោះ Trash is Nice ឬហៅថា សម្រាមល្អដោយបានបង្កើតសិប្បកម្មកែច្នៃសម្រាមប្លាស្ទិកឲ្យទៅជាវត្ថុមានតម្លៃ និងសម្ភារៈដែលអាចប្រើប្រាស់ឡើងវិញបាន។ តាមរយៈសិប្បកម្មមួយនេះ Alix ចង់បង្ហាញពីគំរូសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ និន​ចូលរួមបង្កើតការងារធ្វើក្នុងស្រុក ពិសេសបង្កើនការអប់រំ និងផ្សព្វផ្សាយពីផលប៉ះពាល់នៃសំណល់ប្លាស្ទិកលើបរិស្ថាន។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦ នេះ អ្នកប្រកបរបររត់កង់បីប្រមាណ ២០០នាក់ បាននាំគ្នាតវ៉ាជាលើកទី២ នៅមុខការិយាល័យក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន Grab ស្ថិតលើផ្លូវត្រសក់ផ្អែមជិតផ្សារថ្មី ខណ្ឌដូនពេញ រាជធានីភ្នំពេញ។ តែក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូន Grab បានអះអាងថា ខ្លួនបានកែប្រែតម្លៃជើងសារ និងថ្លៃដឹកជញ្ជូន ក្នុងនោះ តម្លៃដឹកជញ្ជូនក្នុងរង្វង់ ១២០០រៀលក្នុងមួយគីឡូម៉ែត្រ ហើយតម្លៃជើងសារក្នុងរង្វង់ ១៥%ក្នុងមួយថ្ងៃ។ ចំណែកការកាត់តម្លៃជើងសារលើសពី ១៥% នឹងត្រូវក្រុមហ៊ុន Grab ទូទាត់សងវិញនៅថ្ងៃបន្ទាប់។