Lestin

Efir fráfall leikkonunnar bandarísku Kirstie Alley í byrjun viku voru þættirnir Staupasteinn eflaust ofarlega í huga margra. Kirstie Alley lék framakonunna Rebeccu Howe sem er kynnt til sögunnar í sjöttu seríu Cheers, og margir telja þessa innkomu hennar í þættina hafa gert það að verkum að þeir lifðu svo lengi í viðbót. Við fengum dyggan Cheers aðdáanda, Bjarna Gaut Tómasson, til að segja frá Alley og þáttunum, sem hann kallaði vináttu-hermi. Við áhorf á Staupasteini líði manni eins og maður sé staddur á bar með vinum sínum.

Við veltum fyrir okkur list og dreifingarleiðum listar og einokunarstöðu fyrirtækja á borð við Amazon. Jóhannes Ólafsson segir frá.

Patrekur Björgvinsson býður okkur á rúntinn með sér á Akranesi og veltir því fyrir sér menningarfyrirbærinu, og manndómsvígslunni sem rúnturinn er.

Viðar Freyr Guðmundsson segir söguna af William Shockley, manninum sem fann upp transistorinn og bjó óvart til Kísildalinn.

Listamennirnir Halldór Eldjárn og Sigga Soffía eru bæði innblásin af plöntum og blómum í sinni sköpun. Halldór á sýningunni Flora Inorganica í gallerý STAK við Hverfisgötu og Sigga Soffía í verkinu Eldblóm - dansverk fyrir flugelda og flóru sem leiðir saman flugelda og blóm. Við ræðum við þau um plöntur, listsköpun og umhverfismál í Lest dagsins.

Anna Gyða Sigurgísladóttir er með hugann við mergð þeirra sagna og sjónarhorna sem sveima í kringum okkur allan liðlangan daginn. Hún fer á stúfana og spyr gesti og gangandi: Hvað ertu að hugsa einmitt núna? Í dag kemur Anna við á á N1 Stóragerði og ræðir hún við Pétur Guðmundsson slöngutemjara, eins og hann kallar sig sjálfur.

Og við heyrum upplestur úr bókinni Greni, jóla-örsögur ritlistarnema.

Erum við öll í sértrúarsöfnuði? Við fjöllum um bókina Cultish: The Language of Fanaticism (Sértrúartal - Tungumál öfga) eftir Amöndu Montell frá 2021. Montell er rithöfundur og menntuð í málvísindum, búsett í LA. Hefur gert það mjög gott á ritvellinum í flokki óskáldaðra bóka. Bækurnar hennar Wordslut og Cultish hafa getið sér gott orð. Þar dregur Montell fram það sem einkennir költ eða sértrúarhóp, allt frá þeim hrikalegustu yfir í líkamsræktarhreyfingar. Grunnurinn að þessu öllu, segir Montell er tungumálið. Orðræða, kóðar og frasar sem heilla fólk í leit að einhversskonar griðarstað, í leit að samfélagi. Ef til vill býr þetta í okkur öllum og költ-myndun er sammannleg reynsla, bæði til góðs og ills.

Eyrún Lóa Eiríksdóttir rýnir í hina vinsælu Netflix-þætti Wednesday, sem fjalla um Wednesday Addams, persónu í söguheim Addams fjölskyldunnar. Wednesday er í mennntaskóla. Wednesday þáttunum er lýst á Netflix sem gamanhrollvekju og eru skrifaðir inn í ákveðna satíru sem hefur einkennt Addams fjölskylduna frá upphafi. Það kveður við nýjan og nokkuð alvarlegri tón þar sem talað er undir rós um samfélagsástandið í Bandaríkjunum, þ.e. stöðu ungmenna á jaðrinum, fordóma, útskúfun, ofbeldi og einelti gagnvart þeim sem víkja frá því sem telst eðlilegt.

Við kynnum okkur orð ársins samkvæmt Oxford-orðabókinni, goblin mode sem tilkynnt var um í gær, og ræðum val á orði ársins við málfarsráðunaut Ríkisútvarpsins, Önnu Sigríði Þráinsdóttur.

Saga Garðarsdóttir, leikkona og Þórdís Gísladóttir, rithöfundur, skrifuðu jóladagatalið, Randalín og Mundi: Dagar í desember, ásamt Ilmi Kristjánsdóttur. Silja Hauksdóttir leikstýrði þessu fyrsta íslenska jóladagatali síðan 2008. Saga og Þórdís komu í heimsókn í Lestina og ræddu muninn á því að skrifa fyrir fullorðna og börn, jólaboðskapinn og prakkarastrik.

Inga Björk Margrétar Bjarnadóttir mun flytja pistla næstu vikurnar sem fjalla um tækni og fötlun. Að þessu sinni veltir hún fyrir sér gervigreind, Amazon fyrirtækinu, vinnumarkaði framtíðarinnar og stöðu fatlaðs fólks á honum.

Kvikmyndahátíðin Tallinn Black Nights Film Festival, eða Pöff, í Eistlandi fór fram á dögunum og hlaut íslensk kvikmynd aðalverðlaunin, Á ferð með mömmu í leikstjórn Hilmars Oddssonar. Með kvikmyndinni Á ferð með mömmu snýr Hilmar Oddsson aftur í leikstjórastólinn eftir langt hlé en síðasta kvikmynd sem hann sendi frá sér var Desember sem kom út árið 2009. Á ferð með mömmu er svört kómedía sem fjallar um umskipti í lífi manns eftir að móðir hans fellur frá. Hilmar kíkti í Lestina ásamt aðalleikara myndarinnar, Þresti Leó Gunnarssyni.

Við heyrum fyrstu tvær jóla-örsögur ritlistarnema, sem verða fluttar í Lestinni fram að jólum.

Assa Borg Þórðardóttir kynnti sér samsæriskenningarnar sem hafa sprottið upp í sambandi við tískurisann Balenciaga. Þar sem koma fyrir börn, BDSM og bangsar.

Þann 2. desember verður doktor Anna Guðrún Jónasdóttir áttræð. Af því tilefni flytur Berglind Rós Magnúsdóttir, prófessor við Háskóla Íslands pistil og les úr doktorsritgerð þessarar merku konu, sem fjallar um ástarkraftinn.

Davíð Roach hlustaði á Ungfrú Ísland, nýju plötu hljómsveitarinnar Kvikindi.

Guðrún Elsa Bragadóttir rýnir í tvær kvikmyndir, hrollvekjuna Hatching og blaðamennskudramað She Said.

Við kynnum okkur forritið Telegram og rýnum í það með tilliti til auglýsingagerðar og fagurfræði. Rætt er við Sigurð Oddson, grafískan hönnuð og Kristján Hjálmarsson, framkvæmdastjóra H:N markaðssamskipta.

Steinunn Sigþrúðar Jónsdóttir segir frá bjórsölum fyrri alda.

Ljósmyndarinn Viðar Logi er búsettur í London um þessar mundir. Hann hefur vakið athygli fyrir listrænar og skemmtilegar myndir, sem hafa margar ratað á síður þekktra tískutímarita á borð við Vogue. Hann tók ljósmyndina sem prýðir plötuumslag nýjustu plötu Bjarkar, Fossora og leikstýrði tónlistarmyndbandi fyrir hana við lagið Atopos, af sömu plötu. Það er óhætt að segja að hann sé með tilkomumikla ferilskrá þrátt fyrir ungan aldur, við hringjum til London.

Viktoría Blöndal flytur sinn síðasta pistil um fótboltaást, og veltir því fyrir sér hver megi taka pláss í umræðum um fótbolta.

Við heyrum nýja tónlist með rapparanum breska Stormzy, sem sendi frá sér nýja plötu á dögunum, This is what I mean.

Rætt er við myndlistarmanninn Sigurð Ámundason sem frumsýnir nýtt leikrit, Hið ósagða, í Tjarnarbíó þann 1. desember, og einn leikara í verkinu, Ólaf Ásgeirsson. Leikritið er óvenjulegt að því leiti að leikarar leika látbragðsleik á sviðinu meðan hljóðupptaka af texta þeirra er flutt. Leikmyndinni er varpað á stórt tjald fyrir aftan leikarana og er útkoman einskonar blanda af gjörningi, leikriti og kvikmynd.

Inga Björk Margrétar Bjarnadóttir, listfræðingur og starfsmaður Þroskahjálpar, flytur sinn fyrsta pistil í pistlaröð um tækni og fötlun. Að þessu sinni segir hún frá upplifun sinni af pósthúsinu.

Við endurflytjum innslag frá apríl 2021 þar sem Kristján Guðjónsson kannar sögu sovésku neðanjarðarrokksenunnar og tilurð safnplötunnar Red Wave. Til að platan gæti orðið að veruleika smyglaði Bandaríska söngkonan Joanna Stingray hljóðfærum, græjum og upptökum yfir landamærin.

Þakkargjörðarhátíðin haldin hátíðleg í dag og önnur innflutt amerísk hátíð haldin hátíðleg á morgun, neysluhátíðin Black Friday, eða Svörtudagur eins og einhverjir eru farnir að kalla hana á íslensku. Við hefjum þáttinn í Smáralindinni.

Ný ljósmyndabók Orra Jónssonar "Fangið þitt er svo mjúkt það er eins og lambaull? er fjölskyldusaga, sögð í óræðum, innilegum, stundum abstrakt ljósmyndum, náttúra, borgarlandslag og portrettmyndir frá 30 ára tímabili. Við kíkjum í eldhúsið til Orra og ræðum nýstárlegar tilraunir með frásagnir í ljósmyndabókum.

Derek Piotr er bandarískur tilraunatónlistarmaður sem hefur ferðast um heimaland sitt undanfarin ár til að taka upp gömul þjóðlög sem eru aðeins varðveitt í munnlegri geymd. Nú er hann að skipuleggja vinnuferð til Íslands því nú vill hann leggja sitt af mörkum til að varðveita íslenskar rímur og söngva. Þórður Ingi Jónsson jaðarfréttaritari Lestarinnar ræddi við Derek.

Þegar myndir á öðrum tungumálum en ensku þykja vel heppnaðar er gjarnan farið í það að endurgera myndina á ensku í Hollywood. Ítalska kvikmyndin Perfetti sconosciuti sem kom út árið 2016 hefur hins vegar farið allt aðra leið, á aðeins sex árum hefur hún verið endurgerð á tugum tungumála og er nú orðin mest endurgerða mynd kvikmyndasögunnar. Eftir áramót verður frumsýnd íslensk endurgerð myndarinnar og nefnist hún Villibráð. Við endurflytjum viðtal við leikstjórann Elsu Maríu Jakobsdóttur og Tyrfing Tyrfingsson sem skrifa handritið.

Ásdís Sól Ágústsdóttir rýnir í texta á nýrri plötu tónlistarkonunnar Ethel Cain, Preachers daughter.

Salvör Gullbrá flytur hugleiðingu um mótmælaaðgerðir sem eru plat, í tengslum við HM í Katar og tómatsúpugjörning samtakanna Just Stop Oil.