បទយកការណ៍

ឌីជេ យ៉ូយ៉ូ ដែលមានឈ្មោះពិតហៅថា Matthias គឺជាយុវជនជនជាតិបារាំងម្នាក់ ដែលបានធ្វើដំណើរមកប្រទេសកម្ពុជាតាំងពីអាយុ ១៨ឆ្នាំ។ ជាអ្នកស្រលាញ់ចូលចិត្តវប្បធម៌ ប្រពៃណី ស្នាមញញឹម និងភាពរួសរាយរាក់ទាក់របស់ប្រជាជនខ្មែរ យ៉ូយ៉ូ បានសម្រេចចិត្តបោះបង់អាជីព និងការសិក្សារបស់ខ្លួននៅប្រទេសបារាំង មករស់នៅដោយមានសេចក្តីសុខ ជាមនុស្សសាមញ្ញម្នាក់នៅកម្ពុជា។ ហែលឆ្លងនឹងជីវិតជាកម្មករសំណង់តាំងពីវ័យក្មេង យ៉ូយ៉ូ បានហាត់រៀននិយាយភាសាខ្មែរបានយ៉ាងស្ទាត់ជំនាញ មុននឹងរូបគេឈានចាប់យកអាជីពជាតារាឌីជេ និងក្លាយជាអ្នកមានឥទ្ធិពលម្នាក់នៅក្នុងបណ្តាញសង្គម ព្រមទាំងជាតារាបង្ហាញម៉ូតម្នាក់ផងដែរ។ រយៈពេលជាង ៦ឆ្នាំនៃការរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ឌីជេយ៉ូយ៉ូ នៅតែស្រលាញ់ចូលចិត្តប្រជាជនខ្មែរ និងចាត់ទុកស្រុកខ្មែរគឺជាផ្ទះទីពីររបស់ខ្លួន៕

ប្រេងឥន្ធនៈ និងជីកសិកម្មបន្តឡើងថ្លៃ រហូតធ្វើឲ្យកសិករដាំបន្លែមួយចំនួន នៅស្រុកស្អាង ខេត្តកណ្ដាល បង្ខំចិត្តបន្ថយផ្ទៃដីដាំដុះ ចំណែកខ្លះទៀតទុកដីទំនេរចោលមួយរយៈ។ នៅចំពោះមុខវិបត្តិប្រេង និងជីកសិកម្មឡើងថ្លៃ ក្រសួងកសិកម្មបានអះអាងថា ស្ថានភាពដែលកំពុងកើតមាន នាពេលនេះ នឹងមិនប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ការផ្គត់ផ្គង់បន្លែក្នុងស្រុកឡើយ។ មិនប៉ះពាល់ ដ្បិតថា កម្ពុជាមានការកើនឡើងនៃការដាំដុះ ក្នុងផ្ទះសំណាញ់ ដែលអាចផ្គត់ផ្គង់បន្លែបានពេញមួយឆ្នាំ៕

ថ្ងៃទី១៧ មេសា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាខួបមរណភាព១០ឆ្នាំ របស់សិល្បករកវីនិពន្ធកម្ពុជាម្នាក់គឺ លោក គង្គ ប៊ុនឈឿន។ លោក គង្គ ប៊ុនឈឿន មិនត្រឹមតែជាកវីនិពន្ធប្រលោមលោកដ៏ល្បីឈ្មោះម្នាក់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតថភាពសង្គមពិតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាកវីនិពន្ធបទភ្លេង និពន្ធបទចម្រៀងនិងខ្សែភាពយន្តដ៏ល្បីឈ្មោះផងដែរ ក្នុងយុគសម័យមាសនៃបទចម្រៀងនិងខ្សែភាពយន្តខ្មែរនា ទសវត្សរ៍ទី៦០ និង៧០។ បទចម្រៀងនិងស្នាដៃនិពន្ធរបស់លោក គង្គ ប៊ុនឈឿន ជាច្រើនត្រូវបានច្រៀងដោយអធិរាជសំឡេងមាសលោកស៊ិន ស៊ីសាមុត និងអ្នកចម្រៀងល្បីៗផ្សេងទៀតដូចជាលោកស្រីរស់ សេរីសុទ្ធា។ សម្រាប់ខួប១០ឆ្នាំនៃមរណភាពរបស់លោកគង្គ ប៊ុនឈឿន រូបសំណាករបស់កវីម្ចាស់ស្ទឹងសង្កែរូបនេះ ក៏ត្រូវបានឆ្លាក់ជាលើកដំបូងនិងដំឡើងនៅក្បែររូបសំណាកអធិរាជសំឡេងមាស លោក ស៊ិន ស៊ីសាមុត តាមដងស្ទឹងសង្កែក្នុងខេត្តបាត់ដំបង តាមបណ្តាំនិងបំណងប្រាថ្នាចុងក្រោយរបស់លោក ហើយភាពយន្តឯកសារអំពីស្នាដៃនិងជីវិតចុងក្រោយរបស់លោកក៏ត្រូវបានបង្ហោះនៅតាមបណ្តាញសង្គមដោយក្រុមគ្រួសាររបស់លោកផងដែរ៕

ការដាំស្ដារព្រៃលិចទឹកឡើងវិញលើផ្ទៃដីព្រៃលិចទឹករេចរឹលដោយភ្លើងឆេះព្រៃ នៅសហគមន៍នេសាទអូរតាប្រុក ខេត្តពោធិ៍សាត់ ជារឿងដ៏សំខាន់ ដើម្បីពង្រឹងប្រព័ន្ធការពារធនធានជីវៈចម្រុះ នៅតំបន់ដីសើមនៃបឹងទន្លេសាប។ តែប្រជានេសាទសហគមន៍អូរតាប្រុកបានមើលឃើញថា ការស្ដារព្រៃលិចទឹកមិនងាយស្រួលទេ ហើយលទ្ធផលក៏មិនដូចការរំពឹងទុកដែរ។ កូនឈើដាំថ្មីៗ ងាយងាប់ច្រើនជាងរស់ ក៏ព្រោះតែបញ្ហាអាកាសធាតុក្ដៅហួតហែង ភ្លើងឆេះព្រៃ និងកង្វះការថែទាំជាដើម៕

ប្រទេសកម្ពុជាធ្លាប់មានក្បាច់គុន និងយុទ្ធគុនចម្រុះខ្មែរបុរាណដ៏ខ្លាំងពូកែ និងល្បីល្បាញដែលជាមរតកនៃការការពារខ្លួន និងការពារប្រជាជាតិតាំងពីសម័យបុរាណកាល មុនអាណាចក្រនៃសម័យអង្គរទៅទៀត។ ជាក់ស្តែង ក្បាច់គុន និងយុទ្ធគុនខ្មែរបុរាណដ៏សម្បូរបែបត្រូវបានចារឆ្លាក់នៅលើប្រាង្គប្រាសាទនានានៃសម័យអង្គរដែលបន្តរក្សា និងបន្សល់ទុករហូតមកដល់សម័យបច្ចុប្បន្ននេះ។ នៅក្នុងការប្រារព្ធព្រឹត្តិការណ៍នគរសង្ក្រាន្ត ចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ រហូតដល់ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ការ​សម្តែង យុទ្ធគុនចម្រុះខ្មែរបុរាណរបស់យុវជនខ្មែរជំនាន់ក្រោយបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍អ្នកចូលទស្សនា ទាំងភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិយ៉ាងច្រើនកុះករ។ 

មានមនុស្សរាប់រយនាក់បានស្លាប់នៅក្រោមការធ្វើទារុណកម្មនៅក្នុងមន្ទីរសន្តិសុខភូមិភាគពិសេស ម-១៣ ក្នុង​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ដែលគ្រប់គ្រងដោយ កាំង ហ្គេចអ៊េវ ហៅ ឌុច ចន្លោះឆ្នាំ១៩៧១ដល់ឆ្នាំ១៩៧៥។ អ្នកដែលរួចរស់ជីវិតពីមន្ទីរ ម១៣ មានតែ ១០នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោក ស អូន (ឬលោក ភឿង អូន) អ្នករួចជីវិតម្នាក់ពី ម១៣ បានរម្លឹកពីការចាប់ខ្លួន នៅឃុំអមលាំង ការធ្វើទារុណកម្មសួរចម្លើយ និងស្ថានភាពអ្នកទោសនៅ ម១៣៕

ថ្ងៃពុធ ទី១៥ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ជាថ្ងៃចូលឆ្នាំថ្ងៃទី២ វារៈវ័នបត។ នៅរមណីយដ្ឋានប្រវត្តិសាស្រ្តវត្តភ្នំនាព្រឹកនេះបានរៀបចំពិធីពិធីវេរចង្ហាន់ប្រគេនព្រះសង្ឃ និងពូនភ្នំខ្សាច់ដែលជាពិធីតាមបែបសាសនា។ តាមរយៈវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ RFI ពលរដ្ឋមួយចំនួនយល់​​ថា ​ពិធីពូនភ្នំខ្សាច់មានអត្ថន័យសំខាន់សម្រាប់វប្បធម៌ប្រពៃណីខ្មែរដែលបានផ្សាភ្ជាប់ការបួងសួងសុំសេចក្តីសុខនៅក្នុងឆ្នាំថ្មី។ ទន្ទឹមនេះ​​ ពលរដ្ឋក៏បានកត់សម្គាល់​ដែរ​ថា ការ​​​រៀបចំកម្មវិធីអបអរបុណ្យចូលឆ្នាំថ្មីនាឆ្នាំនេះខុសប្លែកពីឆ្នាំមួយដង ដោយសារតែប្រទេសជាតិកំពុងមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយប្រទេសថៃ។

បន្ទាប់ពីការបិទបញ្ចប់ការជួសជុលជាថ្មីម្តងទៀតកាលពីចុងឆ្នាំ២០២៥ ព្រះវិហារនិងព្រះពុទ្ធអដ្ឋរស្សនៅលើកំពូលភ្នំអដ្ឋរស្ស ឬភ្នំឧត្តុង្គ ឬភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ ស្ថិតក្នុងស្រុកពញាឮ ខេត្តកណ្តាល បានបើកទ្វារជាលើកដំបូងឲ្យសាធារណជនចូលទស្សនា អំឡុងពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរ រយៈពេល ២សប្តាហ៍ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៣ ដល់ថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ ព្រះវិហារ និងព្រះពុទ្ធអដ្ឋរស្ស ដែលធ្លាប់ជាទីកន្លែងសក្ការបូជាដ៏សំខាន់ សម្រាប់ព្រះរាជវង្សានុវង្ស និងប្រជារាស្ត្រខ្មែរ នឹងក្លាយទៅជាសារមន្ទីរវប្បធម៌ផ្នែកព្រះពុទ្ធសាសនា នាពេលខាងមុខ សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ។  ព្រះវិហារ និងព្រះពុទ្ធអដ្ឋរស្ស ក៏ជាទីកន្លែងទេសចរណ៍បែបប្រវត្តិសាស្រ្ត ដែលរក្សាទុកនូវស្នាដៃសិល្បៈខ្មែរតាំងពីសម័យកណ្តាល និងរចនាបថសម័យអង្គរផងដែរ។

ជាថ្មីម្តងទៀត ពិព័រណ៍ផលិតផលខ្មែរត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងនៅក្នុងរយៈពេល ៤ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី៩រហូតដល់ថ្ងៃទី១២ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦នេះ នៅឯមជ្ឈមណ្ឌល​ពិព័រណ៍កោះពេជ្រ ក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ ដោយមានការចូលរួមរបស់អាជីវករប្រមាណជា ៣០០ស្តង់។ ការរៀបចំតាំងពិព័រណ៍ផលិតផលខ្មែរជាលើកទីបី ដើម្បីការលើកកម្ពស់ផលិតផលជាតិខ្មែរ នៅមុនពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំខ្មែរនេះ។ ទំនោរ និងសន្ទុះនៃការគាំទ្រនិងលើកកម្ពស់ផលិតផលខ្មែរ ជាពិសេសនៅក្រោយសង្គ្រាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ កាន់តែជំរុញចិត្តអាជីវករខ្មែរអោយកាន់តែមានមោទនភាពចំពោះការផលិតនូវផលិតផលច្នៃប្រឌិតថ្មីៗរបស់ខ្មែរ ជំនួសការនាំចូលផលិតផលមកពីក្រៅប្រទេស។ 

ព្រឹត្តិការណ៍នៃពិធីបុណ្យចូលឆ្នាំប្រពៃណីជាតិខ្មែរនឹងឈានចូលមកដល់ក្នុងពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ។ ពោលគឺពិធីបុណ្យប្រចាំឆ្នាំនេះនឹងប្រព្រឹត្តទៅចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ និងបន្តរហូត​ដល់ថ្ងៃទី១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ២០២៦។ ទីតាំងចំនួន៥កន្លែង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ កំពុងស្ថិតក្នុងភាពមមាញឹកខ្លាំង ព្រោះមានការរៀបចំសកម្មភាពនានាដើម្បីត្រៀមខ្លួនបង្កើតនូវព្រឹត្តិការណ៍ដ៏អស្ចារ្យថ្មីនៃ «នគរសង្ក្រាន្ត» ឆ្នាំ២០២៦។ ព្រឹត្តិការណ៍ នគរសង្ក្រាន្ត ដែល​នឹងធ្វើឡើងកាន់តែអធិកអធមនៅរាជធានីភ្នំពេញ ក៏ដូចជានៅតាមទីតាំងផ្សេងៗទៀតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដំណើរនៃការរៀបចំតុបតែងលម្អនៅតាមតំបន់នីមួយៗ កំពុងធ្វើឱ្យសាធារណជនខ្មែរ ក៏ដូចជាបរទេសមួយចំនួនចាប់ផ្តើមមានក្តីរំភើបទន្ទឹងរង់ចាំការមក​ដល់នៃព្រឹត្តិការណ៍ដ៏ពិសេសប្រចាំឆ្នាំ២០២៦ នាពេលខាងមុខនេះ៕