Víðsjá

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Þórarinn Eldjárn sem gert hefur nýja þýðingu á einu þekktasta verki gjörvallra heimsbókmenntanna, leikritinu Hamlet eftir William Shakespeare. Einnig verður rætt við Hallgrím Helgason rithöfund í þættinum um þetta fræga verk. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi þáttarins fjallar í dag um skáldsöguna Fjarvera þín er myrkur eftir Jón Kalman Stefánsson. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er skáldsagan Sem ég lá fyrir dauðanum eftir bandaríska rithöfundinn William Faulkner. Bókin kom fyrst út árið 1930 og er eitt af þekktari verkum Faulkners. Árið 2013 kom bókin út í íslenskri þýðingu Rúnars Helga Vignissonar, hlustendur heyra í Rúnari í Víðsjá í dag.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Benedikt Hjartarson bókmenntafræðing sem þýtt hefur skáldsöguna Minnisblöð Malte Laurids Brigge eftir Rainer Maria Rilke. Bókin kom fyrst út árið 1910 og var eina skáldsaga Rilkes, sem var eitt af fremstu ljóðskáldum Evrópu á 20. öld. Benedikt segir frá þessari merku bók og þessu merka skáldi í Víðsjá í dag en þýðing hans er komin út í Lærdómsritaröð Hins íslenska bókmenntafélags. Einnig verður farið í tónlistarferðalag með Arnljóti Sigurðssyni undir yfirskriftinni Heyrandi nær, í dag mun Arnljótur rýna í sögu lagsins víðfræga Misirlou, en saga þess nær eitthvað um hundrað ár aftur í tímann og margt forvitnilegt sem kemur upp úr dúrnum við söguskoðunina. Og farið verður í jólagjafaleiðangur í Marshallhúsið úti á Granda en Nýlistasafnið heldur nú í annað sinn bazar í aðdraganda jóla þar sem hægt er að finna myndlist eftir félaga safnsins

Umsjón: Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður hugað að nýjum bókum, rithöfundar koma í heimsókn í hljóðstofu, lesa úr verkum sínum og ræða málin. Á meðal gesta í þættinum í dag eru höfundarnir María Elísabet Bragadóttir, Guðmundur S. Brynjólfsson, Börkur Gunnarsson og Elísabet Kristín Jökulsdóttir. Bóka-Víðsjá á fimmtudegi.

Víðsjá minnist í dag Jóhanns Hjálmarssonar skálds og gagnrýnanda en hann andaðist í síðustu viku, áttatíu og eins árs að aldri. Jóhann gaf á sínum tíma út átján ljóðabækur, sú fyrsta, Aungull í tímann, kom út árið 1956, þegar Jóhann var aðeins sautján ára gamall. Jóhann var mikilvirkur ljóðaþýðandi og starfaði sem menningarblaðamaður á Morgunblaðinu áratugum saman. Hlustendur heyra brot úr viðtölum við Jóhann í þættinum í dag, auk upplestra, en einnig er rætt við rithöfundinn Jón Kalman Stefánsson um höfundarverk Jóhanns. Einnig verður í þættinum í dag farið í Hamraborgina í Kópavogi þar sem gallerí Midpunkt er til húsa. Í galleríinu hafa þau Ragnheiður Sigurðardóttir og Snæbjörn Brynjarsson síðastliðin tvö ár miðað að því að færa listina nær fólkinu, nær hversdagsleikanum. Rætt verður við Ragnheiði um rekstur listrýmis í Kópavogi og sýningin Secret Services, leyniþjónustan, skoðuð, en þetta er fyrsta einkasýning Rúnars Arnar Jóhönnu- og Marínóssonar. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni kemur frá Ungverjalandi. Það er skáldsagan Dyrnar eftir ungverska rithöfundinn Mögdu Szabó sem kom út fyrr á þessu ári í íslenskri þýðingu Guðrúnar Hannesdóttur. Þetta er óvenjuleg og áleitin saga um samband tveggja kvenna, bók sem vakti gríðarlega athygli þegar hún kom fyrst út árið 1987, hefur verið þýdd á mörg tungumál, og hlotið verðskuldað lof og verðlaun. Bókin var meðal annars kjörin ein af tíu bestu bókum ársins 2015 af bandaríska stórblaðinu The New York Times.

Umsjón: Eiríkur Guðmundsson

Efni Víðsjár í dag: Frá og með deginum í dag verða allir lestrar Halldórs Laxness sem til eru í safni RÚV aðgengilegir almenningi. Lestrarnir eru færðir þjóðinni að gjöf í samstarfi við dætur skáldsins, þær Guðnýju Halldórsdóttur og Sigríði Halldórsdóttur, í tilefni af 90 ára afmæli Ríkisútvarpsins. Þessi gjöf til þjóðarinnar verður rædd í Víðsjá í dag, en einnig verður meðal annars rætt um samskipti Nóbelsskáldsins og Ríkisútvarpsins í gegnum tíðina, sem oft voru skrautleg. Gestir þáttarins verða Guðný Halldórsdóttir kvikmyndaleikstjóri og dóttir skáldsins, Stefán Eiríksson útvarpsstjóri og Halldór Guðmundsson ævisagnaritari Laxness. Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi Víðsjár rýnir í dag í sagnasafnið Mæður geimfara eftir Sigurbjörgu Þrastardóttur. Og Víðsjá setur líka á sig rauðan varalit í dag, að gefnu tilefni, og rifjar um leið upp sögu þessa litla en stórhættulega og stórmerkilega fyrirbæris. Varalitur í Víðsjá í dag.

Umsjón: Eiríkur Guðmundsson

Víðsjá er í dag helguð nýjum bókum. Höfundar koma í heimsókn í hljóðstofu, ræða málin og lesa úr verkum sínum. Á meðal gesta í þættinum verða Auður Ava Ólafsdóttir, Áslaug Agnarsdóttir, Jónas Reynir Gunnarsson og Sölvi Björn Sigurðsson. Bókmenntarýni verður síðan á sínum stað. Maríanna Clara Lúthersdóttir fjallar í þætti dagsins um Snertingu, nýjustu skáldsögu Ólafs Jóhanns Ólafssonar.

Víðsjá í dag er meðal annars rætt við Heimi Pálsson sem hefur þýtt á íslensku skáldsöguna Leiðina í klukknaríki eftir sænska Nóbelsverðlaunahöfundinn Harry Martinson. Bókin kom fyrst út árið 1948 og telst eitt af meistaraverkum sænskra bókmennta á 20. öld, en Martinson hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1974. Einnig er farið í göngutúr um Þingholtin með tónlistarmanninum Úlfi Eldjárn, og fræðst um hans nýjustu tónsköpun, Reykjavík GPS, en það er gagnvirk tónlistarupplifun sem hægt er að njóta á ákveðnu svæði í borginni. Úlfur gaf í vikunni út lagið „Horfin borg“ á öllum helstu tónlistarveitum, en það er fyrsta lagið af væntanlegri breiðskífu með tónlist úr verkefninu Reykjavík GPS. Anna Þorvaldsdóttir tónskáld segir frá Tónlistarhátíð Rásar 1 sem fram fer í dag. Hátíðin er nú haldin í fjórða sinn og ber að þessu sinni yfirskriftina Þræðir, en Anna er listrænn stjórnandi hátíðarinnar í ár. Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi Víðsjár fjallar í dag um skáldsöguna Bróður eftir Halldór Armand Ásgeirsson. Og Ólöf Gerður Sigfúsdóttir rýnir í myndlistarpistli um sýninguna Sjónarhorn í Safnahúsinu við Hverfisgötu og veltir fyrir sér frásagnarvaldi safna, en sýningin býður upp á mörg ólík sjónarhorn þegar kemur að lestri á sjónrænum menningararfi og sjálfsmyndum þjóðarinnar.

Efni Víðsjár: “Staðreyndin er sú að það hafa ekki verið til neinar óviðjafnanlegar listakonur svo vitað sé. Það hafa heldur ekki komið fram miklir djasspíanistar frá Lithaén eða tennisleikarar úr röðum Inúíta, hversu heitt sem við óskum þess að svo hefði verið.“ Þessi klausa er tekin úr greininni ,,Hvers vegna hafa ekki verið til neinar miklar listakonur?", eftir bandaríska listfræðinginn Lindu Nochlin, en greinin kom nýverið út í þýðingu Margrétar Elísabetar Ólafsdóttur og Guðrúnar Erlu Geirsdóttur. Fjallað er um þessa tímamótagrein í Víðsjá í dag. Einnig er fjallað um fjölmiðla og menningarrýni. Björn Þór Vilhjálmsson bókmenntagagnrýnandi rýnir í nýjustu skáldsögu Steinars Braga, Truflunina. Og bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni er Um tímann og vatnið eftir Andra Snæ Magnason. Hlustendur heyra í Andra í þætti dagsins.

Í Víðsjá í dag er meðal annars rætt við skáldið Loka sem sendi á dögunum frá sér ljóðabókina Tunglið er diskókúla. Þetta er fyrsta bók Loka og hún hefur nú þegar vakið nokkra athygli. Einnig verður hugað að nýju rannsóknarverkefni evrópskra vísindamanna sem felst í því að skrásetja lyktarsögu álfunnar. Verkefnið miðar að því að miðla lyktarsafninu, þar sem ilmir og óþefir munu færa gesti aftur til fyrri alda, tíma þegar borgir álfunnar lyktuðu á allt annan hátt en þær gera í dag. Sérstaklega verður hugað að sögu tóbaksilmsins í þætti dagsins en sá ilmur er víst sérlega vinsæll í heimi ilmvatna í dag. Og Oddný Eir Ævarsdóttir rithöfundur heldur áfram að ávarpa hlustendur undir skammdegissól.

Í Víðsjá í dag er meðal annars rætt við Þórunni Jörlu Valdimarsdóttur rithöfund og sagnfræðing um Matthías Jochumsson en í dag eru 100 ár liðin frá andláti skáldsins. Þórunn ritaði ævisögu Matthíasar, Upp á Sigurhæðir, sem kom út árið 2006, og hlaut mikið lof. Loftslagsáhyggjur, farsóttartímar, vonbrigði og hlutverkaleikir er meðal þess sem myndlistarmaðurinn Fritz Hendrik fjallar um í Kjarnhita, sýningu sem opnaði í Harbinger um liðna helgi. Rætt er við Fritz Hendrik í þætti dagsins framan við gluggann í Harbinger en sýningin er gluggasýning sökum veirunnar. Og Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi rýnir í bókina Berhöfða líf sem hefur að geyma úrval ljóða eftir bandaríska skáldið Emily Dickinson í íslenskri þýðingu Magnúsar Sigurðssonar.