Lestin

Faðir ambient tónlistar Brian Eno sendi frá sér nýja plötu á dögunum, foreverandevernomore. Hann syngur djúpraddaður, fullur trega og framkallar gervifuglahljóð með hljóðgervlum á þessari nýju plötu sem fjallar um loftslagsvánna.

Patrkur Björgvinsson fjallar um myrka tíma í matarsögu íslensku þjóðarinnar, þegar Púrrulaukssúpan frá norska fyrirtækinu Toro var tekin úr framleiðslu árið 2015. Sem betur fer varði þetta tímabil aðeins hálft ár, en mótmæli neytenda leiddu til þess að súpan sneri aftur í verslanir.

Orðið ?maður? er algengasta nafnorðið í íslensku máli, orð sem hefur bæði almenna merkingu sem nær yfir allt mannfólk, en einnig þrengri merkingu og nær þá aðeins yfir karlmenn. Þessi tvöfalda merking hefur orðið til þess að orðið hefur verið gagnrýnt undanfarin ár af konum og kynsegin fólki, sem upplifir ekki að það nái yfir sig. Í viðleitni til að þróa tungumálið frá því að taka karlkyn og karlmenn sem normið hafa sum reynt að finna ný orð sem geta komið í stað orðsins maður: fólk, man, manneskja og menni. Um þetta fjallar Eiríkur Rögnvaldsson í fyrirlestri á vegum RIKK - Rannsóknastofnunar í jafnréttisfræðum í Þjóðminjasafninu í hádeginu á morgun, fyrirlestur sem nefnist Maður, man, manneskja, menni.

Hótel Saga lokaði haustið 2020 og stendur húsið meira og minna tómt þessa dagana. Unglingadeild Hagaskóla hefur notað það undir kennslu, flóttamenn frá Úkraínu hafa dvalið þar en nýlega keyptu íslenska ríkið og félagsstofnun stúdenta húsið og mun það koma til með að hýsa Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Hótel Saga er líka sögusvið, innblástur og útgangspunktur ritlistarnema við Háskóla Íslands, sem gáfu út á dögunum bókina Takk fyrir komuna. Bókin er gefin út af Unu útgáfuhúsi og er samstarf ritlistar-og ritstjórnarnema. Við ræddum við tvo ritlistarnema sem eiga sögur í bókinni, þær Berglindi Ernu Tryggvadóttur og Hildi Selmu Sigbertsdóttur.

Fróði Jónsson, dýraatferlisfræðingur, gerir hreiðurgerð órangútana skil í nýjasta pistli sínum í pistlaröð sinni um menningu innan dýrasamfélaga.

Hljómsveitin Kvikindi gaf út sína fyrstu breiðskífu núna á dögunum, Ungfrú Ísland. Þetta er 10 laga plata með hálf-rafrænni popptónlist sem ýmist stekkur beint í andlitið á manni eða kemur svolítið aftan að manni, ég er allavega búinn að vera með þónokkur af þessum lögum á heilanum undanfarna viku. Textarnir finnst mér mjög nútímalegir, gerast á tímum samfélagsmiðla, stöðugrar sjálfsbætingar, vellíðinariðnaðarins, og MeToo. Við förum í göngutúr með stofnmeðlimum hljómsveitarinnar Friðrik og Brynhildi, og þriggja mánaða dóttur Brynhildar í kerrunni.

Sigurlaug Didda Jónsdóttir, oftast kölluð Didda skáldkona, hóf feril sinn sem textahöfundur í reykvísku pönksenunni. Hún er leikkona og rithöfundur, hún nam tösku-og veskjagerð í London og hefur unnið fjölbreytt verkamannastörf yfir ævina, sem ruslakona, nektarmódel, uppvaskari og við umönnun á elliheimili. Nú iðkar hún japanska bogfimi og tístir á Twitter. Didda sest um borð í Lestina, með fjögur lög í farteskinu.

Fyrir jól ár hvert rís háreist hálmgeit í Kauptúni í Garðabæ. Sænska húsgagnakeðjan Ikea stendur fyrir því en álíka hálmgeit prýðir torg í sænska bænum Gävle. Þar hefur skapast hefð fyrir því að kveikja í geitinni. Við ræðum við manneskju sem kveikti eitt árið í geitinni hér á Íslandi.

Við hringjum vestur á Ísafjörð í Fjölni Baldursson sem er þessa stundina á harðahlaupum að klára að undirbúa nýja íslenska kvikmyndahátíð. Það er hátíðin PIFF sem er haldin í annað sinn á Ísafirði og kemur beint í kjölfarið á RIFF.

Í október 1982 kom á markað í Japan tæki sem átti eftir að gjörbylta tónlistarútgáfu næstu áratugina, Þetta var fyrsti geislaspilarinn Sony CDP-101 sem notaðist við nýja tegund hljómplötu: geisladisk. Við gröfum gömlum blaðagreinum í tilefni að 40 ára afmæli geisladisksins.

Guðrún Elsa Bragadóttir tekur saman það besta sem hún sá á RIFF, sem lauk um helgina. Hún var einstaklega ánægð með tvær myndir, heimildamyndina Doc of the Dead og spænsku hryllingsmyndina Cerdita, eða Svínka.

Það verður ekki hægt að sjá neinar sýningar í New Diorama leikhúsinu í London í haust. Engir miðar til sölu. Ástæðan, samkvæmt listrænum stjórnanda leikhússins, David Byrne, er meðal annars sú að þau er einfaldlega komin með leið á því að sýna sömu verkin með sömu hópunum. Leikhúsið kallar þetta sína róttækustu uppsetningu hingað til, að hafa leikhúsið tómt. Þetta er fjárfesting í þróun á nýjum sviðslistaverkum, sviðslistaverkum sem eiga að vera áhættusæknari og djarfari en það sem hefur áður sést. En hvað þýða þessar aðgerðir fyrir sviðslistafólk í London?

Assa Borg Þórðardóttir flytur pistil um óþægilega, sársaukafulla list frá tveimur ólíkum listamönnum: japanska hávaðalistamanninum Masonna og bandaríska grínistanum Eric Andre.

Þann 30. október fer í Brasilíu fram seinni umferð forsetakosninga, þar sem eigast við hinn vinstrisinnaði Lula og íhaldsmaðurinn, þjóðernissinninn og popúlistinn Jair Bolsanaro. Sá síðarnefndi klæðist reglulega hinni kanarí-gulu keppnistreyju brasilíska fótboltalandsliðsins við ýmis tilefni og er búningurinn orðinn að einkennisklæðnaði stuðningsmanna hans í kröfugöngum og kosningafundum. Andstæðingar Bolsanaros gera nú allt til að hrifsa þetta sameiningartákn úr höndum popúlistans.

En brasilíski búningurinn er ekki sá eini sem er orðinn að pólitísku bitbeini fyrir heimsmeistaramótið í Katar í lok ársins. Nú á dögunum kynnti danska landsliðið sinn búning fyrir mótið og er sá búningur hannaður til að mótmæla stöðu mannréttindamála í Katar. Við ræðum pólitík og fótboltatreyjur við Stefán Pálsson sagnfræðing.

Í gær lauk alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Reykjavík og verðlaunahafar hátíðarinnar tilkynntir. Við kynnum okkur sigurmyndina í flokki íslenskra stuttmynda, teiknimyndina Að elta fugla eftir Unu Lorenzen.

Fróða Jónssyni, dýraatferlisfræðingi, er menningarheimur dýra hugleikinn. Í seinustu viku flutti hann pistil um söng hnúfubaksins, að þessu sinni veltir hann fyrir sér áhaldanotkun kráka og því hvort krákur séu menn.

Líklega hefur minnihluti hlustenda heyrt minnst á franska heimspekinginn Bruno Latour sem lést úr kabbameini nú um helgina, 75 ára gamall. En það eru hins vegar fáir hugsuðir sem hafa haft jafn mikil áhrif á undanförnum áratugum og Latour, áhrif á hugsun okkar á tímum upplýsingaóreiðu, loftslagsbreytinga og þess sem kallað hefur verið mannöldin - anthropocene.

Nýjasti nóbelsverðlaunahafinn sem var kynntur í morgun, er hin 82 ára Annie Ernaux frá Frakklandi. Hún er höfundur sem talar skýrt inn Metoo-tímana sem við lifum, höfundur sem talar inn á alþjóðlegar deilur um þungunarrof og rétt kvenna yfir eigin líkama. Við ræðum feminisma, stéttavitund og sjálfsævisögulegar bækur Annie Ernaux við Arndísi Hrönn Egilsdóttur og Torfa Tuliníus.

Við ferðumst aftur í tímann með hjálp Gunnars Jónssonar, pistlahöfundar, sem er díónýsk losun hugleikin að þessu sinni. Hann rifjar upp viðburð sem átti sér stað í Laugardalshöllinni árið 2016, tónleika Die Antwoord.

Hvað gerist þegar heimurinn endar? Hvað ætlar þú að gera? Hvert ferðu? Fæstir hugsa mikið um heimsendi, hvað þá undirbúa sig. Það gera hins vegar margir af ríkustu mönnum heims, og jafnvel væri hægt að ganga svo langt að segja að þeir búist við honum. Við kynnum okkur heimsendaundirbúning hinna ofurríku í Lest dagsins.

Við heimsækjum Menntaskólann við Hamrahlíð og kynnum okkur hræringar sem hafa átt sér stað innan veggja skólans undanfarna daga, lítil metoo-bylting sem nú hefur náð eyrum fjölmiðla.

Guðrún Elsa Bragadóttir fjallar um tvær heimildarmyndir á Riff, Alþjóðlegri kvikmyndahátíð í Reykjavík. Ein fjallar um ástfangna eldfjallafræðinga en hin um nokkra Finna sem lifa fyrir karaókí: Fire of Love og Karaokeparatiisi.

Á síðasta ári kviknuðu í hinum enskumælandi bókmenntaheimi umræður um eitthvað sem var kallað internet-skáldsagan ? the internet novel. Kveikjan var nánast samtímis útgáfa tveggja bóka eftir tvo bandaríska kvenrithöfunda. Bækur sem tókust báðar á við sítengda tilveru á skýran hátt. Lauren Oyler gaf út bókina Fake Accounts eða og Patricia Lockwood gaf út No One is talking about this. Við veltum fyrir okkur skáldskap á tímum samfélagsmiðla.

Við kynnum okkyur fyrsta kvenleikstjóra í heimi, Alice Guy, en nokkrar af myndum hennar verða sýndar á Bíótekinu á sunnudag, en það eru mánaðarlegar kvikmyndasýningar í Bíó Paradís á vegum Kvikmyndasafns Íslands. Við ræddum við Ester Bíbi og Gunnar Tómas Kristófersson.

Patrekur Björgvinsson heldur áfram að fjalla um ýmis fyrirbæri í alþýðumenningu samtímans. Í síðasta pistli, fyrir tveimur vikum pældi hann í þeirri hefð að gefa húsbílum nöfn. En að þessu sinni veltir hann fyrir sér trúbadorum, hlutverki þeirra og stöðu í samfélaginu.

Jón karl Helgason kvikmyndagerðarmaður hefur rannsakað sundmenningu Íslendinga í myndum sínum. Fyrst í mynd sem heitir Sundið sem fjallaði um sundkennslu á Íslandi og svo nú í myndinni Sundlaugasögur sem verður frumsýnd í kvöld. Þar kynnir hann sér ýmiskonar félagsstarf og sundmenningu í laugum landsins.

RIFF hófst á fimmtudaginn, við kíktum í bíó og veltum fyrir okkur þeim sorglegu kvikmyndum sem við sáum þar.

Fróði Jónsson, dýraatferlisfræðingur, mun næstu mánudaga flytja pistla hér í Lestinni um menningarheim dýra, fyrst fáum við að heyra um hvalasöng.

SJónvarpsþættirnir Pistol, leiknir þættir um sögu pönksveitarinnar Sex Pistols, hafa víða verið til umræðu að undanförnu og sitt sýnist hverjum. Algjört flopp segir The Guardian og 'breitt yfir kjarna byltingar pönksins' er skrifað á Roger Ebert.com. En margir aðrir eru hrifnir af þáttunum. Flosi Þorgeirsson, mikill aðdáandi Sex Pistols, kom og spjallaði við okkur um þættina.