Ganj e Hozour Programs

برنامه شماره ۱۴۱ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۸۴۷پیمانه ایست این جان پیمانه این چه دانداز پاک می‌پذیرد در خاک می‌رسانددر عشق بی‌قرارش بنمودنست کارشاز عرش می‌ستاند بر فرش می‌فشاندباری نبود آگه زین سو که می‌رساندای کاش آگهستی زان سو که می‌ستاندخاک از نثار جان‌ها تابان شده چو کان‌هاکو خاک را زبان‌ها تا نکته‌ای جهاندتا دم زند ز بیشه زان بیشه همیشهکان بیشه جان ما را پنهان چه می‌چرانداین جا پلنگ و آهو نعره زنان که یا هوای آه را پناه او ما را که می‌کشاندشیری که خویش ما را جز شیر خویش ندهدشیری که خویش ما را از خویش می‌رهاندآن شیر خویش بر ما جلوه کند چو آهوما را به این فریب او تا بیشه می‌دواندچون فاتحه دهدمان گاهی فتوح و گه گهگر فاتحه شویم او از ناز برنخواندمولوی، مثنوی، دفتر اول، سطر ۳۰۵۶آن یکی آمد در یاری بزدگفت یارش کیستی ای معتمدگفت من گفتش برو هنگام نیستبر چنین خوانی مقام خام نیستخام را جز آتش هجر و فراقکی پزد کی وا رهاند از نفاقرفت آن مسکین و سالی در سفردر فراق دوست سوزید از شررپخته گشت آن سوخته پس باز گشتباز گرد خانهٔ همباز گشتحلقه زد بر در بصد ترس و ادبتا بنجهد بی‌ادب لفظی ز لببانگ زد یارش که بر در کیست آنگفت بر در هم توی ای دلستانگفت اکنون چون منی ای من در آنیست گنجایی دو من را در سرانیست سوزن را سر رشتهٔ دوتاچونک یکتایی درین سوزن در آرشته را با سوزن آمد ارتباطنیست در خور با جمل سم الخیاطکی شود باریک هستی جملجز بمقراض ریاضات و عملدست حق باید مر آن را ای فلانکو بود بر هر محالی کن فکانهر محال از دست او ممکن شودهر حرون از بیم او ساکن شوداکمه و ابرص چه باشد مرده نیززنده گردد از فسون آن عزیزو آن عدم کز مرده مرده‌تر بوددر کف ایجاد او مضطر بودکل یوم هو فی شان بخوانمر ورا بی کار و بی‌فعلی مدانکمترین کاریش هر روزست آنکو سه لشکر را کند این سو روانلشکری ز اصلاب سوی امهاتبهر آن تا در رحم روید نباتلشکری ز ارحام سوی خاکدانتا ز نر و ماده پر گردد جهانلشکری از خاک زان سوی اجلتا ببیند هر کسی حسن عملاین سخن پایان ندارد هین بتازسوی آن دو یار پاک پاک‌بازگفت یارش کاندر آ ای جمله مننی مخالف چون گل و خار چمنرشته یکتا شد غلط کم شو کنونگر دوتا بینی حروف کاف و نونکاف و نون همچون کمند آمد جذوبتا کشاند مر عدم را در خطوبپس دوتا باید کمند اندر صورگرچه یکتا باشد آن دو در اثرگر دو پا گر چار پا ره را بردهمچو مقراض دو تا یکتا بردآن دو همبازان گازر را ببینهست در ظاهر خلافی زان و زینآن یکی کرباس را در آب زدوان دگر همباز خشکش می‌کندباز او آن خشک را تر می‌کندگوییا ز استیزه ضد بر می‌تندلیک این دو ضد استیزه‌نمایک‌دل و یک‌کار باشد در رضاهر نبی و هر ولی را ملکیستلیک تا حق می‌برد جمله یکیستچونک جمع مستمع را خواب بردسنگهای آسیا را آب بردرفتن این آب فوق آسیاسترفتنش در آسیا بهر شماستچون شما را حاجت طاحون نماندآب را در جوی اصلی باز راندناطقه سوی دهان تعلیم راستورنه خود آن نطق را جویی جداستمی‌رود بی بانگ و بی تکرارهاتحتها الانهار تا گلزارهاای خدا جان را تو بنما آن مقامکاندرو بی‌حرف می‌روید کلامتا که سازد جان پاک از سر قدمسوی عرصهٔ دور و پنهای عدمعرصه‌ای بس با گشاد و با فضاوین خیال و هست یابد زو نواتنگ‌تر آمد خیالات از عدمزان سبب باشد خیال اسباب غمباز هستی تنگ‌تر بود از خیالزان شود در وی قمر همچون هلالباز هستی جهان حس و رنگتنگ‌تر آمد که زندانیست تنگعلت تنگیست ترکیب و عددجانب ترکیب حسها می‌کشدزان سوی حس عالم توحید دانگر یکی خواهی بدان جانب برانامر کن یک فعل بود و نون و کافدر سخن افتاد و معنی بود صافاین سخن پایان ندارد باز گردتا چه شد احوال گرگ اندر نبرد

برنامه شماره ۱۴۲ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۹۹۳زان ازلی نور که پرورده‌انددر تو زیادت نظری کرده‌اندخوش بنگر در همه خورشیدوارتا بگدازند که افسرده‌اندسوی درختان نگر ای نوبهارکز دی دیوانه بپژمرده‌اندلب بگشا هیکل عیسی بخوانکز دم دجال جفا مرده‌اندبشکن امروز خمار همهکز می تو چاشنیی برده‌انددرده تریاق حیات ابدکاین همگان زهر فنا خورده‌اندهمچو سحر پرده شب را بدرکاین همه محجوب دو صد پرده‌اندبس کن و خاموش مشو صدزبانچونک یکی گوش نیاورده‌اند مولوی، مثنوی، دفتر دوم، سطر ۱۲۲۷همچو آن شخص درشت خوش‌سخندر میان ره نشاند او خاربنره گذریانش ملامت‌گر شدندپس بگفتندش بکن این را نکندهر دمی آن خاربن افزون شدیپای خلق از زخم آن پر خون شدیجامه‌های خلق بدریدی ز خارپای درویشان بخستی زار زارچون بجد حاکم بدو گفت این بکنگفت آری بر کنم روزیش منمدتی فردا و فردا وعده دادشد درخت خار او محکم نهادگفت روزی حاکمش ای وعده کژپیش آ در کار ما واپس مغژگفت الایام یا عم بینناگفت عجل لا تماطل دینناتو که می‌گویی که فردا این بدانکه بهر روزی که می‌آید زمانآن درخت بد جوان‌تر می‌شودوین کننده پیر و مضطر می‌شودخاربن در قوت و برخاستنخارکن در پیری و در کاستنخاربن هر روز و هر دم سبز و ترخارکن هر روز زار و خشک تراو جوان‌تر می‌شود تو پیرترزود باش و روزگار خود مبرخاربن دان هر یکی خوی بدتبارها در پای خار آخر زدتبارها از خوی خود خسته شدیحس نداری سخت بی‌حس آمدیگر ز خسته گشتن دیگر کسانکه ز خلق زشت تو هست آن رسانغافلی باری ز زخم خود نه‌ایتو عذاب خویش و هر بیگانه‌اییا تبر بر گیر و مردانه بزنتو علی‌وار این در خیبر بکنیا به گلبن وصل کن این خار راوصل کن با نار نور یار راتا که نور او کشد نار تراوصل او گلشن کند خار تراتو مثال دوزخی او مؤمنستکشتن آتش به مؤمن ممکنستمصطفی فرمود از گفت جحیمکو بممن لابه‌گر گردد ز بیمگویدش بگذر ز من ای شاه زودهین که نورت سوز نارم را ربودپس هلاک نار نور مؤمنستزانک بی ضد دفع ضد لا یمکنستنار ضد نور باشد روز عدلکان ز قهر انگیخته شد این ز فضلگر همی خواهی تو دفع شر نارآب رحمت بر دل آتش گمارچشمهٔ آن آب رحمتمؤمنستآب حیوان روح پاک محسنستبس گریزانست نفس تو ازوزانک تو از آتشی او آب خوز آب آتش زان گریزان می‌شودکآتشش از آب ویران می‌شودحس و فکر تو همه از آتشستحس شیخ و فکر او نور خوشستآب نور او چو بر آتش چکدچک چک از آتش بر آید برجهدچون کند چک‌چک تو گویش مرگ و دردتا شود این دوزخ نفس تو سردتا نسوزد او گلستان تراتا نسوزد عدل و احسان ترابعد از آن چیزی که کاری بر دهدلاله و نسرین و سیسنبر دهد

برنامه شماره ۱۴۳ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۳۳۵همه خوف آدمی را از درونستولیکن هوش او دایم برونستبرون را می‌نوازد همچو یوسفدرون گرگی‌ست کو در قصد خونستبدرد زهره او گر نبینددرون را کو به زشتی شکل چونستبدان زشتی به یک حمله بمیردولیکن آدمی او را زبونستالف گشت‌ست نون می‌بایدش ساختکه تا گردد الف چیزی که نونستاگر نه خود عنایات خداوندبدیدستی چه امکان سکون‌ستنه عالم بد نه آدم بد نه روحیکه صافی و لطیف و آبگون‌ستکه او را بود حکم و پادشاهینپنداری که این کار از کنونستنمی‌گویم که در تقدیر شه بودحقیقت بود و صد چندین فزونستخداوندی شمس الدین تبریزورای هفت چرخ نیلگونستبه زیر ران او تقدیر رامستاگر چه نیک تندست و حرونستچو عقل کل بویی برد از ویشب و روز از هوس اندر جنونستکه پیش همت او عقل دیده‌ستکه همت‌های عالی جمله دونستکدامین سوی جویم خدمتش راکه منزلگاه او بالای سونستهر آن مشکل که شیران حل نکردندبر او جمله بازی و فسونستنگفتم هیچ رمزی تا بدانیز عین حال او این‌ها شجونستایا تبریز خاک توست کحلمکه در خاکت عجایب‌ها فنونستمولوی، مثنوی، دفتر دوم، سطر ۲۳۸۷محتسب در نیم شب جایی رسیددر بن دیوار مستی خفته دیدگفت هی مستی چه خوردستی بگوگفت ازین خوردم که هست اندر سبوگفت آخر در سبو واگو که چیستگفت از آنک خورده‌ام گفت این خفیستگفت آنچ خورده‌ای آن چیست آنگفت آنک در سبو مخفیست آندور می‌شد این سؤال و این جوابماند چون خر محتسب اندر خلابگفت او را محتسب هین آه کنمست هوهو کرد هنگام سخنگفت گفتم آه کن هو می‌کنیگفت من شاد و تو از غم منحنیآه از درد و غم و بیدادیستهوی هوی می‌خوران از شادیستمحتسب گفت این ندانم خیز خیزمعرفت متراش و بگذار این ستیزگفت رو تو از کجا من از کجاگفت مستی خیز تا زندان بیاگفت مست ای محتسب بگذار و رواز برهنه کی توان بردن گروگر مرا خود قوت رفتن بدیخانهٔ خود رفتمی وین کی شدیمن اگر با عقل و با امکانمیهمچو شیخان بر سر دکانمی

برنامه شماره ۱۴۴ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۱۴۷۹

آن خانه که صد بار در او مایده خوردیم

بر گرد حوالی گه آن خانه بگردیم

ماییم و حوالی گه آن خانه دولت

ما نعمت آن خانه فراموش نکردیم

آن خانه مردی است و در او شیردلانند

از خانه مردی بگریزیم چه مردیم

آن جا همه مستی است و برون جمله خمار است

آن جا همه لطفیم و دگر جا همه دردیم

آن جا طرب انگیزتر از باده لعلیم

وین جا بد و رخ زردتر از شیشه زردیم

آن جای به گرمی همه خورشید تموزیم

وین جای به سردی همه چون بهمن سردیم

آن جا همه آمیخته چون شکر و شیریم

وین جا همه آویخته در جنگ و نبردیم

آن جا شه شطرنج بساط دو جهانیم

وین جا همه سرگشته‌تر از مهره نردیم

چرخی است کز آن چرخ چو یک برق بتابد

بر چرخ برآییم و زمین را بنوردیم

برنامه شماره ۱۵۳ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۱۸۲۷دوش چه خورده‌ای دلا راست بگو نهان مکنچون خمشان بی‌گنه روی بر آسمان مکنباده خاص خورده‌ای نقل خلاص خورده‌ایبوی شراب می زند خربزه در دهان مکنروز الست جان تو خورد میی ز خوان توخواجه لامکان تویی بندگی مکان مکندوش شراب ریختی وز بر ما گریختیبار دگر گرفتمت بار دگر چنان مکنمن همگی تراستم مست می وفاستمبا تو چو تیر راستم تیر مرا کمان مکنای دل پاره پاره‌ام دیدن او است چاره‌اماو است پناه و پشت من تکیه بر این جهان مکنای همه خلق نای تو پر شده از نوای توگر نه سماع باره‌ای دست به نای جان مکننفخ نفخت کرده‌ای در همه دردمیده‌ایچون دم توست جان نی بی‌نی ما فغان مکنکار دلم به جان رسد کارد به استخوان رسدناله کنم بگویدم دم مزن و بیان مکنناله مکن که تا که من ناله کنم برای توگرگ تویی شبان منم خویش چو من شبان مکنهر بن بامداد تو جانب ما کشی سبوکای تو بدیده روی من روی به این و آن مکنشیر چشید موسی از مادر خویش ناشتاگفت که مادرت منم میل به دایگان مکنباده بپوش مات شو جمله تن حیات شوباده چون عقیق بین یاد عقیق کان مکنباده عام از برون باده عارف از درونبوی دهان بیان کند تو به زبان بیان مکناز تبریز شمس دین می رسدم چو ماه نوچشم سوی چراغ کن سوی چراغدان مکن

برنامه شماره ۱۵۴ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۲۴۶۵آمده‌ای که راز من بر همگان بیان کنیو آن شه بی‌نشانه را جلوه دهی نشان کنیدوش خیال مست تو آمد و جام بر کفشگفتم می نمی‌خورم گفت مکن زیان کنیگفتم ترسم ار خورم شرم بپرد از سرمدست برم به جعد تو باز ز من کران کنیدید که ناز می‌کنم گفت بیا عجب کسیجان به تو روی آورد روی بدو گران کنیبا همگان پلاس و کم با چو منی پلاس همخاصبک نهان منم راز ز من نهان کنیگنج دل زمین منم سر چه نهی تو بر زمینقبله آسمان منم رو چه به آسمان کنیسوی شهی نگر که او نور نظر دهد تو راور به ستیزه سر کشی روز اجل چنان کنیرنگ رخت که داد روز رد شو از برای اوچون ز پی سیاهه‌ای روی چو زعفران کنیهمچو خروس باش نر وقت شناس و پیش روحیف بود خروس را ماده چو ماکیان کنیکژ بنشین و راست گو راست بود سزا بودجان و روان تو منم سوی دگر روان کنیگر به مثال اقرضوا قرض دهی قراضه‌اینیم قراضه قلب را گنج کنی و کان کنیور دو سه روز چشم را بند کنی باتقواچشمه چشم حس را بحر در عیان کنیور به نشان ما روی راست چو تیر ساعتیقامت تیر چرخ را بر زه خود کمان کنیبهتر از این کرم بود جرم تو را گنه تو راشرح کنم که پیش من بر چه نمط فغان کنیبس که نگنجد آن سخن کو بنبشت در دهانگر همه ذره ذره را بازکشی دهان کنی

برنامه شماره ۱۵۵ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۲۴۵۴عیش جهان پیسه بود گاه خوشی گاه بدیعاشق او شو که دهد ملکت عیش ابدیچونک سپید است و سیه روز و شب عمر همهعمر دگر جو که بود ساده چو نور صمدیای تو فرورفته به خود گاه از آن گور و لحدغافل از این لحظه که تو در لحد بود خودیدیدن روزی ده تو رزق حلال است تو راگرم به دکان چه روی در پی رزق عددینادره طوطی که تویی کان شکر باطن تونادره بلبل که تویی گلشنی و لعل خدیلیلی و مجنون عجب هر دو به یک پوست درونآینه هر دو تویی لیک درون نمدیعالم جان بحر صفا صورت و قالب کف اوبحر صفا را بنگر چنگ در این کف چه زدیهیچ قراری نبود بر سر دریا کف راز آنک قرارش ندهد جنبش موج مددیز آنک کف از خشک بود لایق دریا نبودنیک به نیکی رود و بد برود سوی بدیکف همگی آب شود یا به کناری برودز آنک دورنگی نبود در دل بحر احدیموج برآید ز خود و در خود نظاره کندسجده کنان کای خود من آه چه بیرون ز حدیجمله جان‌هاست یکی وین همه عکس ملکیدیده احول بگشا خوش نگر ار باخردیمولوی، دیوان شمس، شماره ۲۱۵من از کجا غم و شادی این جهان ز کجامن از کجا غم باران و ناودان ز کجاچرا به عالم اصلی خویش وانرومدل از کجا و تماشای خاکدان ز کجاچو خر ندارم و خربنده نیستم ای جانمن از کجا غم پالان و کودبان ز کجاهزارساله گذشتی ز عقل و وهم و گمانتو از کجا و فشارات بدگمان ز کجاتو مرغ چارپری تا بر آسمان پریتو از کجا و ره بام و نردبان ز کجاکسی تو را و تو کس را به بز نمی‌گیریتو از کجا و هیاهای هر شبان ز کجاهزار نعره ز بالای آسمان آمدتو تن زنی و نجویی که این فغان ز کجاچو آدمی به یکی مار شد برون ز بهشتمیان کژدم و ماران تو را امان ز کجادلا دلا به سررشته شو مثل بشنوکه آسمان ز کجایست و ریسمان ز کجاشراب خام بیار و به پختگان دردهمن از کجا غم هر خام قلتبان ز کجاشرابخانه درآ و در از درون دربندتو از کجا و بد و نیک مردمان ز کجاطمع مدار که عمر تو را کران باشدصفات حقی و حق را حد و کران ز کجااجل قفس شکند مرغ را نیازارداجل کجا و پر مرغ جاودان ز کجاخموش باش که گفتی بسی و کس نشنیدکه این دهل ز چه بام‌ست و این بیان ز کجا

برنامه شماره ۱۶۸ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۱۲۹۹

گویند شاه عشق ندارد وفا دروغ

گویند صبح نبود شام تو را دروغ

گویند بهر عشق تو خود را چه می‌کشی

بعد از فنای جسم نباشد بقا دروغ

گویند اشک چشم تو در عشق بیهده‌ست

چون چشم بسته گشت نباشد لقا دروغ

گویند چون ز دور زمانه برون شدیم

زان سو روان نباشد این جان ما دروغ

گویند آن کسان که نرستند از خیال

جمله خیال بد قصص انبیا دروغ

گویند آن کسان که نرفتند راه راست

ره نیست بنده را به جناب خدا دروغ

گویند رازدان دل اسرار و راز غیب

بی‌واسطه نگوید مر بنده را دروغ

گویند بنده را نگشایند راز دل

وز لطف بنده را نبرد بر سما دروغ

گویند آن کسی که بود در سرشت خاک

با اهل آسمان نشود آشنا دروغ

گویند جان پاک از این آشیان خاک

با پر عشق برنپرد بر هوا دروغ

گویند ذره ذره بد و نیک خلق را

آن آفتاب حق نرساند جزا دروغ

خاموش کن ز گفت وگر گویدت کسی

جز حرف و صوت نیست سخن را ادا دروغ

مولوی، مثنوی، دفتر چهارم، سطر ۱۵۷۸

یک فقیهی ژنده‌ها در چیده بود

در عمامهٔ خویش در پیچیده بود

تا شود زفت و نماید آن عظیم

چون در آید سوی محفل در حطیم

ژنده‌ها از جامه‌ها پیراسته

ظاهرا دستار از آن آراسته

ظاهر دستار چون حلهٔ بهشت

چون منافق اندرون رسوا و زشت

پاره پاره دلق و پنبه و پوستین

در درون آن عمامه بد دفین

روی سوی مدرسه کرده صبوح

تا بدین ناموس یابد او فتوح

در ره تاریک مردی جامه کن

منتظر استاده بود از بهر فن

در ربود او از سرش دستار را

پس دوان شد تا بسازد کار را

پس فقیهش بانگ برزد کای پسر

باز کن دستار را آنگه ببر

این چنین که چار پره می‌پری

باز کن آن هدیه را که می‌بری

باز کن آن را به دست خود بمال

آنگهان خواهی ببر کردم حلال

چونک بازش کرد آنک می‌گریخت

صد هزاران ژنده اندر ره بریخت

زان عمامهٔ زفت نابایست او

ماند یک گز کهنه‌ای در دست او

بر زمین زد خرقه را کای بی‌عیار

زین دغل ما را بر آوردی ز کار

برنامه شماره ۱۳۳ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره ۷۹۶

وای آن دل که بدو از تو نشانی نرسد

مرده آن تن که بدو مژده جانی نرسد

سیه آن روز که بی‌نور جمالت گذرد

هیچ از مطبخ تو کاسه و خوانی نرسد

وای آن دل که ز عشق تو در آتش نرود

همچو زر خرج شود هیچ به کانی نرسد

سخن عشق چو بی‌درد بود بر ندهد

جز به گوش هوس و جز به زبانی نرسد

مریم دل نشود حامل انوار مسیح

تا امانت ز نهانی به نهانی نرسد

حس چو بیدار بود خواب نبیند هرگز

از جهان تا نرود دل به جهانی نرسد

غفلت مرگ زد آن را که چنان خشک شدست

از غم آنک ورا تره به نانی نرسد

این زمان جهد بکن تا ز زمان بازرهی

پیش از آن دم که زمانی به زمانی نرسد

هر حیاتی که ز نان رست همان نان طلبد

آب حیوان به لب هر حیوانی نرسد

تیره صبحی که مرا از تو سلامی نرسد

تلخ روزی که ز شهد تو بیانی نرسد

مولوی، مثنوی، دفتر دوم، سطر ۱۰۸۳

گاو و خر را فایده چه در شکر

هست هر جان را یکی قوتی دگر

لیک گر آن قوت بر وی عارضیست

پس نصیحت کردن او را رایضیست

چون کسی کو از مرض گل داشت دوست

گرچه پندارد که آن خود قوت اوست

قوت اصلی را فرامش کرده است

روی در قوت مرض آورده است

نوش را بگذاشته سم خورده است

قوت علت را چو چربش کرده است

قوت اصلی بشر نور خداست

قوت حیوانی مرورا ناسزاست

لیک از علت درین افتاد دل

که خورد او روز و شب زین آب و گل

برنامه شماره ۱۳۴ گنج حضوراجرا: پرویز شهبازیPDF ،تمامی اشعار این برنامهمولوی، دیوان شمس، شماره  ۱۷۲۹

اگر چه شرط نهادیم و امتحان کردیم

ز شرط‌ها بگذشتیم و رایگان کردیم

اگر چه یک طرف از آسمان زمینی شد

نه پاره پاره زمین را هم آسمان کردیم

اگر چه بام بلندست آسمان مگریز

چه غم خوری ز بلندی چو نردبان کردیم

پرت دهیم که چون تیر بر فلک بپری

اگر ز غم تن بیچاره را کمان کردیم

اگر چه جان مدد جسم شد کثیفی یافت

لطافتش بنمودیم و باز جان کردیم

اگر تو دیوی ما دیو را فرشته کنیم

وگر تو گرگی ما گرگ را شبان کردیم

تو ماهیی که به بحر عسل بخواهی تاخت

هزار بارت از آن شهد در دهان کردیم

اگر چه مرغ ضعیفی بجوی شاخ بلند

بر این درخت سعادت که آشیان کردیم

بگیر ملک دو عالم که مالک الملکیم

بیا به بزم که شمشیر در میان کردیم

هزار ذره از این قطب آفتابی یافت

بسا قراضه قلبی که ماش کان کردیم

بسا یخی بفسرده کز آفتاب کرم

فسردگیش ببردیم و خوش روان کردیم

گر آب روح مکدر شد اندر این گرداب

ز سیل‌ها و مددهاش خوش عنان کردیم

چرا شکفته نباشی چو برگ می لرزی

چه ناامیدی از ما که را زیان کردیم

بسا دلی که چو برگ درخت می لرزید

به آخرش بگزیدیم و باغبان کردیم

الست گفتیم از غیب و تو بلی گفتی

چه شد بلی تو چون غیب را عیان کردیم

پنیر صدق بگیر و به باغ روح بیا

که ما بلی تو را باغ و بوستان کردیم

خموش باش که تا سر به سر زبان گردی

زبان نبود زبان تو ما زبان کردیم

مولوی، مثنوی، دفتر اول، سطر ۹۸۵

شیر گفت آری ولیکن هم ببین

جهدهای انبیا و مؤمنین

حق تعالی جهدشان را راست کرد

آنچ دیدند از جفا و گرم و سرد

حیله‌هاشان جمله حال آمد لطیف

کل شیء من ظریف هو ظریف

دامهاشان مرغ گردونی گرفت

نقصهاشان جمله افزونی گرفت

جهد می‌کن تا توانی ای کیا

در طریق انبیاء و اولیا

با قضا پنجه زدن نبود جهاد

زانک این را هم قضا بر ما نهاد

کافرم من گر زیان کردست کس

در ره ایمان و طاعت یک نفس

سر شکسته نیست این سر را مبند

یک دو روزک جهد کن باقی بخند

بد محالی جست کو دنیا بجست

نیک حالی جست کو عقبی بجست

مکرها در کسب دنیا باردست

مکرها در ترک دنیا واردست

مکر آن باشد که زندان حفره کرد

آنک حفره بست آن مکریست سرد

این جهان زندان و ما زندانیان

حفره‌کن زندان و خود را وا رهان

چیست دنیا از خدا غافل بدن

نه قماش و نقده و میزان و زن

مال را کز بهر دین باشی حمول

نعم مال صالح خواندش رسول

آب در کشتی هلاک کشتی است

آب اندر زیر کشتی پشتی است

چونک مال و ملک را از دل براند

زان سلیمان خویش جز مسکین نخواند

کوزهٔ سربسته اندر آب زفت

از دل پر باد فوق آب رفت

باد درویشی چو در باطن بود

بر سر آب جهان ساکن بود

گر چه جملهٔ این جهان ملک ویست

ملک در چشم دل او لاشی‌ست

پس دهان دل ببند و مهر کن

پر کنش از باد کبر من لدن

جهد حقست و دوا حقست و درد

منکر اندر نفی جهدش جهد کرد